II SA/Ka 1664/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący – Sędzia NSA Tadeusz Michalik Sędziowie: NSA Szczepan Prax WSA Teresa Kurcyusz-Furmanik /spr./ Protokolant st. sekr. sąd. Alicja Sadowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 marca 2005 r. sprawy ze skargi B.B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B.-B. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie usług opiekuńczych stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji. Decyzją działającego z upoważnienia Prezydenta Miasta B.-B. Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w B.-B. z dnia [...]r., na podstawie art. 1 ust. 1 i 3, art. 2 ust. 3, art. 10a pkt 1, art. 19 ust. 1, art. 43 ust. 1 i 3, art. 47a ust. 5, art. 55e ust. 2 i 3 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej /Dz.U. z 1998 r. Nr 64, poz. 414 z późn. zm./, § 17 ust. 1 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 15 września 2000 r. w sprawie domów pomocy społecznej /Dz.U. Nr 82 poz. 929/ odmówiono B.B. umieszczenia go w domu pomocy społecznej. Jak wynikało z uzasadnienia opisanej decyzji, wnioskodawca jako zdolny do zaspokajania niezbędnych potrzeb życiowych, jednakże wymagający stałej opieki, powinien w pierwszej kolejności skorzystać z oferowanej mu pomocy w formie usług opiekuńczych Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej. Dom pomocy społecznej jest bowiem placówką przeznaczoną dla osób najbardziej tego potrzebujących, znajdujących się w skomplikowanej sytuacji życiowej, których to warunków wnioskodawca nie spełnia. Od decyzji tej B.B. złożył odwołanie, w którym powołując się na liczne swoje schorzenia wskazał, iż nie czuje się bezpiecznie w miejscu zamieszkania i nie może tam prawidłowo funkcjonować ze względu na zachowanie się jego synów, z których jeden jest [...], a drugi, po [...] ma powrócić do wspólnego mieszkania. Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w B.-B. przekazał powyższe odwołanie Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu w B.-B. wraz z pismem przewodnim, w którym wskazano, iż odwołanie to wniesione zostało w terminie. Decyzją Nr [...] z dnia [...]r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B.-B. działając na mocy art. 19 ust. 1, art. 55b, art. 55e ust. 2 i 3 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej /Dz.U. z 1998 r. Nr 64, poz. 414/, § 17 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 15 września 2000 r. w sprawie domów pomocy społecznej /Dz.U. Nr 82, poz. 929/ oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Na uzasadnienie rozstrzygnięcia organ II instancji wskazał, iż materiał zgromadzony w sprawie nie wskazuje na niezbędność korzystania przez odwołującego z żądanego przez niego świadczenia pomocy społecznej, a powoływanie się na [...] nie może stanowić wystarczającego w tym zakresie argumentu, zwłaszcza, jeżeli organ pomocy społecznej zaoferował pomoc w formie usług opiekuńczych. Nie godząc się ze stanowiskiem organu administracji, B.B. wniósł do Naczelnego Sądu Administracyjnego skargę, w której domagał się ponownego rozpoznania sprawy przy uwzględnieniu jego i jego żony sytuacji zdrowotnej nie pozwalającej na wspólne zamieszkiwanie z synem [...]. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wnosząc o jej oddalenie przywołało argumentację tożsamą z zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji dodatkowo wskazując na możliwość użycia przez skarżącego prawnych środków mających na celu [...] jego syna z mieszkania. Na rozprawie w dniu [...]r. Wojewódzki Sąd Administracyjny postanowił wezwać Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B.-B. do udzielenia informacji co do daty wniesienia przez skarżącego odwołania od decyzji organu I instancji. Z otrzymanej pisemnej informacji wynikało, iż skarżący złożył odwołanie w dniu [...]r. osobiście, w biurze podawczym Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w B.-B. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga w niniejszej sprawie została wniesiona do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone. Zatem zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1271 ze zm./ sprawa ta podlega rozpoznaniu przez właściwy wojewódzki sąd administracyjny na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1270/ - zwanej dalej p.p.s.a. W konsekwencji oznacza to, że stosownie do postanowień rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z 25 kwietnia 2003 r. w sprawie utworzenia wojewódzkich sądów administracyjnych oraz ustalenia ich siedzib i obszarów właściwości /Dz.U. Nr 72, poz. 652/ sprawa podlega rozpatrzeniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach. Stosownie do art. 3 § 1 p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, która przeprowadzona jest pod względem zgodności z prawem /art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych – Dz.U. Nr 153, poz. 1269/. Powyższe oznacza konieczność przeprowadzania przez sądy administracyjne kontroli zarówno co do zgodności