II SA/Ka 1778/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Tadeusz Michalik (spr.), Sędziowie asesor WSA Małgorzata Walentek, sędzia WSA Małgorzata Jużków, Protokolant Ewa Olender, po rozpoznaniu w dniu 29 czerwca 2004 r. sprawy ze skargi J. J. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej uchyla zaskarżoną decyzję Decyzją Powiatowego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] r. stwierdzono, że u J. J. (J.) brak jest podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej – przewlekłego zapalenia górnych dróg oddechowych – wymienionej w pozycji 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 65, poz. 294 ze zm.), Decyzję wydano w oparciu o przeprowadzone dochodzenie epidemiologiczne, potwierdzające pracę J. J. w warunkach narażenia na czynnik szkodliwy – kontakt z płytami przemysłowymi oraz orzeczenia lekarskie dwóch placówek diagnostycznych Przychodni Chorób Zawodowych [...] Ośrodka Medycyny Pracy w K. i Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S., które to placówki orzekły o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej wymienionej w pozycji 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych. Odwołanie od decyzji złożył J. J.. Domagał się przeprowadzenia ponownych badań i ponownego rozpatrzenia sprawy. Opisał trudne warunki środowiskowe w których pracował. Zaakcentował, że w czasie badań w IMP w S. stwierdzono u niego m.in. przewlekły przerostowy zanik krtani. Decyzją z dnia [...] r. Nr [...] wydaną na podstawie: art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. orzekł utrzymać w mocy zaskarżoną decyzje w całości. W uzasadnieniu wskazał, że dla stwierdzenia choroby zawodowej niezbędnym jest: - orzeczenie przez kompetentną placówkę diagnostyczną służby zdrowia istnienia występującego schorzenia jako choroby – zakwalifikowanej przez orzeczników do odpowiedniej pozycji wykazu chorób zawodowych stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów dnia 18 listopada 1983 r., - wykazanie związku przyczynowego między środowiskiem pracy, a rozpoznaną chorobą tj. wykazanie, że narażenie na czynnik szkodliwy, który wywołał rozpoznane schorzenie miało miejsce w czasie i miejscu pracy w związku z wykonywanym zawodem. Podkreślił, że przeprowadzone w sprawie J. J. dochodzenie epidemiologiczne wykazało, że w/wym. pracował w latach 1983-2000 w "A" Sp. z o. o. w S. jako monter kotłów i ślusarz, gdzie był eksponowany na działanie pyłów przemysłowych, a zatem pracował w warunkach stwarzających ryzyko powstania choroby zawodowej górnych dróg oddechowych. Wskazano, iż J.J. był badany w Przychodni Chorób Zawodowych [...] Ośrodka Medycyny Pracy w K. (orzeczenie lekarskie z dnia [...]r.) i w Szpitalu Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S.(obserwacja kliniczna [...] 2001- [...] 2001, orzeczenie lekarskie z dnia [...] 2001r.), a lekarze specjaliści obu kompetentnych placówek diagnostycznych (I i II szczebla) wykluczyli u w/wym. istnienie choroby zawodowej górnych dróg oddechowych. Zaznaczano, że rozpoznanie u J. J. przewlekłe proste zapalenie błony śluzowej gardła o krtani – zgodnie z obowiązującymi kryteriami orzeczniczymi nie może być uznane za schorzenie o etiologii zawodowej i zakwalifikowane do poz. 6 wykazu chorób zawodowych stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18.11.1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 65 poz. 294 z późniejszymi zmianami). Wyjaśniono przy tym, że przy rozpoznawaniu chorób zawodowych niezmierna istotnie jest narażenie zawodowe – to jednak brak istnienia określonych skutków zdrowotnych tego narażenia uniemożliwia rozpoznanie choroby zawodowej. Reasumując wskazano, że wobec braku rozpoznania choroby zawodowej – w rozumieniu § 1 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18.11.1983 r. w sprawie chorób zawodowych – przez orzeczników kompetentnych placówek diagnostycznych (MOMP w K. i IMP i ZŚ w S.) – Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. nie miał podstaw by uwzględnić odwołanie J. J., tym samym utrzymał w całości w mocy decyzję pierwszej instancji. Odpowiadając na zarzuty odwołania nadto wyjaśniono, że nie można ponowić badania lekarskiego J. J. ze względu na wyczerpanie dwuszczeblowego trybu diagnostyczno – orzeczniczego przewidzianego w postępowaniu administracyjnym dotyczącym chorób zawodowych. