II SA/Ka 1710/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Krawczyk, Sędzia NSA Bonifacy Bronkowski, Asesor WSA Iwona Bogucka (spr.), Protokolant ref. staż. Ewa Jędrasik, po rozpoznaniu w dniu 15 września 2004 r. sprawy ze skargi Z. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie przywrócenia stosunków wodnych na gruncie o d d a l a s k a r g ę Decyzją z dnia [...] r. Burmistrz Miasta C. umorzył postępowanie w sprawie naruszenia stosunków wodnych w rejonie ulic : M. – K. w B. Decyzja ta została wydana na skutek postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] r. nr [...] w którym uwzględniono skargę na bezczynności organu I instancji w sprawie dotyczącej zasypania rowu przy ul. M. i zmiany stosunków wodnych przez B. K. W uzasadnieniu decyzji Burmistrz Miasta wskazał, że postępowanie w sprawie stało się bezprzedmiotowe, albowiem Zarząd Dróg Powiatowych w B. odtworzył rowy przydrożne po obu stronach ulicy M., co pozwoliło na odprowadzenie wód opadowych z drogi. Na skrzyżowaniu ul. M. z ul. K., w miejscu przepędu bydła, został wykonany przepust, który rozwiązał problem degradacji jezdni oraz poboczy ul. M. Pan Z. S. zaniechał odprowadzania ścieków istniejącym przepustem w ul. M. do rowu stanowiącego własność B. K., co było bezpośrednią przyczyną konfliktu i zasypania tego rowu. Zasypany rów został zaś odtworzony na odcinku 20 m a znajdujące się w nim niedrożne rury zostały usunięte. Powołując się na oświadczenie mieszkańców ul. M. organ I instancji stwierdził, że rów należący do B. K. nie służył do odprowadzania wód z terenów posesji położonych przy drodze oraz z drogi, ponieważ nie był konserwowany. Osobą, która korzystała z rowu, był wyłącznie Z. S., albowiem odprowadzał on przez istniejący przepust ścieki do rowu. Pozostali mieszkańcy ulicy M. odprowadzają wody w kierunku północnym, a więc przeciwległym do rowu. Oceniając ustalony stan faktyczny, organ uznał, że nie zachodzą przesłanki z art. 50 ustawy z dnia 24 października 1974 roku Prawo wodne, rów został odtworzony, rury usunięte, wobec czego postępowanie w przedmiocie naruszenia stosunków wodnych na gruncie stało się bezprzedmiotowe. Na skutek odwołania wniesionego przez Z. S., decyzja Burmistrza Miasta została uchylona decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] r., nr [...], a sprawa przekazana do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że uzupełnienia wymagał materiał dowodowy. W złożonym odwołaniu Z. S. podniósł, że rów nie został odtworzony na długości 20 m, wyjęto tylko rury, co spowodowało osunięcie się ziemi i spłycenie rowu. Nadto rów był systematycznie czyszczony przez okolicznych mieszkańców, do czego winno się zobowiązać B. K. Kolegium uznało wobec powyższego, że w sprawie istnieją rozbieżności co do stanu uporządkowania stosunków wodnych w przedmiotowym terenie. Z treści odwołania wynika, że rów należący do B. K., którego wcześniejsze zasypanie spowodowało zmianę stosunków wodnych na gruncie, nie został odtworzony w całości, a jego spłycenie powoduje zastoje wody. Rozbieżności istnieją także co do czyszczenia tego rowu. Kwestie te organ uznał za kluczowe dla stwierdzenia, czy w sprawie doszło do zmiany stosunków wodnych na skutek niedrożności rowu. Przekazując sprawę do ponownego rozpoznania Kolegium zaleciło wyjaśnienie, czy rozwiązany został problem podtapiania posesji i jakie znaczenie miał oraz ma obecnie ten rów dla okolicznych posesji. W tym celu ustalić należy sposób i kierunek spływu wód opadowych z okolicznych posesji. Prowadząc ponownie postępowanie Burmistrz C. dokonał oględzin posesji położonych wzdłuż ulicy M. w B., na okoliczność sposobu i kierunku odprowadzania z nich wód opadowych oraz ścieków, a także ustalenia jakie znaczenie dla stosunków wodnych ma stan przedmiotowego rowu i czy rów ten był przez okolicznych mieszkańców czyszczony. W oparciu o przeprowadzone oględziny ustalono, że w kierunku północnym, do potoku B., wody odprowadzają właściciele posesji nr [...], zaś do rurociągu w kier. zachodnim właściciele posesji nr [...]