II SA/Ka 1571/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Anna Apollo (spr.) Sędziowie: NSA Henryk Wach WSA Małgorzata Jużków Protokolant: sekretarz sądowy Joanna Spadek po rozpoznaniu w dniu 1 września 2004r. sprawy ze skargi W.C. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej uchyla zaskarżoną decyzję. Decyzja z dnia [...] Państwowy Terenowy Inspektor Sanitarny w D. stwierdził u W.C. chorobę zawodową - uszkodzenie słuchu wywołane działaniem hałasu wymienioną w pozycji [...] wykazu chorób zawodowych stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1998r. w sprawie chorób zawodowych ( Dz. U. nr 65, poz. 294 ze zm.) .To rozstrzygnięcie zostało oparte na orzeczeniu lekarskim Przychodni Chorób Zawodowych [...] Centrum Medycznego w K. z dnia [...], w którym rozpoznano u pracownika schorzenie określone jako niedosłuch odbiorczy, obustronny o poziomie 42,6 dB w uchu prawym i 46 dB w uchu lewym. Natomiast na podstawie wyników dochodzenia epidemiologicznego organ Inspekcji Sanitarnej ustalił, ze podczas pracy w Kopalni A w C. w latach [...] - [...] - [...] - [...] p. C. był narażony na szkodliwe działanie hałasu o poziomie do 92dB. W podstawie prawnej decyzji powołano art. 1 pkt 2, art. 4 pkt 5 ustawy z dnia 14 marca 1985r. o Inspekcji Sanitarnej ( tekst jednolity Dz. U. z 1998r. nr 90, poz. 575 ze zm. ), §1, § 7 i 10 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983r. w sprawie chorób zawodowych ( Dz.U. nr 65, poz. 294 ze zm. ). W wyniku odwołania wniesionego przez Kopalnię A w C., która zarzuciła, że do [...] r., pracownik, w kolejnych badaniach okresowych był uznawany za zdolnego do pracy bez żadnych ograniczeń oraz, że w miejscu pracy był narażony na hałas o poziomie 80 dB sprawę rozpoznał [...] Wojewódzki Inspektor Sanitarny, który na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 Kpa uchylił decyzję organu I instancji i orzekł, iż brak było podstaw do rozpoznania u W.C. choroby zawodowej narządu słuchu. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy, nie negując narażenia pracownika na działanie czynnika szkodliwego powołał się na orzeczenie Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S., która to placówka rozpoznała u strony niedosłuch odbiorczy obustronnie mieszany z ubytkami słuchu na poziomie 21 dB w uchu prawym i 29 dB w uchu lewym. Charakter niedosłuchu i jego wielkość nie upoważniały do rozpoznania choroby zawodowej. Na skutek skargi wniesionej od powyższej decyzji przez W.C. sprawę rozpatrzył Naczelny Sąd Administracyjny i wyrokiem z dnia 28 czerwca 2001r. sygn. akt II SA / Ka 2008 / 99 uchylił decyzję organu odwoławczego. W uzasadnieniu uznał, iż organ odwoławczy nie dokonał wnikliwej oceny całego zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, w szczególności nie wyjaśnił istotnej rozbieżności pomiędzy orzeczeniami lekarskimi placówek diagnostycznych, z których jedna rozpoznała u strony niedosłuch obustronny odbiorczy, a druga niedosłuch obustronnie mieszany. Za wskazane uznał skierowanie pracownika na kolejne badania do placówki diagnostycznej II stopnia. Podkreślił także, iż w świetle ugruntowanego orzecznictwa stopień ubytku słuchu nie stanowił przesłanki do stwierdzania choroby zawodowej. Po ponownym rozpoznaniu odwołania [...] Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K., zaskarżoną decyzją z dnia [...] nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 kpa uchylił decyzję organu I instancji i orzekł, iż u p. W.C. brak było podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej narządu słuchu. W uzasadnieniu decyzji podniesiono, że dla stwierdzenia choroby zawodowej niezbędnym jest ustalenie przez kompetentną placówkę diagnostyczną choroby ujętej w wykazie chorób zawodowych oraz wykazanie związku przyczynowego między środowiskiem pracy, a chorobą, tj. wykazanie, że narażenie na czynnik szkodliwy, który wywołał schorzenie miało miejsce w czasie i miejscu pracy. Organ odwoławczy podzielił w całości ustalenia faktyczne dotyczące przebiegu pracy p. C. i zajmowanych przez niego stanowisk pracy. Uznał, że pracował on w warunkach, w których hałas był istotnym zagrożeniem dla narządu słuchu, a równoważny poziom dźwięku przekraczał normy higieniczne. Zatem pracował warunkach stwarzających ryzyko powstania choroby zawodowej. Dalej stwierdzono, iż pracownik był badany w Przychodni Chorób Zawodowych [...] Centrum Medycznego w K., która to placówka w orzeczeniu z dnia [...] rozpoznała u niego chorobę zawodowej narządu słuchu - niedosłuch obustronny, odbiorczy. Następnie pracownik został skierowany do Przychodni Chorób Zawodowych Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. Ta placówka w orzeczeniu z dnia [...] nie rozpoznała u p. C. choroby zawodowej. W związku z wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 czerwca 2001r. [...] Wojewódzki Inspektor Sanitarny zwrócił się do Instytutu Medycyny Pacy i Zdrowia Środowiskowego w S. z prośbą o wydanie orzeczenia lekarskiego podsumowującego wszystkie badania. Takie orzeczenie placówka diagnostyczna zawarła w piśmie z dnia [...]. Lekarze orzecznicy uznali, że obniżenie ostrości słuchu ujawnione u p. C. nie powodowało skutków zdrowotnych, które można było zakwalifikować jako chorobę zawodową Nie rozpoznanie przez placówkę diagnostyczna choroby zawodowej uzasadniało uchylenie decyzji organu I instancji i odmówienie stwierdzenia choroby zawodowej. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego p. W.C. kwestionując motywy przestawione przez organ odwoławczy domagał się uchylenia jego decyzji. Zarzucił organowi inspekcji sanitarnej naruszenie prawa poprzez nie zastosowanie się do zaleceń Naczelnego Sadu Administracyjnego wynikających z wyroku z dnia 28 czerwca 2001r. oraz wprowadzenie pozaprawnej przesłanki "stopnia ubytku słuchu" jako dodatkowego kryterium stwierdzenia chorób zawodowych. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji oraz argumenty przytoczone w jej uzasadnieniu. Dodatkowo wskazał, że orzeczenie obu placówki diagnostycznej II stopnia uniemożliwiało wydanie innej decyzji. Podkreślił, iż ujawniony u p. C. niedosłuch nie był chorobą, a jedynie objawem zwanym niedosłuchem audiometrycznym. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie należy wskazać, iż z dniem 1 stycznia 2004r. weszły w życie ustawy reformujące sądownictwo administracyjne, a to ustawa z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych / Dz. U. nr 153, poz. 1269 / , ustawa z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi / Dz. U. nr 153, poz. 1270 / i ustawa z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi / Dz. U. nr 153, poz. 1271 / . Zgodnie z art. 97 § 1 tej ostatniej ustawy sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Skarga zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, które to naruszenie w istotny sposób mogło wpłynąć na wynik sprawy. "Choroba zawodowa" jest pojęciem prawnym oznaczającym zachorowanie, kalectwo lub śmierć, które pozostają w związku przyczynowym z pracą. Przyczyną jej wystąpienia jest sama praca, jej rodzaj, warunki jej wykonywania. W konstrukcji prawnej choroby zawodowej istnieje domniemanie związku przyczynowego pomiędzy stwierdzonym narażeniem pracownika na działanie czynnika szkodliwego w środowisku pracy, a rozpoznaną chorobą ujętą w wykazie chorób zawodowych. Materialnoprawne przesłanki jej stwierdzania wyznaczał § 1 ust. 1 obowiązującego w dacie wydania zaskarżonej decyzji rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983r.w sprawie chorób zawodowych ( Dz. U. nr 65, poz. 294 ze zm. ). W myśl tego przepisu przez choroby zawodowe rozumie się choroby wymienione w wykazie chorób zawodowych stanowiących