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego J.J. wskazywał, że nie zgadza się z zaskarżoną decyzją. Domagał się ponownego rozpatrzenia i "pozytywnego załatwienia" przedmiotowej sprawy. W odpowiedzi na skargę Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. wniósł o oddalenie skarg, podtrzymując w całości uprzednio zaprezentowane stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Niniejsza skarga została wniesiona do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Katowicach przed dniem 01 stycznia 2004 r.. Z tą datą uległ zmianie stan prawny i w myśl postanowień art. 97 § ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 01 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W tej sytuacji właściwym sądem administracyjnym do rozpatrzenia przedmiotowej skargi jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach. W punkcie wyjścia należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1269) Sąd ten sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 wspomnianego przepisu stanowi, iż kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z brzmienia art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153. poz.1270) wynika natomiast, że w przypadku, gdy Sąd stwierdzi, bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie prawa przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas – w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność lub niezgodność z prawem. Cytowana regulacja prawna nie pozostawia zatem wątpliwości co do tego, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Sąd nie jest zatem władny oceniać takich okoliczności jak pokrzywdzenie strony decyzją, czy decyzja wiąże się z negatywnymi skutkami dla strony i im podobnych. Sąd związany jest normą prawną odzwierciedlającą wolę ustawodawcy, wyrażoną w treści odpowiedniego przepisu prawa. Przy tym z mocy art. 134 § 1 cytowanej ustawy tejże kontroli legalności dokonuje także z urzędu, nie będąc zawiązany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Przedmiotowa skarga musiała odnieść skutek. Przesłanki materialnoprawne stwierdzenia choroby zawodowej wyznacza § 1 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych. W myśl tego przepisu przez choroby zawodowe rozumie się choroby wymienione w wykazie chorób zawodowych stanowiącego załącznik do wymienionego rozporządzenia, jeżeli zostały spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy. Występowanie tych przesłanek lub ich brak organ orzekający jest obowiązany ustalić zgodnie z przepisami kodeksu postępowania administracyjnego. Innymi słowy o tym, czy schorzenie pracownika ma charakter zawodowy decydują dwa czynniki, a mianowicie zamieszczenie schorzenia w wykazie chorób zawodowych stanowiącym załącznik do rozporządzenia oraz wykonywanie przez pracownika pracy w warunkach narażających na powstanie choroby. Dla stwierdzenia choroby zawodowej oba te czynniki muszą wystąpić łącznie. Podstawą do wydania przez właściwego państwowego inspektora sanitarnego decyzji w przedmiocie choroby zawodowej stanowią wyniki dochodzenia epidemiologicznego oraz orzeczenia wyspecjalizowanych jednostek diagnostycznych powołanych do rozpoznawania chorób zawodowych (§ 10 wyżej cyt. rozporządzenia). Umieszczenie zatem określonego schorzenia w wykazie chorób zawodowych ma ten skutek, że jeżeli u pracownika lekarz – orzecznik wyspecjalizowanej placówki diagnostycznej, stwierdzi wymienione tamże schorzenie spowodowane pracą w warunkach narażenia na czynnik szkodliwy dla zdrowia, a inspektor ustali, że pracownik wykonywał pracę w warunkach narażenia na czynnik szkodliwy – to taką chorobę należy zakwalifikować jako chorobę zawodową. Przeprowadzone w sprawie J. J. dochodzenie epidemiologiczne wykazało, że w czasie pracy w Sp. z o.o. "A" w S. miał kontakt z czynnikiem alergizującym – pyłami przemysłowymi. Powyższe ustalenia uprawniały więc organy inspekcji sanitarnej do wysnucia uzasadnionego wniosku, że J. J. pracował w warunkach stwarzających ryzyko powstania choroby zawodowej. Jednostkami organizacyjnymi właściwymi do rozpoznania chorób zawodowych są jednostki wymienione w § 7 ust. 1 powołanego rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych. Takimi jednostkami są również Przychodnia Chorób Zawodowych [...] Ośrodka Medycyny Pracy w K. i Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. na których