II SA/Ka 1745/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Bonifacy Bronkowski Sędzia NSA Łucja Franiczek Asesor WSA Małgorzata Walentek /spr./ Protokolant ref. staż. Anna Trzuskowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 lutego 2005 r. przy udziale sprawy ze skargi Z. M., G. M., M. M., M. K., B. M. jako następcy prawnego H. M. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...]r., nr [...] w przedmiocie doprowadzenia obiektu do stanu pierwotnego oddala skargę. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w B. decyzją z dnia [...]r. nr [...] , na podstawie art. 103 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz.U. Nr 89, poz. 414 ze zm.) art. 40 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane (Dz.U. Nr 38, poz. 229) oraz art. 104 k.p.a., nałożył na właścicieli posesji przy ul. [...] w W. G. P., J. K. oraz W. K. obowiązek doprowadzenia obiektu budowlanego, tj. podjazdu do garażu do stanu zgodnego z prawem poprzez uzyskanie pozwolenia na użytkowanie w terminie do dnia [...]r. W uzasadnieniu organ podał, iż będący przedmiotem postępowania betonowy podjazd, w obecnym kształcie, został wykonany przed [...] r. bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę, jego budowa nie jest niezgodna z planem zagospodarowania przestrzennego. Decyzja ta stała się ostateczna. Decyzją z dnia [...]r. Nr [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w B. uchylił powyższą decyzję. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia powołał art. 154 § 1 i § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego. W uzasadnieniu wskazał, że G. P. poinformowała o wywiązaniu się z nałożonego na nią obowiązku, czego dowodem jest decyzja Starosty [...] z dnia [...]r. zezwalająca na użytkowanie przedmiotowego podjazdu. Dalej podał, że w wyniku zaskarżenia tej decyzji przez właścicieli sąsiedniej nieruchomości M. K., M. M. oraz H. i G. M. Wojewoda [...] decyzją z dnia [...]r. nr [...] uchylił zaskarżone rozstrzygnięcie i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. Organ ten stwierdził, że z uwagi na fakt, iż decyzja ostateczna na mocy której żadna ze stron nie nabywa prawa, może być w każdym czasie uchylona przez organ administracji publicznej, który ją wydał, jeżeli przemawia za tym słuszny interes strony w związku z tym przy ponownym rozpoznawaniu sprawy niezbędnym jest uchylenie decyzji z [...]r. W odwołaniu od tej decyzji G. P. wniosła o jej uchylenie podnosząc, iż decyzja z [...]r. na skutek niewniesienia odwołania przez żadną ze stron stała się prawomocna, zaś w wyniku jej wykonania poniosła koszty w wysokości [...] zł. Decyzją z dnia [...]r. nr [...][...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. na podstawie art. 138 § 1 ust. 2 k.p.a. uchylił zaskarżoną decyzje w całości i umorzył postępowanie pierwszej instancji. Wskazał, iż odowłujacy się wykonali obowiązek wynikający z decyzji z dnia [...]r. czym nabyli prawa z tej decyzji. Zdaniem organu decyzja Wojewody [...] uchylająca decyzję Starosty [...] i przekazująca sprawę pozwolenia na użytkowanie podjazdu do ponownego rozpatrzenia stała się błędną podstawą do uchylenia przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. własnej decyzji ostatecznej. W skardze do Naczelnego Sąd Administracyjnego oraz w pismach procesowych M. K., M. M. oraz H., Z. i G. M. wskazali na istniejący od siedmiu lat spór, którego przedmiotem jest wzniesiony samowolnie podjazd garażowy w postaci estakady, przylegający do zachodniej ściany ich budynku, powodując jej zawilgocenie. Wskazali przy tym na opieszałość organów załatwiających sprawę, podnosząc, iż przedłużający się istniejący stan, może doprowadzić ich dom do ruiny. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasową argumentacje. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie należy stwierdzić, że skarga została złożona do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Katowicach przed 1 stycznia 2004r. Z tą datą uległ zmianie stan prawny i stosownie do art. 97 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. Nr 153, poz. 1271, ze zm.), sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Na podstawie § 1 pkt 4 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 25 kwietnia 2003 r. w sprawie utworzenia wojewódzkich sądów administracyjnych oraz ustalenia ich siedzib i obszarów właściwości (Dz.U. Nr 72, poz. 652), dla obszaru województwa śląskiego utworzony został Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, który w tej sytuacji jest właściwy do rozpoznania przedmiotowej skargi. W rozpoznawanej sprawie kontrola legalności zaskarżonej decyzji dokonana przez Sąd wykazała, że decyzja odpowiada prawu. W pierwszej kolejności należy wskazać, że organy obu instancji procedowały w oparciu o art. 154 k.p.a., który stanowi jeden z elementów systemu nadzwyczajnych trybów postępowania administracyjnego. Przedmiotem postępowania prowadzonego na podstawie art. 154 § 1 k.p.a., nie jest merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy, lecz jedynie weryfikacja wydanej w sprawie decyzji ostatecznej wyłącznie z punktu widzenia przesłanek