II SA/Ka 1712/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Bonifacy Bronkowski (spr.) Asesor WSA Iwona Bogucka Sędzia WSA Włodzimierz Kubik Protokolant st. sekr. Małgorzata Orman po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 czerwca 2005 r. sprawy ze skargi R.S. na decyzję Wojewody Ś. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie nabycia nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa o d d a l a s k a r g ę Pismem z dnia [...]r. skierowanym do Wojewody Ś., przekazanym następnie według właściwości Prezydentowi Miasta G., R.S. wniósł "o zajęcie stanowiska w kwestii odszkodowania" za wykonanie na jego działce i niezgodnie z projektem technicznym sieci ciepłowniczej, co spowodowało dewastację tej działki i jej bezużyteczność. Nadto wniósł o "rozważenie czy nie zachodzą przesłanki umożliwiające nabycie przedmiotowej nieruchomości (około [...] m2) na rzecz Skarbu Państwa w oparciu o art. 124 ustawy o gospodarce nieruchomościami". W piśmie tym podał, że przebiegającą po jego działce magistralę ciepłowniczą użytkuje Przedsiębiorstwo A Sp. z o.o. w G., która odmówiła mu nabycia zajętej pod tę magistralę działki za proponowaną przez niego cenę. Po przeprowadzeniu w tej sprawie postępowania wyjaśniającego Prezydent Miasta G. pismem z dnia [...]r. poinformował R.S., że nie wyraża zgody na nabycie jego nieruchomości. Następnie decyzją z dnia [...]r. nr [...] wydaną z powołaniem się na treść art. 124 § 5 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2000 r. Nr 46 poz. 543 ze zm., obecnie Dz.U. Nr 261 z 2004 r. poz. 2603 – zwanej dalej ustawą o gospodarce nieruchomościami) oraz art. 104 kpa Prezydent Miasta G. odmówił wyrażenia zgody na nabycie na rzecz Skarbu Państwa części nieruchomości obejmującej działki nr [...] i nr [...] ark. m. [...] obręb G., położonej w G. przy ul. [...]. W uzasadnieniu decyzji stwierdził, że wydaną przez Urząd Wojewódzki w K. decyzją z dnia [...]r. Nr [...] zezwolono Okręgowej Dyrekcji Rozbudowy Miast i Osiedli Wiejskich w G. na czasowe zajęcie terenu w celu przeprowadzenia podziemnej magistrali ciepłowniczej przez nieruchomość oznaczoną nr [...] i nr [...], stanowiącą wówczas własność A.K., którego następcami prawnymi są obecnie R. i U. małżonkowie S. A.K. otrzymał odszkodowanie za spowodowane zajęciem straty w łącznej kwocie [...] tzw. starych złotych oraz za ograniczone prawa rzeczowe kwotę [...] tzw. starych złotych. Obecnie magistrala ciepłownicza jest użytkowana przez Przedsiębiorstwo A – G. Spółka z o.o. w G., które odmówiło wykupienia zajętej pod nią nieruchomości. Wyrokiem z dnia [...]r. sygn.akt [...] Sąd Okręgowy w K. zasądził od Przedsiębiorstwo A Sp. z o.o. w G. na rzecz R.S. kwotę [...] zł tytułem wynagrodzenia za szkodę jaką poniósł on w następstwie wykonania magistrali ciepłowniczej niezgodnie z udzielonym pozwoleniem. Dalej organ orzekający stwierdził, że roszczenie w oparciu o treść art. 124 ust. 5 ustawy o gospodarce nieruchomościami może być realizowane tylko w trybie cywilnoprawnym. W tym względzie powołał się na wyrok NSA z dnia 20.10.2000 r. sygn.akt IV SA 1659/98 oraz na uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 28.02.2002 r. sygn. III CZP 1/02. Podniósł także, że zajęty pod magistralę teren może być jak poprzednio wykorzystywany pod plantację truskawek. Nadto część tego terenu R.S. wykorzystuje gospodarczo wydzierżawiając go pod garaże wolnostojące. Za pozostałe niedogodności i straty spowodowane zajęciem terenu pod magistralę ciepłowniczą otrzymał już odszkodowanie. W odwołaniu od tej decyzji R.S. wniósł o ponowne przeanalizowanie sprawy akcentując, że niezgodne z zatwierdzonym projektem wykonanie ciepłociągu podzieliło jego nieruchomość i wywołało nieodwracalnie negatywne skutki. Tym samym spełnione zostały, jego zdaniem, określone w art. 124 ustawy o gospodarce nieruchomościami przesłanki do nabycia nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa. Powołując się na w/w wyrok Sądu Okręgowego w K. odwołujący się stwierdził, że bezpodstawnie doszło do wyłączenia z produkcji rolnej około [...] m2 z jego nieruchomości. Podał, że garaże o których mowa w decyzji organu I instancji znajdują się na działce Nr [...] a dewastacji uległa działka nr [...]