II SA/Ka 1610/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Krawczyk Sędzia WSA Włodzimierz Kubik (spr.) Asesor WSA Iwona Bogucka Protokolant st. sekretarz Małgorzata Orman po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 maja 2005 r. sprawy ze skargi I.S. i R.S. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie rozbiórki obiektu budowlanego uchyla zaskarżoną decyzję i orzeka, że nie podlega ona wykonaniu w całości SW Zaskarżoną decyzją wydaną w oparciu o art. 138 § 2 k.p.a. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego uchylił w całości i przekazał do ponownego rozpatrzenia Powiatowemu Inspektorowi Nadzoru Budowlanego w M. sprawę wybudowanego w O. na działkach [...] i [...] parkingu o powierzchni [...] m². Uchyloną decyzją organ I instancji działając w oparciu o art. 48 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2000 r. nr 106, poz. 1126 ze zm.) nakazał A Spółce z o.o. wykonanie rozbiórki opisanego parkingu. Jak wynika z uzasadnienia decyzji pierwszoinstancyjnej, wymieniony parking jest placem utwardzonym kamieniem ([...]), z wykonanymi studzienkami odwadniającymi, oddzielony od ul. M. oraz sąsiadujących z nim posesji wałem ziemnym z nasadzonymi krzewami i iglarkami. Został on wybudowany w 1998 r. bez pozwolenia na budowę na działkach, które zgodnie z wypisem z rejestru gruntów mają charakter rolniczy. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego podał, że zastosowanie przez organ I instancji trybu postępowania w oparciu o art. 48 Prawa budowlanego nie było trafne. Przepis art. 48 dotyczy bowiem obiektu budowlanego, tymczasem w opinii organu odwoławczego wybudowany przez spółkę A plac postojowy jest urządzeniem budowlanym o jakim jest mowa w art. 3 pkt 9 ustawy Prawo budowlane do którego nie ma zastosowania wymieniony art. 48. Na poparcie swojego stanowiska organ II instancji przywołał tezę zawartą w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 maja 2000 r. sygn. akt OPS 20/99 (opubl. w: ONSA z 2000 r. z. 4, poz. 133). Organ odwoławczy wywiódł dalej, że skoro przedmiotowy plac postojowy nie jest obiektem lecz urządzeniem budowlanym oraz nie jest częścią obiektu budowlanego będącego siedzibą spółki A, to wykonane roboty budowlane nie mogły tym samym stanowić budowy i w związku z tym zastosowanie w sprawie winna znaleźć inna uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 października 1997 r. sygn. akt OPS 3/97 (opubl. w: ONSA z 1998 r. z. 1, poz. 3) również nakazująca oparcie rozstrzygnięcia w takich przypadkach na przepisach art. 50 i 51 ustawy Prawo budowlane. W uzasadnieniu decyzji organ nie zajął jednocześnie stanowiska wobec zarzutu podniesionego przez odwołującą się spółkę A, a mianowicie, że nie jest ona aktualnie właścicielem wymienionej w decyzji I instancji działki nr [...], bowiem zbyła ją w dniu [...] M.J. Ze znajdującej się w aktach sprawy decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] nr [...] wynika, że postępowanie w sprawie przedmiotowego parkingu toczy się już od [...]. Pierwszą zaś wydaną w sprawie decyzją z dnia [...] Burmistrz Miasta O. nakazał inwestorowi A Sp. z o. o., w oparciu o art. 51 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy Prawo budowlane, przywrócenie do stanu pierwotnego terenu zajętych pod parking działek [...] i [...]. Rozstrzygnięcie to utrzymał w mocy Wojewoda [...] decyzją z dnia [...]. Następnie jednak decyzją z dnia [...] nr [...] Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego stwierdził na mocy art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. nieważność decyzji Wojewody [...]. Organ ten uznał, że nakaz przywrócenia nieruchomości do stanu poprzedniego nie znajduje oparcia w przywołanych w tej decyzji przepisach Prawa budowlanego i wobec tego został wydany bez podstawy prawnej. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego uznał także, że budowa przedmiotowego parkingu wymagała uzyskania pozwolenia na budowę, a co zatem idzie winien być wydany w sprawie nakaz rozbiórki tego obiektu w oparciu o art. 48 ustawy Prawo budowlane. Stanowisko takie uzyskało także aprobatę w wyżej już wskazanej decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...], którą w oparciu o art. 138 § 2 k.p.a. uchylił on decyzję Burmistrza Miasta O. i przekazano sprawę do ponownego rozpatrzenia Powiatowemu Inspektorowi Nadzoru Budowlanego w M.. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego I.S. i R.S. wnoszą o ponowne rozpoznanie sprawy. Skarżący podają, że na przedmiotowym placu postojowym przez całą dobę parkują i manewrują samochody ciężarowe (TIR-y), co ma związek z wykonywaniem przez spółkę A odpraw celnych. W opinii skarżących wszystkie obiekty wybudowane przez Spółkę są ze sobą powiązane funkcjonalnie i nie można placu postojowego traktować jako urządzenia budowlanego niezwiązanego z innymi jej obiektami. Nadto skarżący zwracają uwagę, że przedmiotowy parking został zlokalizowany na terenach przeznaczonych w planie miejscowym pod użytki rolne. Wskazują także, że organ odwoławczy wydał decyzję dopiero po ponad siedmiu miesiącach od wydania decyzji pierwszoinstancyjnej. W odpowiedzi na skargę [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zajęte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek nie z powodów podniesionych przez skarżących. Sąd dokonując kontroli zaskarżonego aktu wziął pod rozwagę z urzędu dostrzeżone naruszenia prawa, stosownie