II SA/Ka 1638/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Henryk Wach, Sędziowie NSA Tadeusz Michalik, WSA Małgorzata Jużków (spr.), Protokolant Joanna Spadek, po rozpoznaniu w dniu 22 czerwca 2004 r. sprawy ze skargi E. S. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej oddala skargę Decyzją z dnia [...] r. nr [...] wydaną w oparciu o art. 1 pkt 2, art. 4 pkt 5 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Inspekcji Sanitarnej (tekst jednolity w Dz. U. z 1998 r. Nr 90, poz. 575 ze zm.) oraz §§ 1, 7 i § 10 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 65, poz. 294 ze zm.) Powiatowy Inspektor Sanitarny w Z. orzekł o braku podstaw do stwierdzenia u E. S. choroby zawodowej– przewlekłego zapalenia oskrzeli wywołanego działaniem substancji toksycznych, aerozoli drażniących z niewydolnością narządu oddechowego, wymienionej w pozycji 4 wykazu chorób zawodowych, stanowiącego załącznik do powyższego rozporządzenia. W uzasadnieniu decyzji podniesiono, że zgodnie z treścią § 7 i § 10 w/w rozporządzenia jedną z koniecznych przesłanek stwierdzenia choroby zawodowej jest jej medyczne rozpoznanie przez właściwą placówkę służby zdrowia. E. S. był badany przez lekarzy z Przychodni Chorób Zawodowych Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w S., którzy w orzeczeniu z dnia [...] r. rozpoznali u niego przewlekłe spastyczne zapalenie oskrzeli z częściową niewydolnością wydechową, ale pochodzenia pozazawodowego. W odwołaniu od tej decyzji E. S. uznał ją za błędną. Podniósł, że jego choroba jest następstwem warunków w których pracował, to jest narażeniu na czynniki alergizujące i drażniące drogi oddechowe. Stwierdzona u niego astma oskrzelowa jest bowiem następstwem jego 21 letniej pracy w Hucie "A" w Z. gdzie był narażony na oddziaływanie spalin i pyłów materiałów sypkich jak: wapno, dolomity, masy hutnicze, topniki. [...] Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. nie uwzględnił odwołania i decyzją z dnia [...] r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję organu I instancji powołując się na art.138 § 1 pkt 1 kpa. W uzasadnieniu powyższej decyzji podniesiono, że dla stwierdzenia choroby zawodowej niezbędnym jest ustalenie przez kompetentną placówkę diagnostyczną służby zdrowia schorzenia jako choroby ujętej w wykazie chorób zawodowych oraz wykazanie związku przyczynowego między środowiskiem pracy a rozpoznaną chorobą, tj wykazanie, że narażenie na czynnik szkodliwy, który wywołał rozpoznane schorzenie miało miejsce w czasie i miejscu pracy w związku z wykonywanym zawodem. Organ odwoławczy w oparciu o ustalenia dochodzenia epidemiologicznego uznał, że E. S. pracował w latach 1970- 1993 w Hucie "A" w Z. na różnych stanowiskach pracy, a w latach 1977-1993 był eksponowany na pyły powstałe przy rozładunku materiałów sypkich jak wapno, masy hutnicze, dolomity, topniki czyli pracował w warunkach stwarzających ryzyko powstania choroby zawodowej. Zawodowej etiologii jego schorzenia nie stwierdziły jednak uprawnione do orzekania w sprawie chorób zawodowych placówki medyczne. Orzeczenia tych placówek były w tym względzie zbieżne. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego E. S. wniósł o uchylenie niekorzystnej dla niego decyzji. Zarzucił, że od 1992 r. choruje na astmę oskrzelową, czego nie wymieniono w opisie jego choroby. Podniósł, że wynik przeprowadzonego badania został zniekształcony poprzez zażywane w tym czasie leki. Nadto zwrócił uwagę, że w postępowaniu przed organem I instancji orzeczono o braku podstaw do rozpoznania innej jednostki chorobowej- przewlekłego zapalenia oskrzeli. Wyrokiem z dnia 24 kwietnia 2001 r. sygn. akt II SA/Ka 1393/99 Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję albowiem w jego ocenie została wydana z naruszeniem prawa, bez wyjaśnienia i rozważenia sprawy do ostatecznego rozstrzygnięcia. Wskazał na konieczność jednoznacznego określenia choroby zawodowej, której stwierdzenie bądź wykluczenie jest przedmiotem prowadzonego postępowania, wyjaśnienie możliwości deformacji wyników badań przez zażywanie lekarstw oraz szczegółowe uzasadnienie wydanej decyzji. Po uzupełnieniu materiału dowodowego i ponownym rozpatrzeniu sprawy Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. decyzją z dnia [...] r. nr [...] odwołania nie uwzględnił i zaskarżoną decyzją orzekł o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej- przewlekłe zapalenie oskrzeli wymienionej w pozycji 4 obowiązującego ówcześnie wykazu chorób zawodowych stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych. Utrzymując w mocy orzeczenie organu I instancji powołał się na treść art.138 § 1 pkt 1 kpa. