II SA/Ka 176/03

Dnia 20 grudnia 2004 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Adam Mikusiński Sędziowie: NSA Szczepan Prax Asesor WSA Rafał Wolnik – spr. Protokolant: Alicja Sadowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 grudnia 2004 roku, sprawy ze skargi S.S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie przejazdu pojazdem nienormatywnym oddala skargę Decyzją z dnia [...] Zarząd Miasta B. obciążył skarżącego S.S. opłatą drogową podwyższoną w wysokości [...] złotych. Jako materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia wskazano art. 61 ust. 11 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 roku Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. Nr 98, poz. 602 z późn. zm.). W uzasadnieniu natomiast stwierdzono, że podczas kontroli drogowej w dniu [...] stwierdzono przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu marki [...] z przyczepą marki [...], którego właścicielem jest skarżący. Z kontroli sporządzono protokół, którego podpisania odmówił kierowca. Podczas przeprowadzonego postępowania administracyjnego skarżący zarzucił, że kierowca nie został poinformowany o przysługujących mu prawach do zapoznania się z dokumentacją wag, a ważenie przyczepy dokonano przy włączonym silniku pojazdu. Organ pierwszej instancji nie wziął jednak tych zarzutów pod uwagę, twierdząc, że strona nie przedstawiła jakichkolwiek dowodów na ich poparcie, a wobec wyników kontroli i treści § 9 ust. 4 pkt 1 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 czerwca 2000 roku w sprawie opłat drogowych (Dz.U. Nr 51, poz. 607) obliczono i orzeczono o obowiązku uiszczenia opłaty drogowej. W odwołaniu od tej decyzji skarżący wniósł o jej uchylenie i umorzenie postępowania. Wskazał, że przeprowadzone postępowanie dowodowe, a w szczególności okoliczność, że ważenia pojazdu dokonano na włączonym silniku, nie znalazła odzwierciedlenia w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Zarzucił, że pomimo żądania kierowcy, aby podczas kontroli obecny był skarżący, jako strona postępowania, zespół przeprowadzający kontrolę nie uwzględnił tego żądania. Dodatkowo podniósł zarzut niezgodności z Konstytucją Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 czerwca 2000 roku w sprawie opłat drogowych. Rozpoznając to odwołanie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia [...] uchyliło w całości decyzję organu pierwszej instancji i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu wskazano, że na mocy ustawy z dnia 6 września 2001 roku o transporcie drogowym (Dz.U. Nr 125, poz. 1371), od dnia 1 stycznia 2002 roku opłata drogowa za przejazd pojazdem ponadnormatywnym bez wymaganego zezwolenia zastąpiona została karą pieniężną w wysokości określonej w załączniku do ustawy. W takim stanie prawnym w dacie wydawania decyzji przez organ pierwszej instancji nie obowiązywały przepisy Rozporządzenia Rady Ministrów, na postawie których organ ten dokonał wyliczenia opłaty. Zalecono także organowi pierwszej instancji, aby ponownie rozpatrując sprawę ustosunkował się do podniesionych w toku postępowania zarzutów skarżącego, a w szczególności, aby wyjaśnić jaki wpływ na wynik pomiaru miał uruchomiony silnik pojazdu. Rozpoznając spraw ponownie organ pierwszej instancji decyzją z dnia [...] obciążył skarżącego karą pieniężną w wysokości [...] złotych. W uzasadnieniu organ uwzględnił wytyczne organu odwoławczego tak co do zastosowania właściwej podstawy prawnej, jak co do szczegółowego ustosunkowania się do zarzutów skarżącego. Wskazano, że żaden z przepisów nie gwarantuje przewoźnikowi prawa do osobistego uczestniczenia w trakcie kontroli. Zdaniem organu kierowca został pouczony o przysługujących mu prawach oraz udzielono mu wszelkich informacji związanych z procedurą ważenia. Wskazano, że kierowca miał prawo do wniesienia wszelkich uwag do protokołu kontroli, czego jednak nie uczynił. Brak podpisu kierowcy z powodu nieuwzględnienia jego uwag w trakcie kontroli nie może stanowić dowodu, że takie zastrzeżenia zostały wniesione, albowiem to właśnie w protokole kierowca miał je zamieścić. Co do zarzutu przeprowadzenia ważenia przy włączonym silniku pojazdu stwierdzono brak zarówno formalnych, jak i technicznych przeciwwskazań. Wskazano, iż z dokumentów legalizacyjnych wagi również nie wynika konieczność przeprowadzenia ważenia przy wyłączonym silniku. Zapis w protokole, który stanowi o