stanowiska organów administracji przedstawionych w ich rozstrzygnięciach z przepisami prawa materialnego ale również w zakresie zgodności ze stosowanymi w toku postępowania przepisami postępowania administracyjnego. Zgodnie z powyższym, rozpoznając skargę B.B., Wojewódzki Sąd Administracyjny mając na względzie treść art. 134 p.p.s.a., a zatem nie będąc związany granicami skargi, co oznacza między innymi uprawnienie do jej uwzględnienia również ze względu na inne uchybienia niż te, które przytoczyła strona skarżąca uznał, w ramach przeprowadzonej kontroli legalności zaskarżonej decyzji, iż skarga zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek z innych niż podniesione w skardze przyczyn. Należy bowiem uznać, iż zaskarżona decyzja analizowana pod kątem jej legalności, musi zostać wyeliminowana z obrotu prawnego, wydana została bowiem z rażącym naruszeniem prawa procesowego. Jak stanowi art. 6 k.p.a. organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa, co oznacza również prawo do rzetelnej i sprawiedliwej procedury, ze względu na jego istotne znaczenie w procesie urzeczywistniania praw i wolności obywatelskich, mieści się w treści zasady państwa prawnego. Obowiązkiem organów orzekających jest zatem kierowanie się w toku postępowania administracyjnego zasadami wynikającymi z przepisów prawa proceduralnego. Mając na względzie jedną z podstawowych zasad proceduralnych, jakim odpowiada procedura administracyjna, a to zasadę trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych, wyrażoną w art. 16 § 1 k.p.a., należy zauważyć, iż decyzje ostateczne mogą być uchylone lub zmienione tylko w drodze trybów szczególnych w przypadkach przewidzianych w kodeksie postępowania administracyjnego, a po myśli wskazanego przepisu, decyzja staje się ostateczna, gdy nie służy od niej odwołanie w administracyjnym toku instancji. Warunkiem zatem pozwalającym na przeprowadzenie merytorycznego postępowania odwoławczego od decyzji organu I instancji, za wyjątkiem przypadków, o których stanowi przepis art. 16 § 1 in fine k.p.a. jest skuteczne wniesienie odwołania. O skuteczności odwołania decyduje zachowanie ustawowego terminu do jego dokonania /art. 129 § 2 k.p.a./. Uchybienie ustawowego terminu powoduje bezskuteczność odwołania, czego następstwem jest ostateczność decyzji. Organ odwoławczy obowiązany jest przeto zbadać, czy odwołanie zostało wniesione w przewidzianym przepisami terminie, gdyż rozpatrzenie odwołania wniesionego z uchybieniem terminu, który nie został przywrócony, stanowi rażące naruszenie prawa. Oznacza bowiem weryfikację w postępowaniu odwoławczym decyzji ostatecznej, a zatem decyzji, która korzysta z ochrony trwałości. Oceniając postępowanie organu administracji II instancji w świetle powyższych wywodów prawnych, zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego naruszona została zasada trwałości decyzji ostatecznych poprzez nieprawidłowe ustalenie, iż pismo skarżącego uznane za odwołanie wniesione było w terminie. Przywołując treść art. 129 § 2 w związku z art. 57 § 1 k.p.a., staje się oczywiste, iż termin do wniesienia odwołania biegnie dla strony od dnia następnego po dniu doręczenia decyzji, a jak wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru przez skarżącego decyzji I instancji, strona odebrała tę decyzję w dniu [...]r. Zwrócić należy w tym miejscu uwagę na datę wniesienia przez skarżącego do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w B.-B. jego odwołania. Jak wynika z potwierdzenia biura podawczego Ośrodka Pomocy Społecznej, był to dzień [...]r. W toku postępowania sądowego Wojewódzki Sąd Administracyjny przeprowadził dodatkowe czynności mające na celu potwierdzenie daty złożenia przez skarżącego odwołania od decyzji I instancji. Z otrzymanej od organu administracji odpowiedzi jednoznacznie wynikało, iż skarżący osobiście złożył w biurze podawczym odwołanie w dniu [...]r. Zestawienie zatem powyższej daty z datą widniejącą przy zapisie "potwierdzono odbiór" jako datą odbioru decyzji, wskazuje bezspornie na uchybienie terminowi do wniesienia odwołania. Mimo tego w piśmie przewodnim Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w B.-B. /k. [...] akt/ znajduje się informacja o wniesieniu odwołania w terminie, a Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie podejmując właściwych kroków mających na celu samodzielne ustalenie dopuszczalności środka odwoławczego, przystąpiło do jego merytorycznego rozpoznania Konkludując, Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdza, iż wskutek rozpoznania odwołania B.B. od decyzji organu I instancji wniesionego z uchybieniem terminu, Samorządowe Kolegium Odwoławcze dopuściło się rażącego naruszenia prawa /art. 156 § 1 pkt 2 kpa/. Nastąpiła bowiem w ten sposób niedopuszczalna weryfikacja decyzji ostatecznej, korzystającej z przymiotu trwałości, a tym samym rażące naruszenie zasady proceduralnej opisanej w art. 16 k.p.a. Wobec powyższego po myśli art. 145 § 1 pkt 2 orzeczono jak w sentencji. SJ/