. Z przedmiotowego rowu nie korzystają również mieszkańcy posesji nr [...]. Właściciele tych nieruchomości podali, że nie czyścili osobiście rowu B. K., a w związku z pracami w rowie nie wystąpiły u nich podtopienia. Podtopienia były powodowane brakiem rowów przydrożnych i po ich wykonaniu ustały. Rów B. K. był natomiast czyszczony przez Państwa S. do wysokości pierwotnych drzew ( wyjaśnienia W. N., I. D. ).Prace w przedmiotowym rowie nie miały również wpływu na nieruchomość nr [...]. Na pogorszenie stosunków wodnych wskazali właściciele nieruchomości nr [...], E. i K. G., którzy podali, że po wykonaniu rowów przydrożnych sytuacja uległa pogorszeniu, albowiem na wysokości ich posesji rów ten na najniższy poziom, co powoduje zastój wody i podtapianie ich posesji. Wskazane przez nich przyczyny negatywnych zjawisk nie były jednak określone jako spowodowane pracami w rowie należącym do B. K Jako przyczynę podtapiania działki państwo G. wskazali bowiem z jednej strony odtworzenie rowów przydrożnych, zaś z drugiej strony zasypanie rowu przez H. S. i M. S., dokonane w trakcie wykonywania drogi dojazdowej i podwyższania terenu. Rów ten znajdował się między działką p. C. a drogę dojazdową do p. M. S. i został usunięty w roku [...]. Natomiast z oświadczeń złożonych przez Z. S. w trakcie oględzin posesji nr [...] wynika, że rów należący do B. K. był używany przez poprzednich właścicieli jego posesji "do połowy pierwszych drzew", celem uniknięcia zastojów wody w tym rowie. Po odtworzeniu rowów przydrożnych sytuacja w terenie uległa poprawie. Jednakże po załamaniu i zasypaniu rur położonych przez niego w rowie B. K., woda stoi w rowie na wysokości posesji nr [...] i [...], z uwagi na brak możliwości odpływu. W aktach sprawy znajduje się wyrys z mapy zasadniczej, na której naniesiono położenie posesji Z. S., rowu B. K. oraz istniejących przepustów na ulicy M. oraz pismo Rejonowego Związku Spółek Wodnych w B. z dnia [...]r. informując, że rów ten nie znajduje się w ewidencji spółki wodnej i spełnia funkcję odprowadzania wody z drenów i wód opadowych. Decyzją z dnia [...]roku Burmistrz C. umorzył postępowanie w sprawie naruszenia istniejących stosunków wodnych w rejonie ulic M. – K. w B. W uzasadnieniu podano, że przedmiotem postępowania była kwestia zasypania rowu melioracyjnego pomiędzy działkami [...] i [...] przez B. K. W trakcie oględzin nieruchomości położonych przy ulicy M. organ I instancji ustalił, że istniejący spadek terenu w rowie, od ul. M. do Potoku B., wynosi ok. 180 m, co świadczy o tym, że rów ten nie służył do odprowadzania wód do kanału. Wody znajdujące się w rowie wsiąkały w ziemię lub były odbierane przez sieć drenarską. W chwili obecnej do rowu przedostają się wody z odtworzonych rowów przydrożnych. Fakty te organ uznał za potwierdzone wyjaśnieniami okolicznych mieszkańców, którzy zeznali, że rowu nie wykorzystywali do odprowadzania wód opadowych. Na wykorzystywanie rowu wskazali jedynie właściciele dwóch posesji, K. G. i Z. S., w tym zakresie organ powołał się jednak na wynikający z ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych, zakaz odprowadzania wody i ścieków z urządzeń melioracyjnych i gospodarskich do rowów przydrożnych ( art. 39 ust. 1 pkt 9 ustawy ). W oparciu o wyjaśnienie mieszkańców organ przyjął również, że rów nie był przez nich czyszczony. W trakcie postępowania ustalone zostało, że rowy przydrożne przy ul. M. zostały odtworzone przez Zarząd Dróg Powiatowych, w miejscu przepędu bydła został wykonany przepust, Z. S. zaniechał odprowadzanie ścieków do przedmiotowego rowu, zaś rów ten został przywrócony do stanu poprzedniego, tj. do stanu sprzed założenia rur przez Z. S., zatem postępowanie w przedmiocie naruszenia stosunków wodnych na gruncie jest bezprzedmiotowe, albowiem nie stwierdzono