II SA/Ka 1556/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Leszek Kiermaszek (spr.) Sędziowie } WSA Elżbieta Kaznowska Stanisław Nitecki Protokolant starszy referent Magdalena Jankowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 maja 2005 r. sprawy ze skargi J.B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie przekształcenia użytkowania wieczystego w prawo własności o d d a l a s k a r g ę Wnioskiem z dnia [...] J.B. i J.B. wystąpili do Prezydenta Miasta C. o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego nieruchomości położonej w C. przy ul. [...] (działka nr [...] o pow. [...] m2) w prawo własności, w trybie uregulowanym przepisami ustawy z dnia 4 września 1997 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności. Po rozpoznaniu tego wniosku, Prezydent Miasta C., decyzją z dnia [...] Nr [...], działając w oparciu o przepis art. 1 ust.2, art. 2 ust.1 pkt. 2 i ust.2 ustawy z dnia 4 września 1997 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności (tekst jednolity: Dz. U. z 2001 r. Nr 120, poz. 1299) odmówił przekształcenia prawa użytkowania wieczystego wskazanej wyżej nieruchomości w prawo własności. W uzasadnieniu wskazano, że zgodnie z art. 1 ust.2 ustawy z dnia 4 września 1997 r. przepisy tej ustawy stosuje się do osób, które nabyły prawo użytkowania wieczystego przed dniem 31 października 1998 r., a także do osób fizycznych będących ich następcami prawnymi, jeżeli wniosek o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności zostanie złożony przed dniem 31 grudnia 2002 r. Ponieważ ustalono, że przed dniem 31 października 1998 r. użytkownikiem wieczystym wspomnianej nieruchomości była osoba prawna - Spółdzielnia Mieszkaniowa A, a użytkowanie wieczyste na rzecz wnioskodawców zostało ustanowione aktem notarialnym z dnia [...] Rep. A Nr [...], to tym samym nie zostały spełnione, wskazane wyżej, ustawowe wymogi. W odwołaniu od tej decyzji J.B. i J.B. zwrócili się o jej uchylenie i wydanie decyzji o przekształceniu przysługującego im prawa użytkowania wieczystego nieruchomości w prawo własności. Uzasadniając odwołanie wskazali, że nie kwestionują faktu, iż Spółdzielnia Mieszkaniowa A jest ich poprzednikiem prawnym, jednakże, zgodnie z §3 pkt. 3 jej statutu "majątek Spółdzielni jest prywatną własnością jej członków". J.B. jest jej członkiem od [...]. Zgodę na przeniesienie prawa użytkowania wieczystego podjęto w dniu [...] podczas zebrania przedstawicieli członków Spółdzielni. Zdaniem odwołujących się fakt ten należy traktować jako złożenie wniosku przed dniem [...]. Po rozpoznaniu odwołania Samorządowe Kolegium odwoławcze w C., decyzją z dnia [...] Nr [...], działając na podstawie art. 138 §1 pkt. 1 kpa oraz art. 1 ust.2 ustawy z dnia 4 września 1997 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu wyjaśniono, że wbrew twierdzeniom odwołujących się stali się oni użytkownikami wieczystymi wspomnianej nieruchomości dopiero w dniu zawarcia aktu notarialnego, tj. [...]. Dalej organ podkreślił, że prawo to zostało nabyte od osoby prawnej, nie zaś od osoby fizycznej, o której mowa w art. 1 ust.2 wspomnianej ustawy. Wobec tego, ze względu na fakt, iż nie spełnione zostały przesłanki warunkujące przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności należało utrzymać w mocy decyzję organu I instancji. Skarga na tę decyzję, wniesiona przez J.B. została przez Sąd odrzucona postanowieniem z dnia [...] z powodu uchybienia ustawowemu terminowi do jej wniesienia. W skardze J.B. została powtórzona argumentacja zawarta w odwołaniu od decyzji organu I instancji. W szczególności podkreślono, że