opinie powołano się przy wydawaniu zaskarżonej decyzji. Jednostka diagnostyczna I stopnia rozpoznała i skarżącego przewlekłe proste zapalnie błony śluzowej gardła – niezawodowe i przewlekłe proste zapalenie błony śluzowej krtani z komponentą przerostową – niezawodowe, a twierdzenie o nie rozpoznaniu choroby zawodowej uzasadniono tym, że charakter stwierdzonych zmian powoduje, że schorzenia te nie mogą być uznane za schorzenia o etiologii zawodowej. Natomiast jednostka diagnostyczna II szczebla stwierdziła u skarżącego przewlekłe proste zapalenie błony śluzowej gardła i przewlekły przerostowy nieżyt krtani, a twierdzenie o nie rozpoznaniu choroby zawodowej uzasadniono tym, że brak jest potwierdzenia narażenia zawodowego na pyły o związki chemiczne powyżej NDN. Jak wynika z treści pkt 6 wykazu chorób zawodowych stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 65, poz. 294 ze zm.) chorobami zawodowymi są przewlekłe zanikowe, przerostowe i alergiczne nieżyty błon śluzowych nosa, gardła, krtani i tchawicy, wywołane działaniem substancji o silnym działaniu drażniącym lub uczulającym. Zatem stwierdzona przez IMP w S. jednostka chorobowa, a to przewlekły przerostowy nieżyt krtani figuruje we wspomnianym wykazie chorób zawodowych, a co za tym idzie nietrafne jest zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji twierdzenie, że u skarżącego stwierdzono jedynie przewlekłe proste zapalnie błony śluzowej gardła i krtani. Trzeba tu wskazać, że rolą IMP w S. było jedynie rozpoznanie lub nie jednostki chorobowej wymienionej w omawianym wykazie, nie zaś dokonanie oceny warunków narażenia zawodowego, do czego powołany jest organ inspekcji sanitarnej. Jak wynika z powyższego wywodu należało dojść do wniosku, że opinie obu jednostek diagnostycznych są sprzeczne z sobą w kwestii rodzaju rozpoznawanej u skarżącego choroby krtani. Oczywistym przy tym jest, że kwestia ta wymaga jednoznacznego wyjaśnienia, a zatem przeprowadzenia ponownych badań lekarskich skarżącego przez trzecią (inną) placówkę diagnostyczną, co pozwoli ostatecznie rozstrzygnąć omawianą kwestię. W zależności od wyników ponownych badań lekarskich organ podejmie stosowną decyzję, a więc skoro organ uznał, że skarżący pracował w warunkach stwarzających ryzyko powstania choroby zawodowej, a uprawniona jednostka diagnostyczna potwierdzi rozpoznanie choroby krtani stwierdzonej prze IMP w S. tj , jednostkę chorobową stanowiącą chorobę wymienioną w pkt. 6 w w/wym. wykazu chorób zawodowych, to rzeczą organu inspekcji sanitarnej będzie rozpoznanie choroby zawodowej, a w przeciwnym wypadku wydanie decyzji odmownej. Z przytoczonych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), jako wydaną z naruszeniem prawa materialnego – przepisu § 1 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie chorób zawodowych. Rozpoznając ponownie sprawę organ odwoławczy uwzględni zalecenia wynikające z powyżej naprowadzonych rozważań Sądu. Na zakończenie godzi się podkreślić, że w dniu orzekania przez Sąd w niniejszej sprawie obowiązywało już nowe rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia i stwierdzenia chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. Nr 132, poz. 1115). W tej mierze wskazać trzeba, że w dalszym ciągu w sprawie będą miały zastosowanie dotychczasowe przepisy. Z brzmienia § 10 tegoż rozporządzenia wynika, iż postępowanie rozpoczęte przed dniem wejścia w życie rozporządzenia (03 września 2002r.), czyli postępowanie będące w toku, jest prowadzone SA podstawie dotychczasowych przepisów. Skoro więc nie zawężono granic owego postępowania, zwłaszcza do granic ostatecznego zakończonego postępowania administracyjnego, kiedy to po uchyleniu decyzji przez Sąd należałoby stosować nowe przepisy, przyjąć wypadnie, iż chodzi o postępowanie w jego całokształcie, a zatem obejmujące również postępowanie w zakresie kontroli legalności decyzji administracyjnych, czyli postępowanie przed sądem administracyjnym. Sformułowanie cytowanego przepisu prowadzi do konkluzji, iż postępowanie jest rozpoczęte (w domyśle niezakończone) wówczas, gdy sprawa nie została o ogóle rozstrzygnięta, bądź gdy decyzja wydana w sprawie nie nosi znamion ostateczności i prawomocności. Toteż nowe przepisy należy stosować wyłącznie do spraw wszczętych po wskazanej powyżej dacie wejścia w życie przywołanego rozporządzenia.