II SA/Ka 1613/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący – Sędzia NSA Szczepan Prax Sędziowie NSA Zofia Borowicz (spr.) WSA Stanisław Nitecki Protokolant referent stażysta Agnieszka Janecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 sierpnia 2004 r. sprawy ze skargi W.B. następcy prawnego J.B. na postanowienie Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia środka odwoławczego w sprawie pozbawienia uprawnień kombatanckich uchyla zaskarżone postanowienie Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. decyzją z dnia [...]r. nr [...] wydaną na podstawie art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego ( Dz. U. z 1997 r., Nr 142, poz. 950 ze zm.) pozbawił J.B. uprawnień kombatanckich przyznanych przez ZW ZBoWiD w B. – B. decyzją z dnia [...]r. z tytułu utrwalania władzy ludowej za okres od [...] do [...]r. W uzasadnieniu decyzji organ stwierdził, że J.B. w okresie uznanym za działalność kombatancką pełnił służbę w organach [...]. Pismem z dnia [...]r. adresowanym do Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych J.B. zwrócił się z prośbą o przywrócenie dodatku kombatanckiego. Postanowieniem z dnia [...]r. Kierownik Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych na podstawie art. 134 w zw. z art. 127 § 3 i 129 § 1 i 2 kpa stwierdził niedopuszczalność złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją tego organu z dnia [...]r. nr [...] o pozbawieniu uprawnień kombatanckich. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ stwierdził, że pismo J.B. z dnia [...]r. zostało zakwalifikowane jako wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. W myśl art. 129 § 2 w zw. z art. 127 § 3 kpa wniosek taki składa się w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji. Decyzja z dnia [...]r. Kierownika Urzędu o pozbawieniu uprawnień kombatanckich została doręczona J. B. [...]r. Z powyższego wynika, że odwołujący uchybił terminowi do złożenia przedmiotowego wniosku. Nadto organ stwierdził odnośnie nieuwzględnienia podniesionej we wniosku kwestii działalności podczas okupacji "walki w Szeregach Partyzantów AK". że termin do składania nowych wniosków z tytułów określonych w art. 1-4 ustawy wraz z rekomendacją stowarzyszenia odpowiedniego dla rodzaju działalności kombatanckiej, upłynął z końcem 1998 r. ( art. 22 ust. 3 ustawy). W skardze wniesionej do Naczelnego Sądu Administracyjnego J.B. wystąpił o przywrócenie mu uprawnień kombatanckich i uchylenie decyzji Kierownika Urzędu z dnia [...]r. oraz z dnia [...]r., podkreślając, że wnosi o ponowne rozpatrzenie wniosku o przywrócenie mu tychże uprawnień. Na uzasadnienie skargi wyjaśnił, że nie mógł w terminie złożyć odwołania gdyż przebywał kilka miesięcy za granicą, a rodzina nie powiadomiła go o decyzji. Zarzucił też, że w czasie okupacji hitlerowskiej działał w Armii Krajowej, której to działalności nie ujawnił, gdyż była ona uznawana za organizację wrogą wobec PRL-u. Pracuje w [...] kilkakrotnie ostrzegał członków AK, z którymi wspólnie pracował w okresie okupacji. Dodał, że będąc w [...] nie walczył z reakcyjnym podziemiem AK i nie współpracował z [...]. Opisał swoje akcje z okresu okupacji działalności w organizacji AK oraz okresu powojennego. Organ orzekający w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie prezentując argumentację wyrażoną w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Z odpisu skróconego aktu zgonu Urzędu Stanu Cywilnego w Ś. Nr [...] wynika, że J.B. zmarł [...]r. ( karta [...] akt ). Pismem z dnia [...]r. wdowa po kombatancie – W.B. oświadczyła, że wstępuje w prawa po zmarłym mężu, z treści którego wynika, że skargę podtrzymuje (karta [...] akt). Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje : Skarga w niniejszej sprawie została wniesiona do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone. Zatem zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) sprawa ta podlega rozpoznaniu przez właściwy wojewódzki sąd administracyjny na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ) zwanej dalej psa. Stosownie do art. 3 § 1 p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, która przeprowadzona jest pod względem zgodności z prawem ( art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ). Przeprowadzona przez Wojewódzki Sąd Administracyjny kontrola legalności zaskarżonego aktu wykazała, że został on wydany z naruszeniem przepisów postępowania ( art. 7, 77 § 1 kpa ) które mogło mieć istotny wpływ na wyniki sprawy, gdyż nie zostały w sprawie wyjaśnione w sposób wszechstronny wszystkie okoliczności niezbędne do ostatecznego rozstrzygnięcia. Procedura prawna weryfikacji uprawnień kombatanckich wprowadzona przepisami ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego ( tj. z 2002 r. Dz. U. Nr 42, poz. 371 ze zm.) nie