w tym przepisie określonych. Przepis art. 154 § 1 k.p.a. stanowi, że decyzja ostateczna, na mocy której żadna ze stron nie nabyła prawa, może być w każdym czasie uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydał, lub przez organ wyższego stopnia, jeżeli przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony. Zatem przepis ten ustanawia dwie przesłanki, które muszą wystąpić łącznie, ażeby można było wzruszyć (uchylić lub zmienić) decyzję ostateczną. Musi to być decyzja, która nie tworzy praw nabytych dla żadnej ze stron postępowania oraz za wzruszeniem tej decyzji muszą przemawiać względy interesu społecznego lub słusznego interesu strony. W doktrynie i orzecznictwie podkreśla się, że nabycie praw w rozumieniu tego przepisu nie jest związane z rozstrzygnięciem pozytywnym lub negatywnym dla strony, ale z faktem, że decyzja swoim rozstrzygnięciem kształtuje sytuację prawną strony przez danie uprawnienia lub nałożenie obowiązku. Zatem każde indywidualne rozstrzygnięcie prawne, które ma znamiona rozstrzygnięcia merytorycznego w sprawie i kształtuje sytuację prawną strony, należy traktować jako rozstrzygnięcie, na podstawie którego strona "nabyła prawa". (B. Adamiak, J. Borkowski w: Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz Warszawa 2003 r., str. 689; por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 maja 2003 r. IV SA 3205/2001 publik. Monitor Prawniczy 2003/14 str. 627) Odnosząc te rozważania do rozpoznawanej sprawy, należy stwierdzić, że na mocy ostatecznej decyzji z dnia [...]r., wydanej na podstawie art. 40 ustawy Prawo budowlane z 1974 r., Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w B. nałożył na współwłaścicieli nieruchomości przy ul. [...], na której zlokalizowany jest samowolnie wybudowany przed [...] r. podjazd, obowiązek uzyskania pozwolenia na jego użytkowanie. Na skutek tej decyzji współwłaściciele tej nieruchomości nabyli prawo do zalegalizowania samowolnie wybudowanego obiektu, a więc do przywrócenia stanu zgodnego z prawem, po spełnieniu warunków określonych przez organ architektoniczno-budowlany w odrębnym postępowaniu administracyjnym. Stosownie bowiem do treści art. 42 ust. 1 Prawa budowlanego z 1974 r. inwestor, właściciel lub zarządca może przystąpić do użytkowania obiektu budowlanego, co do którego wydano nakaz przewidziany w art. 40 tej ustawy, po uzyskaniu pozwolenia na użytkowanie. Zatem już z tego względu nie było podstaw do uchylenia powyższej decyzji, gdyż jak trafnie zauważył organ odwoławczy, na jej podstawie doszło do nabycia praw. Należy podkreślić, że Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w B. uchylając swoją decyzję w żaden sposób nie odniósł się do wskazanych art. 154 k.p.a. przesłanek warunkujących jej wydanie, tj. "nabytych praw", "interesu społecznego" lub "słusznego interesu strony". Natomiast organ ten, jak słusznie podniósł organ odwoławczy, błędnie przyjął za podstawę swojego rozstrzygnięcia decyzję Wojewody [...] uchylającą i przekazującą sprawę pozwolenia na użytkowanie spornego podjazdu do ponownego rozpatrzenia Staroście [...], bowiem wynik tego postępowania nie ma wpływu na ocenę przesłanek warunkujących wydanie orzeczenia w trybie art. 154 k.p.a. Odnosząc się natomiast do zarzutów podnoszonych przez skarżących, obejmujących uciążliwości wynikające z faktu, iż sporny podjazd bezpośrednio przylega do ściany ich budynku należy podkreślić, że z uwagi na przedmiot postępowania poddany kontroli Sądu zarzuty te nie mogły być uwzględnione. Dotyczą one bowiem merytorycznych kwestii, które w postępowaniu nadzwyczajnym prowadzonym w oparciu o art. 154 k.p.a., jak wyżej wskazano, nie mogły podlegać ocenie Sądu. Nie wyłącza to możliwości kwestionowania przedmiotowej decyzji z [...]r. w innych trybach nadzwyczajnych, o których mowa w Kodeksie postępowania administracyjnego. Ponadto nadmienić przyjdzie, że podnoszone przez skarżących kwestie związane ze spornym podjazdem zostały uwzględnione we wspomnianej wyżej decyzji Wojewody [...], zatem będą one stanowiły przedmiot badania przy ponownym rozpoznaniu sprawy o pozwolenie na użytkowanie. Natomiast co do podniesionego przez skarżących zarzutu opieszałości organów wyjaśnić trzeba, że konsekwencją niezałatwienia sprawy w terminie jest możliwość stosowania prawem przewidzianych środków mających na celu wyeliminowanie tzw. "milczenia władzy". Zgodnie z art. 37 § 1 k.p.a. na niezałatwienie spraw w terminie określonym w art. 35 k.p.a. lub ustalonym w myśl art. 36 k.p.a. stronie służy zażalenie do organu administracji publicznej wyższego stopnia, natomiast po wyczerpaniu powyższego trybu skarga na bezczynność do wojewódzkiego sądu administracyjnego zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Wobec powyżej naprowadzonych rozważań, należy wskazać, że dokonana przez Sąd kontrola zaskarżonej decyzji z punktu widzenia jej legalności nie wykazała, że została ona wydana przez organ odwoławczy z naruszeniem prawa, co mogłoby skutkować jej uchylenie. W tym stanie rzeczy skarga jako niezasadna podlegała oddaleniu na mocy art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.