bowiem do dyspozycji art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - dalej Poppsa – nie był związany zarzutami ani wnioskami skargi. Na wstępie należy stwierdzić, że zgodnie z treścią art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny dokonuje kontroli zaskarżonej decyzji w aspekcie jej zgodności z prawem. Kontrola ta polega na zbadaniu, czy organy administracji w toku rozpoznawania sprawy nie naruszyły prawa, a w przypadku stwierdzenia takiego naruszenia, Sąd dokonuje oceny wpływu stwierdzonego naruszenia na wynik sprawy. Jednocześnie należy podkreślić, że Sąd czyni to wedle stanu prawnego i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. Poza sporem w sprawie pozostaje, iż przedmiotowy parking został wybudowany przez A Spółkę z o. o. bez pozwolenia na budowę. Inwestycja została zrealizowana w [...], a więc pod rządami ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane. Orzekające w sprawie organy różnią się jednak w poglądach jakimi środkami przewidzianymi we wskazanej ustawie należy zwalczać zaistniałą samowolę. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego przyjął, że wybudowanie przedmiotowego parkingu bez pozwolenia na budowę skutkuje zastosowaniem art. 48 Prawa budowlanego. Zdaniem Sądu stanowisko to jest zgodne z prawem. Błędny jest natomiast pogląd organu odwoławczego zgodnie, z którym do zaistniałej samowoli budowlanej zastosowanie winny znaleźć przepisy art. 51 omawianej ustawy. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wskazał, iż przedmiotowy parking nie jest obiektem, lecz urządzeniem budowlanym, co nie może zostać zaakceptowane przez Sąd. Wedle art. 3 pkt 1 ustawy Prawo budowlane ilekroć jest w niej mowa o obiekcie budowlanym – należy przez to rozumieć: a) budynek wraz z instalacjami i urządzeniami technicznymi, b) budowlę stanowiącą całość techniczno-użytkową wraz z instalacjami urządzeniami technicznymi oraz c) obiekt małej architektury. Zgodnie zaś z definicją budowli zawartą w art. 3 pkt 3 Prawa budowlanego należy przez nią rozumieć każdy obiekt budowlany niebędący budynkiem ani obiektem małej architektury. Wprawdzie wskazany art. 3 pkt 3 nie wymienia wprost parkingu jako obiektu budowlanego, tym niemniej stanowi on, że ilekroć jest mowa w ustawie o budowli należy przez to rozumieć m.in. wolnostojące urządzenia techniczne. Wskazać przyjdzie, że w sposób nieuprawniony organ odwoławczy dla poparcia swojego stanowiska powołał się na uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 maja 2000 r. sygn. akt OPS 20/99. Zgodnie z tezą tej uchwały "wykonywanie lub wykonanie w istniejącym obiekcie budowlanym urządzenia budowlanego (przyłącza wodociągowego), o którym mowa w art. 3 pkt 9 ustawy z Prawo budowlane, nie jest budowaniem obiektu budowlanego lub jego części w rozumieniu art. 48 tej ustawy". Wymienionej uchwały nie należy, jak wynika z jej treści, odnosić do wszystkich urządzeń budowlanych, lecz tylko do urządzeń budowlanych (przyłączy) wykonywanych bądź wykonanych w istniejących obiektach budowlanych. Organ odwoławczy podkreślając wyraźnie w swojej decyzji, że przedmiotowy parking stanowi urządzenie budowlane niezwiązane z innym obiektem budowlanym ("nie będące częścią siedziby Spółki A), pośrednio sam wskazuje, że już tylko z tego powodu należało zaliczyć go do wolno stojącego urządzenia technicznego stanowiącego odrębny od siedziby Spółki obiekt budowlany. Nieuzasadnione było także powołanie się przez [...] Inspektora Nadzoru Budowlanego na rozważania zawarte w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 października 1997 r. sygn. akt OPS 3/97 dotyczące zbiorczego pojęcia robót budowlanych zawartego w art. 3 pkt 7 Prawa budowlanego. Roboty budowlane związane z wykonaniem parkingu były pracami polegającymi na budowie (wykonaniu obiektu budowlanego w określonym miejscu - art. 3 pkt 6 ab initio ustawy Prawo budowlane). Robót tych nie można było ich bowiem zaliczyć do prac polegających na montażu, remoncie czy rozbiórce obiektu budowlanego. Na uwzględnienie nie zasługuje także zarzut uczestnika postępowania Spółki A o nieuprawnionym skierowaniu do niej wydanego przez organ I instancji nakazu rozbiórki, skoro nie jest ona obecnie właścicielem działki nr [...]. Należy tutaj wskazać na art. 52 Prawa budowlanego, zgodnie z którym czynności nakazanych w decyzji, o której jest mowa w art. 48 i 51 obowiązany jest dokonać na swój koszt inwestor, właściciel lub zarządca obiektu budowlanego. W świetle powyższych rozważań zaskarżona decyzja uchylająca rozstrzygnięcie organu I instancji nie mogła się ostać, gdyż wydana została z naruszeniem przepisów prawa materialnego. Naruszenie to zaś miało wpływ na wynik sprawy. Ponownie rozpatrując sprawę organ odwoławczy zastosuje się do oceny prawnej zawartej w niniejszym wyroku. Weźmie on jednak pod uwagę zmiany stanu prawnego, w tym zwłaszcza zmianę treści art. 48, która została wprowadzona ustawą z dnia 27 marca 2003 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane (Dz. U. nr 80, poz. 718). W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny właściwy do rozpoznania tej sprawy na mocy art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.), orzekł jak w sentencji w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) Poppsa oraz art. 152 tej ustawy. O kosztach postępowania Sąd nie rozstrzygał wobec brak stosownego wniosku skarżących, o jakim jest mowa w art. 210 § 1 Poppsa.