II SA/Ka 16/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Korycińska Sędziowie: NSA Łucja Franiczek asesor WSA Iwona Bogucka (spr.) Protokolant: stażysta Aleksandra Żmudzińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 marca 2004 r. sprawy ze skargi J. B. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie zwrotu nieruchomości oddala skargę; Wnioskiem z dnia [...] J. B. zwróciła się o zwrot nieruchomości przejętej na rzecz Skarbu Państwa w roku [...] od jej matki Ł. K. W trakcie rozprawy administracyjnej w dniu [...] zostało ustalone, że przedmiotem żądania jest działka oznaczona numerem [...] o powierzchni [...] m2, zapisana w Księdze Wieczystej nr [...], zaś wnioskodawczyni jest córką zmarłej Ł. K. Aktem notarialnym z dnia [...] sporządzonym w Państwowym Biurze Notarialnym w R., Rep.[...], nr [...] Ł. K. sprzedała nieruchomość nr [...] Skarbowi Państwa za kwotę [...] zł ( [...] złotych), w trybie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, z przeznaczeniem na budowę bazy warsztatowo- magazynowej PRG w R. Decyzją z dnia [...] nr [...] Wojewoda [...] stwierdził nabycie z mocy prawa z dniem [...] przez Przedsiębiorstwo A w R. prawa użytkowania wieczystego gruntu stanowiącego własność Skarbu Państwa, położonego w R. przy ul. [...], obejmującego m. in. działkę nr [...] o pow. 3429 m2, zapisanego w Księdze Wieczystej nr [...] prowadzonej w Wydziale Ksiąg Wieczystych Sądu Rejonowego w R. Prawo użytkowania wieczystego na rzecz PRG "[...]" w R. zostało ujawnione w księdze wieczystej [...] co wynika z odpisu księgi wieczystej Kw. Nr[...], znajdującego się w aktach. Decyzją z dnia [...] nr [...] Prezydent Miasta R. umorzył postępowanie w sprawie zwrotu nieruchomości jako bezprzedmiotowe, stwierdzając iż wobec ujawnienia w księdze wieczystej prawa użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej przed dniem [...] roszczenie o zwrot nieruchomości nie przysługuje, zgodnie z art. 229 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2000 r., Nr 46, poz. 543). Odwołanie od tej decyzji złożyła J. B., zwracając się o "przywrócenie zabranej nieruchomości lub odszkodowanie za poniesione straty lub otrzymanie podobnej nieruchomości na terenie miejsca zamieszkania". Zaskarżoną decyzją z dnia [...], nr [...] Wojewoda [...] utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. W uzasadnieniu wyjaśniono, że zgodnie z art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami roszczenie o zwrot nieruchomości nie przysługuje, jeżeli przed dniem 1 stycznia 1998 r. nieruchomość została sprzedana lub oddana w użytkowanie wieczyste osobie trzeciej, a prawa nabywcy zostały ujawnione w księdze wieczystej. Wobec wykazania w postępowaniu wyjaśniającym, że w rozpatrywanej sprawie zachodzą przesłanki wskazane w art. 229 powołanej ustawy, organ odwoławczy stwierdził, iż roszczenie o zwrot nieruchomości nie przysługuje. Z tego względu Wojewoda [...] uznał, że odstąpienie przez organ I instancji od żądania dostarczenie przez wnioskodawczynię prawomocnego postanowienia Sądu o nabyciu praw do spadku po zmarłej poprzedniej właścicielce nieruchomości, nie narusza przepisów w zakresie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. Ustosunkowując się natomiast do żądań zgłoszonych przez wnioskodawczynię na etapie postępowania odwoławczego, dotyczących wypłaty odszkodowania lub przyznania podobnej nieruchomości na terenie R., organ II instancji stwierdził, że winny one podlegać rozpoznaniu w odrębnym postępowaniu przed organem I instancji. W skardze na powyższą decyzję, opisując okoliczności wywłaszczenia nieruchomości oraz przebieg starań o jej zwrot, J. B. zwróciła się o przyznanie odszkodowania lub nieruchomości zamiennej na terenie R. lub w pobliżu K. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny rozważył, co następuje: Skarga będąca podstawą niniejszego postępowania sądowego została skierowana przez skarżącą do Naczelnego Sądu Administracyjnego dnia 31 grudnia 2001 r. Zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270). Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 135, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują kontrolę działań administracji pod względem zgodności z prawem. Z tego względu przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie była kwestia legalności zaskarżonej decyzji, nie mogły zaś zostać merytorycznie rozpoznane wnioski skarżącej, dotyczące zasądzenia odszkodowania lub przyznania nieruchomości zamiennej. Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji Sąd nie stwierdził naruszenia prawa. Zgodnie z art. 216 ustawy z dnia o 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jedn. Dz. U. z 2000 r., Nr 46, poz. 543 ze zm.), przepisy rozdziału 6 działu III tej ustawy, dotyczące zwrotu wywłaszczonych nieruchomości, mają odpowiednie zastosowanie również do nieruchomości przejętych lub nabytych na rzecz Skarbu Państwa na podstawie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1974 r., Nr 10, poz. 10 ze zm.). Przesłanki zwrotu nieruchomości zostały uregulowane w art. 136 ustawy o gospodarce nieruchomościami, który w ust. 3 przewiduje, iż zwrotu nieruchomości może żądać również poprzedni właściciel lub jego następca prawny, jeżeli nieruchomość stała się zbędna na cel określony w akcie wywłaszczenia. Jednocześnie art. 229 tej ustawy stanowi, że roszczenie dotyczące zwrotu nieruchomości, o którym mowa w art. 136 ust. 3 ustawy, nie przysługuje, jeżeli przed dniem wejścia w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami, tj. przed 1 stycznia 1998 r., nieruchomość została sprzedana lub oddana w użytkowanie wieczyste osobie trzeciej, a prawa nabywcy zostały ujawnione w księdze wieczystej. W rozpoznawanej sprawie zostało stwierdzone w trakcie postępowania dowodowego, że przedmiotowa nieruchomość oznaczona numerem [...] została oddana w użytkowanie wieczyste na mocy decyzji Wojewody [...] z dnia [...] na rzecz Przedsiębiorstwa A w R. Ustanowione prawo użytkowania wieczystego zostało ujawnione dnia [...] w księdze wieczystej KW nr [...] prowadzonej przez Sąd Rejonowy w R. Wobec stwierdzenia przesłanek przewidzianych w art. 229 cytowanej wyżej ustawy, organ odwoławczy prawidłowo utrzymał w mocy rozstrzygnięcie Prezydenta Miasta R., orzekające o umorzeniu postępowania z wniosku o zwrot nieruchomości, jako bezprzedmiotowego Nie jest bowiem dopuszczalny zwrot nieruchomości, która stała się własnością innego podmiotu niż Skarb Państwa, jak również z punktu widzenia wymagań prawa nie jest dopuszczalny zwrot nieruchomości, która wprawdzie jest własnością Skarbu Państwa, lecz zostało na niej ustanowione prawo użytkowania wieczystego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 listopada 2000 r., sygn. akt I SA 1539/99, nie publ.). Z tego względu należało podzielić stanowisko organu odwoławczego, że odstąpienie przez organ I instancji od żądania dostarczenie przez wnioskodawczynię prawomocnego postanowienia Sądu o nabyciu praw do spadku po zmarłej poprzedniej właścicielce nieruchomości, nie narusza przepisów w zakresie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości i nie miało wpływu na rozstrzygniecie sprawy. Zaskarżona decyzja dotyczy rozstrzygnięcia zgłoszonego przez J. B. wniosku o zwrot nieruchomości. Prawidłowo zatem również organ odwoławczy wskazał, że nie był uprawniony do orzekania w zakresie żądań zgłoszonych przez wnioskodawczynię na etapie postępowania odwoławczego, dotyczących wypłaty odszkodowania lub przyznania nieruchomości zamiennej, praktyka taka prowadziłaby bowiem do naruszenia kodeksowej zasady dwuinstancyjności postępowania. Mając na uwadze przedstawione argumenty, Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w związku z art. 97 § 1 ustawy – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.