przesłanek z art. 29 ustawy z dnia 18 lipca 2001 roku Prawo wodne. Odwołanie od decyzji złożył Z. S., który podniósł, że rów nie został odtworzony. Wyjęte zostały tylko rury, a warunki atmosferyczne spowodowały osunięcie się ziemi i spłycenie rowu, co powoduje zastoje wody. Wobec powyższego winno się zobowiązać właściciela rowu do jego wdrożenia. Nadto Z. S. stwierdził, że nie przedstawiono w sprawie operatu pomiarowego uprawnionego geodety, na podstawie którego określono spadki terenu, które nie odpowiadają danym wynikającym z map geodezyjnych. Odwołujący podał, że przez 30 lat wody opadowe były odprowadzane z jego posesji do przedmiotowego rowu, zaś w chwili obecnej nie ma takiej możliwości. Do odwołania dołączona została kopia mapy w skali 1 : 10.000 z której wynika, że na długości przedmiotowego rowu spadek terenu wynosi od 252.2 do 251.3. Zaskarżoną decyzją z dnia [...]r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ odwoławczy stwierdził, że dla rozstrzygnięcia sprawy wyjaśnienia wymagało, jaką rolę przedmiotowy rów pełnił do czasu jego zasypania i jak wyglądały stosunki wodne przed jego zarurowaniem. W tym zakresie organ uznał, że zarurowanie rowu nastąpiło nie w celu poprawy odprowadzania wód odpadowych, lecz w celu odprowadzania ścieków, co było w świetle prawa niedopuszczalne i mogło w konsekwencji prowadzić do zmiany stosunków wodnych na gruncie. Jeżeli chodzi o funkcję spełnioną przez rów dla okolicznych mieszkańców, to przyjęto, że zgodnie z protokołami wizji lokalnych, zasadniczo nie służy on do odprowadzania wód opadowych, albowiem tylko skarżący utrzymywał, że wykorzystywał do tego celu przedmiotowy rów. Oceniając materiał dowodowy, organ uznał, że wyjęcie rur i częściowe zasypanie rowu, nie mogło spowodować zmiany stosunków wodnych szkodliwie wpływających na grunty sąsiednie, a doprowadziło jedynie do przywrócenia stanu poprzedniego. Wypłycenie rowu, wobec jego spadku nie w kierunku cieku B., lecz w kierunku ul. M., uniemożliwiające odprowadzanie wód rowem, nie powoduje zatem zmiany stosunków wodnych, jeżeli rów ten nie służy mieszkańcom do odprowadzania wód opadowych, a był wykorzystywany przez odwołującego się w celu odprowadzania ścieków. Wobec ustalonego stanu faktycznego, decyzję o umorzeniu postępowania uznano za uzasadnioną. Skargę na rozstrzygnięcie Kolegium do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł Z. S., który zarzucił, że organ odstąpił od przeprowadzenia rozprawy administracyjnej, określił pomiar spływu wód bez dokonania pomiarów geodezyjnych przez geodetę oraz nie uwzględnił odwołania radnego A. K. Skarżący podał, że nadal naruszone są stosunki wodne, sporny rów nie jest drożny z tego względu, że właściciel go nie oczyszcza i nie pogłębia, w związku z czym stoją w nim wody a zmiana kierunku odpływu wód ze źródeł narusza art. 29 ustawy Prawo wodne. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, uznając zarzuty skarżącego za nieuzasadnione. Wskazano, że sprawa była dwukrotnie rozpoznawana przez Kolegium. Po raz pierwszy uchylono decyzję organu I instancji w celu uzupełnienia materiału dowodowego. Zebrany w trakcie postępowania materiał, a w szczególności oględziny nieruchomości, pozwalają zdaniem Kolegium na stwierdzenie, że zasypanie rowu nie zmieniło stosunków wodnych. Rów ten został zarurowany przez Z. S. i służył mu do odprowadzania ścieków, natomiast nie służył i nie służy mieszkańcom do odprowadzania wód opadowych, stąd też zasypanie rowu nie mogło zakłócić odpływu tych wód. Odnosząc się do kwestii odwołania A. K. podano, że wydane w stosunku do niego decyzje o pozostawieniu wniesionego odwołania bez rozpoznania, albowiem uchybił on terminowi uzupełnienia braków pełnomocnictwa. Na rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w dniu 15 września 2004 r. skarżący podał, że w jego ocenie na wadliwość postępowania miało wpływ zaniechanie przeprowadzenia dowodu z mapy