załącznik do wymienionego rozporządzenia, jeżeli zostały spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy. Wystąpienie tych przesłanek lub ich brak organ orzekający jest obowiązany ustalić zgodnie z przepisami kodeksu postępowania administracyjnego. Za czynnik chorobotwórczy, w oparciu o materiały zgromadzone w dochodzeniu epidemiologicznym uznano, co było niesporne, hałas o poziomie ponad 82 dB, a więc poziomie przekraczającym normę higieniczną. W pozycji [...] obowiązującego w dacie wydania zaskarżonej decyzji wykazu chorób zawodowych umieszczono uszkodzenie narządu słuchu wywołane działaniem hałasu. Placówka diagnostyczna I stopnia - Przychodnia Chorób Zawodowych [...] Centrum Medycznego w K. rozpoznała u skarżącego niedosłuch obustronny, odbiorczy. Natomiast Poradnia Chorób Zawodowych Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. w swoim pierwszym orzeczeniu z dnia [...] rozpoznała u skarżącego niedosłuch obustronnie mieszany, zaś w drugim orzeczeniu z dnia [...] niedosłuch obustronny odbiorczy. Drugie orzeczenie nie wyjaśniało przyczyny tej rozbieżności. Ponadto akcentowano w nim, iż poziom niedosłuchu ujawniony w [...] i obecnie - w uchu prawym 24 dB, w uchu lewym 28 dB - nie powodował skutków uzasadniających rozpoznanie choroby zawodowej. W opinii nie wyjaśniono bliżej tego stanowiska. Nie wskazano wartości granicznej upośledzenia słuchu, przekroczenie której pozwalałoby na stwierdzenie choroby zawodowej. Wskazano jedynie, że nie każdy ujawniony audiometrycznie ubytek słuchu można kwalifikować jako schorzenie. Nie wyjaśniono, jaki audiometrycznie ujawniony ubytek jest schorzeniem Wreszcie nie odniesiono się do zasygnalizowanej w uzasadnieniu wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego kwestii stopnia ubytku słuchu jako pozaprawnego kryterium odmowy stwierdzenia choroby zawodowej. Na gruncie przepisów prawa obowiązujących w dacie wydania zaskarżonej decyzji Sąd Najwyższy w kilku wyrokach, w tym w wyroku z dnia 4 czerwca 1998r. sygn. akt III RN 36 / 98 ( publikowany OSN nr 6, poz. 192 z 1999r. ) wyraził pogląd, że stopień ubytku słuchu nie był elementem prawnej definicji choroby zawodowej narządu słuchu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym sprawę akceptuje ten pogląd. Dla rozpoznania choroby zawodowej wystarczającym było ujawnienie obniżenia poziomu słuchu poza granice ubytku fizjologicznego; narażenia pracownika na działanie czynnika szkodliwego jakim był hałas i domniemanie istnienia związku przyczynowego pomiędzy schorzeniem a warunkami pracy. Nadto na podstawie art. 99 ustawy Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ocena prawna wyrażona w orzeczeniu Naczelnego Sądu Administracyjnego wydanym przed dniem 1 stycznia 2004r. z zastrzeżeniem art. 100 wiąże w sprawie wojewódzki sąd administracyjny oraz organ, którego działanie było przedmiotem zaskarżenia. Zatem pogląd wyrażony przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 28 czerwca 2001r. sygn. akt II SA / Ka 2008 / 99 wiązał także tut. Sąd przy rozpoznawaniu niniejszej sprawy. Wobec powyższego na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 "a" i "c" ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zaskarżoną decyzję uchylono. Jednocześnie Sąd nie znalazł podstaw do zastosowania art. 152 powołanej ustawy. Rozpoznając ponownie sprawę organ odwoławczy uwzględni zalecenia wynikające z powyższych rozważań sądu i stwierdzi u skarżącego chorobę zawodową narządu słuchu. . Uwzględni również fakt, że na podstawie § 10 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach ( Dz. U. nr 132, poz. 1115 ), obowiązującego od dnia 3 września 2002r. do jej prowadzenia będą miały zastosowanie dotychczasowe przepisy. Oznacza to, że nie można uzależnić ewentualnego stwierdzenia choroby zawodowej od ujawnionego stopnia odbiorczego ubytku słuchu.