pozbawia strony – osoby, której uprawnienia kombatanckie poddawane są weryfikacji – możliwości wykazania w tym samym lub też w nowym postępowaniu, że jakiekolwiek uprawnienia kombatanckie uzyskała z tytułu "utrwalania władzy ludowej" to jednak spełnia ona także warunki konieczne do nabycia uprawnień kombatanckich na innej podstawie prawnej wymienionej w art. 1 ust. 2 – art. 4 ustawy ( por. wyrok S.N. z dnia 22 lutego 2001 r., sygn. III RN 77/00. Opubl. OSNP 2001/15/475 ). Stosownie do art. 20 ust. 3 cyt. ustawy wdowom i wdowcom emerytom i rencistom pozostałym po kombatantach i innych osobach uprawnionych przysługują przewidziane w tym przepisie uprawnienia, które nie mają charakteru pierwotnego. Należą one do kategorii uprawnień pochodnych i uzależnione są od uprawnień pierwotnych, przysługujących zmarłemu małżonkowi. Z istoty praw pochodnych wynika bowiem, że nie mogą one istnieć bez istnienia uprawnień pierwotnych. W przypadku śmierci osoby ubiegającej się o uprawnienia kombatanckie ( pierwotne ) w toku postępowania administracyjnego lub sądowoadministracyjnego jej małżonek, którego prawa do świadczeń kombatanckich mają wyłącznie charakter pochodny, występuje w prawa strony zarówno w jednym jak i w drugim postępowaniu. Wdowa po byłym kombatancie pozbawionym uprawnień kombatanckich, dochodząc własnych uprawnień pochodnych przewidzianych w art. 20 ust. 3 cyt. ustawy władna jest dowodzić, że na tle znowelizowanej ustawy kombatanckiej zaistniały warunki przywrócenia uprawnień kombatanckich zmarłemu mężowi ( por. wyrok NSA z dnia 1.12.1995 r., sygn. SA/Gd 2197/94 z glosą aprobującą W. Chróścielewskiego, opubl. OSP 1997/2/29, wyrok NSA z dnia 12.05.1999 r. sygn. V SA 2297/98, lex 49281, wyrok NSA z dnia 28.06.2000 r., sygn. V SA 2929/99 lex 50027 ). Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, że nie została ona wyjaśniona w wyżej naprowadzonym kierunku. Nie może budzić wątpliwości, że decyzja Kierownika Urzędu z dnia [...]r. pozbawiająca J.B. uprawnień kombatanckich została doręczona mu skutecznie w dniu [...]r. Okoliczność ta wynika z tzw. zwrotnego potwierdzenia odbioru ( karta [...] akt adm.). Decyzja ta zawierała pouczenie o terminie i sposobie wniesienia środka odwoławczego w postaci wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Gdyby więc pismo J.B. z dnia [...]r. data nadania w Urzędzie Pocztowym ( karta [...] akt adm.) stanowiło rzeczywiście wniosek o jakim mowa w art. 127 § 3 kpa w zw. z art. 129 § 1 kpa to stanowisko organu zawarte w zaskarżonym postanowieniu znalazłoby oparcie w treści art. 134 kpa. Jednakże należy zauważyć, że w piśmie z dnia [...]r. J.B. nie odwoływał się wprost do decyzji Kierownika Urzędu z dnia [...]r., a jedynie do pisma zawiadamiającego go o wszczęciu postępowania zakończonego tą decyzją. Nadto zawierało ono prośbę o przywrócenie dodatku kombatanckiego. W piśmie tym skarżący podał okoliczności, które nie wynikały dotychczas z akt administracyjnych, iż w czasie okupacji walczył w szeregach powstańczych AK. Wskazywał więc, że spełnia warunki do nabycia uprawnień kombatanckich na innej podstawie niż uzyskał je uprzednio z tytułu "utrwalania władzy ludowej". Zatem w ocenie Sądu dla rozstrzygnięcia tej sprawy decydujące miało znaczenie ustalenie charakteru prawnego pisma J.B. z dnia [...]r. Dokonana w postępowaniu administracyjnym ocena charakteru tego pisma była pobieżna, tę kwestię należy więc wyjaśnić. Tym bardziej, że organ orzekający w końcowej treści motywów pisemnych zaskarżonego postanowienia odniósł się do treści uregulowań art. 22 ust. 3 cyt. ustawy, tj. terminu składania wniosków o przyznanie uprawnień z tytułów określonych w art. 1 – 4 tej ustawy. W tym miejscu należy zauważyć, że przepis ten z dniem 29 marca 2003 r. utracił moc wobec wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 15 kwietnia 2003 r. ( Dz. U. Nr 72, poz. 658 ), który uznał, że powyższy przepis wprowadzający nieznany dotychczas termin ograniczający możliwość dochodzenia uprawnień kombatanckich, naruszył art. 2 i 32 Konstytucji RP. Oznacza to, że ponownie rozpoznając sprawę organ orzekający winien dokonać kwalifikacji prawnej pisma z dnia [...]r. i podjąć czynności wynikające z dokonanej oceny. W szczególności należy wyjaśnić czy pismo to spełnia wymogi wniosku o przywrócenie uprawnień kombatanckich przy uwzględnieniu naprowadzonych na wstępie rozważań. Ponieważ sprawa we wskazanym kierunku wymagała wyjaśnienia Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżone postanowienie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, p.s.a. bowiem zaskarżone postanowienie zapadło bez uprzedniego należytego wyjaśnienia istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności. Z uwagi na treść art. 200 § 1 p.s.a. Sąd nie orzekł o kosztach postępowania sądowego. su.