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia, które jest przedmiotem oceny w niniejszym postępowaniu organ odwoławczy uznał za bezsporne ustalenia dochodzenia epidemiologicznego skutkujące uznaniem pracy skarżącego w latach 1977-1993 na stanowisku kontrolera wyrobów gotowych i wydawcy materiałów w warunkach narażenia na działanie czynnika szkodliwego dla zdrowia w postaci pyłów powstających przy rozładunku materiałów sypkich (wapno, masy hutnicze, dolomit, topniki). Według opinii Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego z dnia 14 stycznia 2002 r., wydanej po przeprowadzeniu obserwacji klinicznej schorzenie skarżącego nie ma etiologii zawodowej, gdyż całość obrazu chorobowego przemawia za infekcyjnym podłożem stwierdzonej u niego astmy oskrzelowej. Badanie spirometryczne wykazało niewielkie zaburzenia wentylometryczne typu obturacyjnego niewielkiego stopnia. Przeprowadzone testy alergiczne wypadły wybitnie dodatnio z poliwakcyną (antygenem bakteryjnym) oraz alergenami kurzu domowego. W badaniach uwzględniono fakt zażywania przez skarżącego sterydów, które mogły zafałszować ich wynik. W konkluzji stwierdzono, że rozpoznano przewlekłe zapalenie oskrzeli bez cech niewydolności oddechowej i wentylacyjnej, które zgodnie z obowiązującymi kryteriami orzeczniczymi nie może być uznane jako zawodowe. Wobec braku rozpoznania u skarżącego przez uprawnioną jednostkę orzeczniczą II szczebla choroby wymienionej w pozycji 4 wykazu chorób zawodowych organ Inspekcji Sanitarnej nie miał podstaw faktycznych i prawnych do stwierdzenia choroby zawodowej w następstwie czego utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. E. S. złożył do Naczelnego Sądu Administracyjnego skargę na powyższą decyzję, której zarzucił błąd w ustaleniach faktycznych przez przyjęcie, że brak jest podstaw do rozpoznania przewlekłego zapalenia oskrzeli wymienionego w pozycji 4 wykazu chorób zawodowych. Wskazał na zaświadczenia lekarskie z których wynika, że od 1993 r. choruje na zapalenie oskrzeli, a w 1992 r. rozpoznano u niego astmę oskrzelową. Wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i dopuszczenie dowodu z opinii innej placówki orzeczniczej. W jego ocenie dryga opinia wydana przez lekarzy tego samego Instytutu nie mogła być dla niego korzystna ze względu na solidarność zawodową orzeczników. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji oraz argumenty przytoczone w jej uzasadnieniu Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem wbrew jej zarzutom zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa. Na wstępie należy zauważyć, że ustawa o Naczelnym Sądzie Administracyjnym utraciła moc z dniem 1 stycznia 2004 r. Z tą datą weszła w życie reforma sądownictwa administracyjnego i na podstawie art. 85 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę- Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr153, poz. 1271 ze zm.) w Warszawie i w miejscowościach w których miały siedziby ośrodki zamiejscowe Naczelnego Sądu Administracyjnego utworzono w ich miejsce wojewódzkie sądy administracyjne (na podstawie ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych). Stosownie do art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę- Prawo o ustroju sądów administracyjnych (...) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U . nr 153, poz.1270 ). Na podstawie §1 pkt 4 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 25 kwietnia 2003 r. w sprawie utworzenia wojewódzkich sądów administracyjnych oraz ustalenia ich siedzib i obszarów właściwości (Dz. U. Nr 72, poz. 652) dla obszaru województwa śląskiego utworzony został Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach Wracając do meritum sprawy w świetle materiału dowodowego zebranego w niniejszym postępowaniu nie można podzielić stanowiska skarżącego sprowadzającego się do wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem § 1 ust.1 obowiązującego w dacie jej wydania rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. ( Dz. U. Nr 65, poz. 294 ze zm. ) w sprawie chorób zawodowych . Z materiału tego wynika bowiem w jednoznaczny i nie budzący zdaniem Sądu wątpliwości sposób, że E. S. w okresie swojego zatrudnienia w Hucie "A" w Z. w latach 1977-1993, pracował w warunkach narażenia na działanie czynników stwarzających ryzyko powstania choroby zawodowej narządu oddechowego Wyniki dochodzenia epidemiologicznego przeprowadzonego w jedynym zakładzie pracy skarżącej, z punktu widzenia istniejącego tam narażenia na działanie pyłów zostały szczegółowo przedstawione w pismach z dnia [...] i [...] 1997 r. i [...] 1998 r. oraz wywiadzie środowiskowym dotyczący przebiegu i warunków pracy zawodowej z dnia [...] i [...] 1997r. Zgodnie § 1 ust 1wskazanego wyżej rozporządzenia za choroby zawodowe uznaje się choroby określone w wykazie chorób zawodowych, stanowiącym załącznik do tego rozporządzenia, jeśli spowodowane zostały działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy. Z konstrukcji tego przepisu wynika w sposób jednoznaczny, że niezbędnym jest pozytywne ustalenie, iż rozpoznane u pracownika schorzenie mieści się w wykazie chorób zawodowych, a wykonywana praca odbywała się w warunkach narażających na jej powstanie, to istnieje domniemanie związku przyczynowego pomiędzy schorzeniem a warunkami pracy narażającymi na jej powstanie (zobacz .wyrok SN z dnia 4 czerwca 1998 r. sygn. akt III RN 36/ 98, publ. OSNAPiUS z 1999 r. nr 6, poz. 1922). W przedmiotowej sprawie dwie kompetentne placówki służby zdrowia, które łącznie przeprowadziły cztery badania skarżącego (w roku 1997, 1998, 1999 i 2001) wykluczyły istnienie podstaw do stwierdzenia u niego choroby zawodowej narządu oddechowego. W wykazie chorób zawodowych w punkcie 3 wymieniono przewlekłe choroby oskrzeli wywołane działaniem substancji powodujących napadowe stany spastyczne oskrzeli i choroby płuc przebiegające z odczynami zapalno- wytwórczymi w płucach, np. dychawica oskrzelowa, byssinoza, beryloza, a w punkcie 4 przewlekłe zapalenie oskrzeli wywołane działaniem substancji toksycznych, aerozoli drażniących, uzależnione jednak od stwierdzenia niewydolności narządu oddechowego. Organ inspekcji sanitarnej prowadził postępowanie administracyjne w kierunku rozpoznania choroby zawodowej wymienionej w pozycji 4 obowiązującego ówcześnie załącznika do rozporządzenia Rady Ministrów z 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych. Orzeczenia te nie negują rozpoznania przewlekłego spastycznego zapalenia oskrzeli, wykluczają jednak, ze względu na brak niewydolności narządu oddechowego jego zawodowe pochodzenie. Oznacza to innymi słowy, iż aktualny stan zdrowia skarżącego nie kwalifikuje go do uznania schorzenia jako zawodowe. Warunkiem koniecznym stwierdzenia przez organ inspekcji sanitarnej choroby zawodowej jest uprzednie jej lekarskie rozpoznanie przez właściwe medyczne jednostki orzecznicze. Orzeczenie o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej jest wiążące dla organów inspekcji sanitarnej, prowadzi więc do odmowy stwierdzenia choroby (zobacz wyrok NSA z 24 maja 2001 r. sygn. akt I SA 1801/00, LEX 77663). W niniejszej sprawie żadna z placówek orzeczniczych nie rozpoznała u skarżącego choroby zawodowej wymienionej wyżej i szczegółowo wyjaśniła dlaczego (brak niewydolności narządu oddechowego). Z tych wszystkich względów skarga jako nieuzasadniona podlegała oddaleniu przez Sąd orzekający na podstawie art.151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ).