II SA/Ka 1694/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Leszek Kiermaszek (spr.) Sędziowie WSA Elżbieta Kaznowska Stanisław Nitecki Protokolant sekr. sąd. Elwira Massel po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 czerwca 2005 r. sprawy ze skargi B.K., B.M. na decyzję Ś. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie wykonania określonych robót budowlanych uchyla zaskarżoną decyzję i orzeka, że decyzja ta nie może być wykonywana. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w C. decyzją z dnia [...]r. nr [...], wydaną na podstawie art. 40 ustawy z dnia 24 października 1974 r. – Prawo budowlane ( Dz. U. Nr 38, poz. 229 ze zm.) w związku z art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1974 r. – Prawo budowlane ( Dz. U. z 2000 r. Nr 106, poz. 1126 ze zm.), nakazał B.K. zamurowanie bramy garażowej wjazdowej w budynku gospodarczo – garażowym położonym w K. przy ulicy [...], w terminie 120 dni od dnia, w którym decyzja stanie się ostateczna. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia organ nadzoru budowlanego wskazał, że Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...]r. utrzymał w mocy decyzję Wojewody Ś. z dnia [...]r. stwierdzającą nieważność decyzji legalizującej budowę budynku garażowo – gospodarczego ( decyzji Naczelnika Gminy K. z dnia [...]r.). Mając to na względzie i biorąc pod uwagę wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego ( z dnia 28 stycznia 2002 r., sygn. IV SA 857/00), jedyną prawną możliwością doprowadzenia przedmiotowego budynku do stanu zgodnego z przepisami jest, w ocenie tego organu, wyeliminowanie naruszeń dotyczących odległości bramy garażowej od budynku mieszkalnego sąsiada B.M., stąd orzeczono o nakazie zamurowania bramy. W odwołaniu od tej decyzji B.K. wyraził zdziwienie faktem wydania nakazu zamurowania bramy po prawie 25 letnim okresie użytkowania garażu. Uznał to za rozstrzygnięcie krzywdzące i niesprawiedliwe. W drugim odwołaniu B.M. zarzucił organowi, iż bezzasadnie odstąpił od wydania nakazu rozbiórki garażu, wskazując na uciążliwości jakie niesie za sobą konieczność znoszenia istnienia garażu na sąsiedniej działce w odległości od jego budynku niezgodnej z przepisami. Zdaniem tego odwołującego się nakazanie zamurowania bramy jest niewystarczające do doprowadzenia budynku do stanu zgodnego z prawem. Ś. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. decyzją z dnia [...]r. nr [...] na zasadzie art. 138 § 1 pkt 1 kpa utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji uznając ją za słuszną i zgodną z prawem. Organ odwoławczy wywiódł, iż powodem orzeczenia o nieważności decyzji Naczelnika Gminy K. z dnia [...]r. było usytuowanie drzwi garażowych w odległości 5,70 m od budynku mieszkalnego na sąsiedniej działce, gdy tymczasem warunki techniczne określają minimalną odległości 10 m. Skoro więc nie zachodzą przesłanki określone w art. 37 ustawy Prawo budowlane z 1974 r. należało orzec o zamurowaniu drzwi garażowych. Organ odwoławczy zastrzegł jednakże, że przystąpienie do użytkowania obiektu jest możliwe dopiero po wykonaniu nałożonego obowiązku i uzyskaniu pozwolenia na użytkowanie. Powyższa decyzja została zaskarżona do Sądu administracyjnego zarówno przez B.K., jak i B.M. B.K. wnosząc o uchylenie tej decyzji ponowił zarzuty zawarte w odwołaniu podnosząc dodatkowo, iż garaż będący dorobkiem jego życia po zamurowaniu drzwi stanie się budynkiem bezużytecznym, ponadto nie stać go, z uwagi na stan zdrowia i wiek na wykonywanie jakichkolwiek robót budowlanych. Wskazał również, iż w wyroku NSA z dnia 28 stycznia 2002 r. sygn. IV SA 857/00 podano, że to nie on lecz organy administracyjne rażąco naruszyły prawo. B.M. również domagając się uchylenia decyzji zaakcentował na wstępie, że przekroczone zostały wszelkie terminy dotyczące załatwienia spraw przez organy administracyjne. Organy wydając decyzję w trybie art. 40 ustawy Prawo budowlane z 1974 r. nie wyjaśniły, czy nie zachodzą warunki do wydania nakazu rozbiórki na podstawie art. 37 tej ustawy, ponadto przemilczały, że w granicach tej sprawy już uprzednio w latach [...] zostały wydane decyzje o identycznej treści. Zarzucił, iż organy nie wyjaśniły, na jakiej podstawie ustaliły wykonanie decyzji w terminie 120 dni od ostateczności decyzji. Wreszcie wskazał, iż organ odwoławczy nie ustosunkował się praktycznie do podniesionych w odwołaniu zarzutów. W odpowiedzi na obie skargi Ś. Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. wniósł o ich oddalenie nie znajdując podstaw do zmiany dotychczasowego stanowiska. Na rozprawie przed Sądem pełnomocnik organu podał, powołując się na wynik kontroli z dnia [...]r., iż orzeczony zaskarżoną decyzją nakaz został wykonany. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył : Zaskarżona decyzja nie może się ostać w obrocie prawnym z dwóch powodów, co trafnie wyeksponował skarżący B.M. Decyzja ta wydana została na podstawie art. 40 ustawy z dnia 24 października 1974 r. – Prawo budowlane ( Dz. U. Nr 38, poz. 229 ze zm.), której przepisy stosuje się odpowiednio z uwagi na brzmienie międzyczasowej normy art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane ( Dz. U. z 2003 r. Nr 207, poz. 2016 ze zm.). Pierwszy z powołanych przepisów stanowi, że w wypadku wybudowania obiektu budowlanego niezgodnie z przepisami, właściwy organ wyda właścicielowi, inwestorowi lub zarządcy decyzję nakazującą wykonanie w oznaczonym terminie zmian lub przeróbek, niezbędnych do doprowadzenia obiektu budowlanego, terenu nieruchomości lub strefy ochronnej do stanu zgodnego z przepisami. Jednakże przepis ten może być stosowany wyłącznie wówczas, jeżeli nie zachodzą okoliczności określone w art. 37 poprzednio obowiązującego Prawa budowlanego. Innymi słowy, możliwość prowadzenia postępowania legalizacyjnego uzależniona jest od jednoznacznego wykluczenia przesłanek wymienionych w art. 37 ust. 1 pkt 1 i 2 oraz ust. 2, których spełnienie obliguje organ do orzeczenia nakazu rozbiórki obiektu budowlanego. Tymczasem zaskarżona decyzja, wbrew stwierdzeniom zawartym w jej uzasadnieniu, podjęta została bez przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, czy sporny budynek znajduje się na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym jest lub nie jest przeznaczony pod tego rodzaju zabudowę, względnie czy powoduje niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia, albo czy nie zachodzą inne jeszcze ważne przyczyny uniemożliwiające legalizację obiektu. Dostarczone Sądowi akta administracyjne nie zawierają jakichkolwiek dokumentów pozwalających na wysnucie wniosku, czy takie postępowanie zostało przeprowadzone, np. co do planistycznego przeznaczenia terenu. Oznacza to, ze już tylko z tej przyczyny zaskarżoną decyzję należy uznać za wydaną z naruszeniem art. 37 i art. 40 ustawy Prawo budowlane z 1974 r. W rozpoznawanej sprawie bezspornym było, że przedmiotowy budynek na działce skarżącego B.K. wybudowany został w [...]r. niezgodnie z przepisami, gdyż bez wymaganego pozwolenia na budowę. W sprawie tej doszło do wydania szeregu rozstrzygnięć, których legalność była kilkakrotnie poddawana kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego, np. w sprawach SA/Ka 510/87, II SA/ka 635/97, II SA/Ka 1951/99, IV SA 857/00. Orzekające w sprawie organy nadzoru budowlanego nie zwróciły na powyższe uwagi, nie dokonały analizy, jaki wpływ na sposób rozstrzygnięcia niniejszej sprawy miały podjęte uprzednio w granicach tej samej sprawy decyzje, czy też orzeczenia sądu ( poza decyzją Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...]r. i wyrokiem NSA z dnia 28 stycznia 2002 r. sygn. IV SA 857/00, co skądinąd trafnie stanowiło przedmiot zasadniczego zainteresowania organów ). Jednakże w świetle zarzutu skarżącego B.M. rodzi się wątpliwość, czy wskutek powyższego uchybienia zaskarżona i utrzymana nią w mocy decyzja organu pierwszej instancji nie są dotknięte wadą nieważności ( art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a.). Otóż skarżący wskazuje, iż już na wstępnym etapie postępowania legalizacyjnego wydane zostały decyzje w trybie art. 40 ustawy Prawo budowlane z 1974 r. które pozostają w obrocie prawnym, np. decyzja Naczelnika Gminy K. z dnia [...]r. o nakazie zamurowania bramy garażowej, którą utrzymał w mocy Główny Architekt Wojewódzki w C. decyzją z dnia [...]r. nr [...]. Gdyby w istocie zarzut ten znalazł potwierdzenie można byłoby skutecznie twierdzić, że kontrolowana decyzja dotyczy sprawy już uprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną. Brak w aktach administracyjnych materiału dowodowego ze wskazanego okresu czasu oraz nieustosunkowanie się do tego zarzutu w odpowiedzi na skargę i na rozprawie przed Sądem uniemożliwiają Sądowi zajęcie jednoznacznego stanowiska. Z przytoczonych względów zaskarżona decyzja, jako wydana z naruszeniem proceduralnych norm art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 Kpa oraz art. 40 ustawy Prawo budowlane z 1974 r., podlega uchyleniu na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 7 lipca 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Wyżej wykazano bowiem, że uchybienia organu mogły mieć wpływ i to istotny na wynik sprawy. Stosownie do art. 152 cytowanej ustawy orzeczono, iż zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, orzeczenie w tym zakresie utraci moc z chwilą uprawomocnienia się wyroku. O kosztach postępowania Sąd nie rozstrzygał, gdyż skarżący do czasu zamknięcia rozprawy nie zgłosili wniosku o przyznanie należnych kosztów ( art. 210 § 1 ustawy ). Ponownie rozpoznając sprawę na etapie odwołań od decyzji organu pierwszej instancji nie może być kwestionowane, że postępowanie winno być prowadzone na podstawie dotychczasowych przepisów Prawa budowlanego z 1974 r., skoro postępowanie w stosunku do przedmiotowego obiektu zostało wszczęte przed wejściem w życie Prawa budowlanego z 1994 r., także budowa tego obiektu została zakończona przed tą datą. Wyjaśni organ odwoławczy, czy już na wstępnym etapie po stwierdzeniu faktu samowoli budowlanej, ściślej po wydaniu przez Naczelnika Gminy K. decyzji z dnia [...]r. nr [...], wydane zostały w tym przedmiocie dalsze decyzje, a jeśli tak to kiedy, na jakiej podstawie prawnej i jaka jest ich treść oraz przede wszystkim czy pozostają w obrocie prawnym. Ustalenia w tym zakresie ukierunkują dalsze postępowanie. Gdyby okazało się, że postępowanie winno być kontynuowane, przeprowadzi organ odwoławczy postępowanie wyjaśniające, czy zachodzą przesłanki z art. 37 Prawa budowlanego z 1974 r., w przeciwnym bowiem wypadku zajdzie potrzeba podjęcia rozstrzygnięcia na podstawie art. 40. Sąd podziela pogląd organów nadzoru budowlanego, że skoro ściana spornego budynku, w którym znajduje się brama garażowa, oddalona jest od budynku mieszkalnego z otworami okiennymi na sąsiedniej działce tylko o 5,70 m to doprowadzenie obiektu do stanu zgodnego z prawem uzależnione jest od zamurowania tego otworu, tzn. wrót garażowych. W tym zakresie wypowiedział się już Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 28 stycznia 2002 r. sygn. akt IV SA 857/00 uchylając poprzednią decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...]r. Organ ten stosując się do oceny prawnej Sądu w kolejnej decyzji z dnia [...]r. utrzymał w mocy decyzję Wojewody Ś. z dnia [...]r. orzekającą o nieważności decyzji Naczelnika Gminy K. z dnia [...]r. su.