znajdującej się w zasobach Państwowego Inspektora Urządzeń Melioracyjnych, obrazującej spadki terenu i sposób odprowadzania wód. Skarżący wyjaśnił również, że jego nieruchomość położona jest po drugiej stronie ulicy M. i aktualnie nie doznaje uszczerbku, jednak zastój wody ma wpływ na stan drogi. Uczestnik postępowania B. K. wyjaśnił, że problem z przedmiotowym rowem pojawił się w momencie podniesienia poziomu nieruchomości Z. S., zaś rów służył do drenażu sąsiednich pól i zebrane wody odprowadzał do potoku B. Aktualnie Z. S. odprowadza swoje wody w kierunku północnym do kanału W. Wojewódzki Sąd Administracyjny rozważył, co następuje : Art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. prawo wodne ( Dz. U. Nr 115 poz. 1229 ze zm.) formułuje dwa zakazy dla właściciela gruntu : zakaz zmiany stanu wody na gruncie ze szkodą dla gruntów sąsiednich, egzemplifikowany przez zakaz zmiany kierunku odpływu znajdującej się na jego gruncie wody opadowej i zakaz zmiany odpływu ze źródeł a także zakaz odprowadzania wody i ścieków na grunty sąsiednie. Art. 29 ust. 2 ustanawia zaś szczególny obowiązek właściciela w sytuacji, gdy następuje zagrożenie interesów sąsiadów wskutek przypadku, lub działania osób trzecich, wpływających na odpływ wody, ze szkodą dla gruntów sąsiednich. Akt 29 ust. 3 ustawy przewiduje natomiast, że jeżeli dokonane przez właściciela zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, właściwy organ może nakazać właścicielowi podjęcie określonych działań. Jak wynika z treści cytowanego art. 29 ustawy prawo wodne, przesłankę obowiązków i odpowiedzialności właściciela gruntu za stan wód na gruncie, jest szkodliwy wpływ tego stanu na grunty sąsiednie. Zmiana stanu wody na gruncie, która takiego szkodliwego wpływu na grunty sąsiednie nie wywiera, nie rodzi dla właściciela gruntu obowiązków wskazanych w art. 29 prawa wodnego i nie uzasadnia jego stosowania. W rozpoznawanej sprawie, w trakcie całego postępowania nie został ani podniesiony, ani wykazany fakt szkodliwego oddziaływania stanu przedmiotowego rowu na okoliczne nieruchomości. Stan tego rowu nie był przyczyną podtapiania działek, rów ten nie służył również do odprowadzania wód opadowych. Należy jednak zwrócić uwagę, że przedmiotem rozpoznania przez Sąd w niniejszej sprawie była skarga Z. S. na decyzję orzekającą o umorzeniu postępowania administracyjnego w przedmiocie naruszenia stosunków wodnych na gruncie. Zgodnie z art. 50 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ), uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny. Kategoria interesu prawnego oznacza, iż sfera uprawnień obowiązków danego podmiotu prawa regulowane jest wydawanym rozstrzygnięciem administracyjnym, stąd uprawnienia tego podmiotu do udziału w postępowaniu i do zaskarżenia wydanego aktu. Jak zostało ustalone i potwierdzone osobiście przez Z. S., jego nieruchomość jest położona naprzeciwko rowu, po drugiej stronie ulicy i nie doznaje uszczerbku ze względu na stan przedmiotowego rowu, rów ten nie jest również wykorzystywany do odprowadzania z niej wód opadowych. Okoliczności te oznaczają, iż nieruchomość należąca do skarżącego nie jest narażona na szkodliwy upływ stanu wód na gruncie sąsiednim, o jakim mowa w art. 29 ustawy prawo wodne i nie przysługują mu uprawnienia do żądania od właściciela określonych zachowań. Wobec powyższego należy stwierdzić, że skarżący nie ma interesu prawnego w zaskarżeniu decyzji o umorzeniu postępowania w przedmiocie naruszenia stosunków wodnych na gruncie, w postępowaniu takim nie mógłby on bowiem skutecznie domagać się jakichkolwiek działań, albowiem nie doznaje szkodliwych oddziaływań. Brak interesu prawnego w rewizji wydanej decyzji administracyjnej skutkuje oddaleniem skargi. Mając na uwadze podaną argumentację, Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 151 ustawy o postępowaniu przed Sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji. su.