. Po rozpoznaniu tego odwołania, wydaną na podstawie art. 124 ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz art. 138 § 1 pkt 2 kpa, z upoważnienia Wojewody Ś., decyzją z dnia [...]r. nr [...] uchylono w/w decyzję Prezydenta Miasta G. i umorzono postępowanie pierwszej instancji. Uzasadniając to rozstrzygnięcie organ odwoławczy po zrelacjonowaniu przebiegu dotychczasowego postępowania stwierdził, że uregulowanie zawarte w art. 124 ust. 5 ustawy o gospodarce nieruchomościami nie daje kompetencji do orzekania, w przedmiocie przewidzianego w tym przepisie roszczenia, w postępowaniu administracyjnym w drodze decyzji. Nabycie nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa może nastąpić w tym trybie jedynie w drodze umowy cywilnoprawnej. Powstały na tym tle spór ma zatem charakter cywilnoprawny i może być rozstrzygany jedynie przed sądem powszechnym. W przypadku odmowy nabycia nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa właściciel lub użytkownik wieczysty tej nieruchomości może wystąpić do sądu powszechnego o zobowiązanie drugiej strony do nabycia nieruchomości (art. 64 kc). W skardze do sądu oraz w odpowiedzi na skargę posłużono się w ogólnym zarysie argumentacją prezentowaną w postępowaniu odwoławczym. Skarżący dodatkowo podniósł, że "ktoś powinien ponieść odpowiedzialność" za wyłączenie z użytkowania około [...] m2 z jego nieruchomości. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie albowiem brak jest zdaniem Sądu podstaw do przyjęcia, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem obowiązującego prawa, a tylko pod tym względem podlegała ona kontroli w postępowaniu sądowym zgodnie z treścią art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269). Skarżący domagał się nabycia od niego nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa na podstawie art. 124 ust. 5 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Treść tego przepisu wskazuje zaś, również zdaniem Sądu, że nabycie w tym trybie nieruchomości może nastąpić wyłącznie w drodze umowy. Z żadnego przepisu tej ustawy nie wynika bowiem aby w przedmiocie takiego żądania (roszczenia) miały rozstrzygać organy administracji publicznej w postępowaniu administracyjnym. Zgodne jest zarówno w doktrynie jak i w orzecznictwie zapatrywanie, że podstawy do wydania decyzji nie można domniemywać. Żaden przepis przedmiotowej ustawy nie stanowi zaś aby żądanie w tym względzie miało być załatwione decyzją administracyjną. Nadto, co do zasady, nabycie nieruchomości stanowi typową czynność cywilnoprawną. Spór na tle takiej czynności powinien być zatem rozstrzygnięty w postępowaniu przed sądem powszechnym a nie w postępowaniu administracyjnym (chyba, że przepis szczególny stanowiłby inaczej). Za taką interpretacją treści art. 124 ust. 5 ustawy o gospodarce nieruchomościami przemawia też powołane w decyzjach organów obu instancji orzecznictwo. Stanowisko takie prezentowane jest również w literaturze przedmiotu (zobacz – Ustawa o gospodarce nieruchomościami, Komentarz, Marian Wolanin Wyd. C.H.BECK, W-wa 1998, str. 283). Skoro jak z powyższych wywodów wynika objęte wnioskiem skarżącego żądanie nie podlegało rozpoznaniu w postępowaniu administracyjnym, to wszczęte w tym względzie postępowanie jako bezprzedmiotowe w rozumieniu art. 105 § 1 kpa, należało umorzyć. Skutkowało to uchyleniem przez organ odwoławczy decyzji organu I instancji i umorzeniem postępowania pierwszej instancji (art. 138 § 1 pkt 2 kpa). Skoro zaskarżona decyzja odpowiada obowiązującemu prawu to skarga jako nieuzasadniona podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) w zw. z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.). SW