dokonywaniu odczytu wag przy wyłączonym silniku ma, zdaniem organu, na celu jedynie zapewnienie bezpieczeństwa osobom dokonującym kontroli. Dodatkowo wskazano, że protokół, jako dokument urzędowy stanowi dowód tego, co w nim zostało stwierdzone, a zatem dowód przeciwny obciąża stronę, a dowodu takiego nie zgłoszono w trakcie postępowania. Wysokość kary pieniężnej obliczono na podstawie załącznika do ustawy z dnia 21 marca 1985 roku o drogach publicznych (tekst jednolity Dz.U. z 2000 roku Nr 71, poz. 838 z późn. zm.) W odwołaniu od tej decyzji skarżący wniósł o jej uchylenie i umorzenie postępowania. Nadal podtrzymał swoje zarzuty, w szczególności odnośnie braku wyjaśnienia, jaki wpływ miał włączony silnik na wyniki pomiaru, twierdząc, że taki wpływ istnieje. Brak tych wyjaśnień stanowił jego zdaniem o tym, że organ pierwszej instancji nie wykonał zaleceń organu odwoławczego. Zarzucił ponadto wadliwość obliczenia kary i nie wyjaśnienie sposobu jej obliczenia, co stanowi, że wynik jest dla strony niezrozumiały. Wskazał także, że decyzja narusza zasadę zakazu orzekania na niekorzyść strony, albowiem wymierzona kara jest wyższa niż wcześniej orzeczona opłata. Zaskarżoną w niniejszym postępowaniu decyzją organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu podzielono argumentację prezentowaną przez organ pierwszej instancji, dodatkowo wskazując, że w świetle pisma skarżącego i stwierdzenia, że nie udzielał kierowcy żadnego pełnomocnictwa do składania w jego imieniu oświadczeń, ani też akceptowania dokumentów, zrozumiałą jest odmowa podpisu na protokole. Wyjaśniony został również sposób i podstawa obliczenia kary pieniężnej. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego, skarżący nie zgadzając się z treścią zaskarżonej decyzji, powtórzył wszystkie swoje zarzuty składane wcześniej, w toku postępowania administracyjnego. W szczególności skarżący zakwestionował wartość dowodową protokołu kontroli ze względu na sprzeczność dokonanych w nim zapisów z faktami przyznanymi przez organ. Wskazał, że zadaniem organu było wykazanie, że włączony silnik pojazdu nie ma wpływu na pomiar oraz, że obowiązek przeprowadzenia pełnego postępowania dowodowego spoczywa na organie i nie może być przerzucany na stronę. Wreszcie wskazał na naruszenie art. 10 Kodeksu postępowania administracyjnego z powodu nie zapoznania strony z materiałami postępowania. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko prezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Na wezwanie Sądu organ odwoławczy nadesłał odpis decyzji Prezesa Głównego Urzędu Miar zatwierdzającej typ wagi, za pomocą której dokonano ważenia pojazdu, odpis świadectwa legalizacji tej wagi, a także instrukcję jej obsługi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Wskazać należy w pierwszej kolejności, że sądy administracyjne powołane zostały do kontroli legalności decyzji administracyjnych, a kontrola ta polega na badaniu zgodności zaskarżonych aktów z przepisami prawa (art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych, Dz.U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.). W ocenie Sądu w niniejszej sprawie zarówno zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji odpowiadają uregulowaniom prawnym obowiązującym w datach ich wydania. Sąd nie dopatrzył się także takiego naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, które mogłoby mieć wpływ na wynik sprawy. W szczególności wskazać należy, że organy administracji publicznej, zgodnie z ogólną zasadą wyrażoną w art. 6 kodeksu postępowania administracyjnego działają na podstawie przepisów prawa. Zasada ta realizowana jest w szczególności poprzez stosowanie tych przepisów, które obowiązują w dacie wydawania decyzji, chyba, że przepisy szczególne (przejściowe) stanowiłyby inaczej. Skoro zatem w dacie wydawania przez organ pierwszej instancji decyzji w sprawie opłaty drogowej, przepisy stanowiące podstawę jej wydania zostały zmienione lub uchylone, to zarzut orzekania na niekorzyść strony jest zarzutem nieuzasadnionym. Zakaz taki, zgodnie z art. 139 kpa nie dotyczy bowiem sytuacji, gdy decyzja rażąco narusza prawo, a tak właśnie było w przypadku pierwotnej decyzji organu pierwszej instancji, jako decyzji wydanej w oparciu o nieobowiązujące przepisy prawa. Sąd nie podziela także pozostałych zarzutów skargi. W szczególności wskazać należy, że obowiązujące w dacie wydawania zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzających przepisy, nakazywały organom nakładanie kary pieniężnej w określonych w nich przypadkach. Zgodnie bowiem z art. 61 ust. 11 Prawa o ruchu drogowym, przejazd po drodze pojazdem, którego masa, naciski osi lub wymiary są większe od dopuszczalnych wymaga zezwolenia. Z kolei zgodnie z art. 13 ust. 2a ustawy o drogach publicznych stanowi, że za przejazd po drogach publicznych takim pojazdem bez uzyskania zezwolenia pobiera się kary pieniężne. Wysokość kar określa załącznik do ustawy (art. 13 ust. 2b tej ustawy). Przepisy nie dają tutaj organom sprawującym administrację drogową możliwości miarkowania tej kary, czy też odstąpienia od jej nałożenia. Pozostaje zatem do rozważenia ocena prawidłowości przeprowadzenia postępowania w tej sprawie, a w szczególności przeprowadzenia kontroli i obliczenia kary na podstawie jej wyników. Z samego protokołu kontroli nie wynika, że jego ustalenia były kwestionowane. Sam bowiem brak podpisu kierowcy nie może stanowić o fakcie kwestionowania zapisów. Zarzuty co do treści protokołu pojawiają się dopiero w dalszym toku postępowania. Podkreślenia wymaga, że podstawowy zarzut skarżącego, jakoby ważenie pojazdu miało być dokonane przy wyłączonym silniku, jak również, że protokół w tym zakresie nie jest zgodny z faktami, jakie miały miejsce podczas kontroli, jest zarzutem chybionym. Wbrew bowiem twierdzeniom skarżącego z treści protokołu nie wynika, że ważenia dokonano przy wyłączonym silniku. Wzmianka o wyłączonym silniku znajduje się w części protokołu, który stanowi treść oświadczenia kierowcy i wyraża się oświadczeniem o poinformowaniu go, że odczytu pomiarów dokonuje się przy wyłączonym silniku. Skoro kierowca nie podpisał tego oświadczenia, to nie stanowi ono wiążącej części protokołu. Jednakże gdyby nawet podpisał to oświadczenie, to i tak stanowiłoby ono jedynie dowód zapoznania się kierowcy z pouczeniem, nie zaś dowód na dokonanie odczytu przy wyłączonym silniku. Brak jest w ocenie Sądu takich norm, które nakazywałyby dokonywanie pomiarów i ich odczytu przy wyłączonym silniku. Obowiązek taki nie wynika także z dokumentów legalizacyjnych, ani też z instrukcji obsługi wagi. W tym zakresie Sąd w pełni podziela stanowisko organów orzekających, a przeprowadzone postępowanie administracyjne w ocenie Sądu doprowadziło do wyjaśnienia tych kwestii. W tym stanie rzeczy, jeżeli strona wywodziła skutki prawne z okoliczności, która wymagała przeprowadzenia dowodu, to ciężar tego dowodu spoczywał na stronie, a nie na organie. To strona miała możliwość żądania przeprowadzenia określonych dowodów, czego jednak nie uczyniła (art. 78 kpa). Inaczej należałoby ocenić zarzut strony, który dotyczyłby ewentualnego nie uwzględnienia wniosku dowodowego lub dowodu, co jednak w niniejszej sprawie nie ma miejsca. Skoro w sprawie nie zostały zgłoszone konkretne wnioski dowodowe na tą okoliczność, to organ dokonał oceny na podstawie całokształtu zebranych dowodów i w tym zakresie Sąd nie dopatrzył się przekroczenia zasady swobodnej oceny dowodów wyrażonej w art. 80 kpa. Nie zasługuje także na uwzględnienie zarzut pozbawienia strony udziału w kontroli. Kontrola polegająca na dokonaniu ważenia, to czynność, która ma charakter czynności technicznej, stwierdzającej stan faktyczny. O wszczęciu natomiast postępowania strona została powiadomiona i brała w nim czynny udział. Dodatkowo wskazać należy, że prowadzenie działalności gospodarczej w zakresie przewozu, nakłada na przewoźnika obowiązek szczególnej staranności przestrzegania zasad jego wykonywania, który w tym przypadku przejawiać się winien przygotowaniem pracownika (kierowcy) do sytuacji poddania pojazdu kontroli. Nie mogły zostać uwzględnione pozostałe zarzuty skargi, albowiem w ocenie Sądu już z decyzji organu pierwszej instancji wynika, w jaki sposób dokonano obliczenia wysokości kary, a zaskarżona decyzja dodatkowo wyjaśnia ten sposób. Zarzut naruszenia art.. 10 kpa nie został przez skarżącego w żaden sposób sprecyzowany, zaś z akt sprawy wynika, że naruszenie takie nie miało miejsca. Skoro zatem nie doszło do naruszenia przepisów prawa przy wydawaniu zaskarżonej decyzji, to skarga nie mogła zostać uwzględniona przez Sąd i jako taka podlega oddaleniu na zasadzie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270 z późn. zm.), w związku z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 z późn. zm.).