za datę złożenia wniosku o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności powinien zostać uznany dzień [...], kiedy to zebranie Przedstawicieli Członków Spółdzielni podjęło uchwałę nr [...], w której wyrażono zgodę na przeniesienie prawa użytkowania wieczystego na członków Spółdzielni. Wobec tego, w ocenie skarżącego zawarcie w dniu [...] aktu notarialnego, mocą którego Spółdzielnia Mieszkaniowa A przeniosła prawo użytkowania wieczystego na wnioskodawców nastąpiło jedynie ze względu na nieuregulowany stan prawny nieruchomości. Skarżący z treści art. 1 §1 ustawy Prawo spółdzielcze wywodzi, że spółdzielnia mieszkaniowa to dobrowolne zrzeszenie nieograniczonej liczby osób, a zatem jako spółdzielcom przysługuje tym osobom prawo użytkowania wieczystego nieruchomości spółdzielczych. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. wniosło o jej oddalenie, przytaczając, co do zasady, argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Dodatkowo wskazano, że w myśl art. 1 ust.1 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o spółdzielniach mieszkaniowych (Dz. U. Nr 4, poz. 27 ze zm.) wynika, że celem spółdzielni mieszkaniowej jest zaspokajanie potrzeb mieszkaniowych i innych potrzeb członków i ich rodzin przez dostarczanie członkom samodzielnych lokali mieszkalnych lub domów jednorodzinnych a także lokali o innym przeznaczeniu. Z ust.2 przywołanego przepisu wynika, że spółdzielnia prowadzi działalność w swoim imieniu. Wobec tego brak jest podstaw do twierdzenia, że będąc członkiem Spółdzielni Mieszkaniowej [...] skarżący był zarazem użytkownikiem wieczystym gruntów wchodzących w skład jej majątku. Na rozprawie, która odbyła się w dniu 20 maja 2005 r. pełnomocnik organu wniósł o oddalenie skargi podtrzymując dotychczasową argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji oraz w odpowiedzi na skargę. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Na mocy art. 134 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm. - zwanej dalej ustawą p.s.a.) Sąd rozstrzyga w granicach sprawy nie będąc jednakże związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W toku postępowania sądowego nie dopatrzono się po stronie organów uchybień, które mogłyby stanowić podstawę do wyeliminowania wydanych przez nie rozstrzygnięć z obrotu prawnego. W niniejszej sprawie zasadniczą kwestią było ustalenie, czy wniosek o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego nieruchomości w prawo własności spełnia ustawowe kryteria, od których istnienia jest uzależnione wydanie pozytywnego rozstrzygnięcia administracyjnego w tej kwestii. Ustawa z dnia 4 września 1997 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym w prawo własności (tekst jednolity: dz. U. z 2001 r. Nr 120, poz. 1299 ze zm.) uzależniała wydanie pozytywnej dla wnioskodawców decyzji od kumulatywnego spełnienia dwóch przesłanek. Po pierwsze wniosek o przekształcenie musiał pochodzić od osób fizycznych, które prawo użytkowania wieczystego nabyły przed dniem 31 października 1998 r. lub też od ich następców prawnych (art. 1 ust. 2 ustawy), po wtóre, wniosek ten winien zostać złożony przez wszystkich współużytkowników wieczystych nieruchomości (art. 1 ust. 5 ). W sytuacji, gdy chociaż jeden ze wskazanych wyżej warunków nie został zachowany nie było możliwym orzeczenie o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności. Wypada w tym miejscu zaznaczyć, że przepisy wspomnianej ustawy nie przewidywały żadnych wyjątków od wspomnianych wyżej reguł. W niniejszej sprawie wniosek pochodzący od uprawnionych osób (obydwóch współużytkowników wieczystych nieruchomości) został złożony w dniu [...]. Tego samego dnia, aktem notarialnym (Rep. A Nr [...]) J.B. i J.B. nabyli od Spółdzielni Mieszkaniowej A prawo użytkowania wieczystego nieruchomości po pow. [...] m2, oznaczonej nr działki [...], położonej w C. przy ul. [...]. Oznacza to, że wniosek o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności został złożony już po upływie wskazanego w art. 1 ust. 2 przywołanej ustawy terminu. Zauważyć bowiem przyjdzie, że ustawa z dnia 4 września 1997 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym w prawo własności nie przewiduje możliwości żadnych odstępstw od wspomnianej regulacji, co oznacza, że uchybienie wspomnianemu terminowi wyklucza możliwość wydania decyzji pozytywnej dla wnioskodawcy. Argumentacja skarżącego zmierzająca do wykazania, że będąc członkiem spółdzielni mieszkaniowej był zarazem użytkownikiem wieczystym nieruchomości wchodzącej w skład jej majątku, a wobec tego prawo użytkowania wieczystego wspomnianej nieruchomości przysługiwało mu przed wspomnianą datą, jest chybiona. Z treści art. 3 ustawy z dnia 16 września 1982 r. Prawo spółdzielcze (tekst jednolity: Dz. U. z 2003 r. Nr 188, poz. 1848 ze zm.) wynika, że "majątek spółdzielni jest prywatną własnością jej członków". Regulacja ta nie może jednakże być interpretowana w oderwaniu od art. 11 przywołanej ustawy, stanowiącego, że spółdzielnia nabywa osobowość prawną z chwilą wpisania jej do Krajowego Rejestru Sądowego. Oznacza to, że wbrew twierdzeniom podnoszonym zarówno na etapie postępowania administracyjnego jak i w skardze spółdzielnia mieszkaniowa nie jest jedynie konglomeratem jej członków, lecz stanowi odrębną, samoistną osobę prawną, mającą prawo do dysponowania należącym do niej majątkiem. Pogląd ten znalazł zresztą potwierdzenie w orzecznictwie (vide wyrok Sądu Najwyższego z dnia 9 lipca 2003 r. sygn. III KK 334/02 – LEX nr 80298), gdzie wprost wskazano, że "artykuł 3 Prawa spółdzielczego, w jego brzmieniu po nowelizacji z 1994 r., nie pozbawia spółdzielni własności jej majątku i nie czyni spółdzielców współwłaścicielami w rozumieniu prawa cywilnego, a jedynie zalicza własność należącą do spółdzielni, jako osoby prawnej, do kategorii własności prywatnej, a nie jak ongiś spółdzielczej". Podobny pogląd jest również reprezentowany w doktrynie (por. Z. Kuniewicz Kilka uwag o nowelizacji prawa spółdzielczego. Radca Prawny Nr 1 z 1995 r.). Powyższe oznacza, że skarżący nabył, wraz z J.B., prawo użytkowania wieczystego wspomnianej nieruchomości dopiero na mocy aktu notarialnego zawartego w dniu [...], a więc nie spełnił jednego z kryteriów warunkujących uwzględnienie jego wniosku. Jedynie na marginesie zauważyć przyjdzie, że nawet gdyby przeniesienie prawa użytkowania wieczystego nastąpiło przed dniem [...] przedmiotowy wniosek również nie mógłby zostać uwzględniony. Wypada bowiem wskazać, że ustawa z dnia 4 września 1997 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym w prawo własności, w art. 1 ust.2 ustanowiła zasadę, że wniosek o przekształcenie musiał pochodzić od osób fizycznych, które prawo użytkowania wieczystego nabyły przed dniem 31 października 1998 r. lub też od ich następców prawnych. Tymczasem wnioskodawcy nabyli prawo użytkowania wieczystego od Spółdzielni Mieszkaniowej A. To zaś oznacza, że stali się następcami prawnymi osoby prawnej, co sprawia, że również z tej przyczyny ich wniosek nie mógłby zostać uwzględniony, co zresztą zostało podniesione w uzasadnieniu decyzji organu odwoławczego. Mając na względzie wskazane wyżej okoliczności orzeczono jak w sentencji w oparciu o przepis art. 151 ustawy p.s.a.