II SA/Ka 1820/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący – Sędzia NSA Ewa Krawczyk /spr./ Sędziowie: NSA Bonifacy Bronkowski WSA Włodzimierz Kubik Protokolant Elwira Massel po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 grudnia 2004 r. sprawy ze skargi M.T., J.S., J.S. na decyzję Wojewody Ś. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie pozwolenia na budowę 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji i orzeka, że decyzja ta nie podlega wykonaniu, 2. zasądza od Wojewody Ś. na rzecz J.S. tytułem zwrotu kosztów postępowania [...] zł /[...]/. Naczelny Sąd Administracyjny – Ośrodek Zamiejscowy w Katowicach, wyrokiem z dnia 14.02.2002 r. sygn. akt II SA/Ka 1012/00 uchylił decyzję Wojewody Ś. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego nr [...] zlokalizowanego na działkach [...] w B. W uzasadnieniu Sąd wskazał na wadliwość samego wniosku o udzielenie pozwolenia budowlanego, nieprawidłowości złożonego projektu zagospodarowania terenu oraz brak ustaleń w zakresie regulowanym § 12 ust. 4 pkt 2 i § 13 rozporządzenia Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. W następstwie powyższego wyroku Wojewoda Ś. – po ponownym rozpoznaniu odwołań M.T., J.S. oraz J.S. od decyzji Wójta Gminy B. z dnia [...]r. o zatwierdzeniu projektu budowlanego i udzieleniu B.G. pozwolenia na budowę – zaskarżoną decyzją z dnia [...]r. umorzył postępowanie odwoławcze w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę. W podstawie prawnej decyzji powołano art. 105 § 1 i 138 § 1 pkt 3 kpa. Zdaniem organu odwoławczego wobec ustalenia w trakcie oględzin w dniu [...]r. wykonanie przez inwestora robót budowlanych, objętych uchylonym przez Sąd pozwoleniem na budowę dalsze prowadzenie postępowania w tym zakresie jest bezprzedmiotowe w rozumieniu art. 105 § 1 kpa, co uzasadnia wydanie decyzji o umorzeniu postępowania, a zatem decyzja organu I instancji staje się ostateczna. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego M.T., J.S. i J.S. domagali się uchylenia zaskarżonej decyzji. Zdaniem skarżących decyzja ta zignorowała wyrok NSA z dnia 14.02.2002 r. i spowodowała, że obiekt naruszający przepisy budowlane może w dalszym ciągu istnieć. W skardze zawarto także naganne oceny pracy urzędników referatu budowlanego. W odpowiedzi na skargę Wojewoda Ś. wniósł o jej oddalenie podnosząc, że skarżący nie podali żadnych okoliczności uzasadniających zmianę podjętego orzeczenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga została wniesiona w dacie obowiązywania ustawy z dnia 11.05.1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym. Wyżej cytowana ustawa utraciła moc z dniem 1.01.2004 r. na podstawie art. 3 ustawy z dnia 30.08.2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153, poz. 1271 z zm./. Stosownie do art. 97 § 1 tej ostatniej ustawy, sprawy, w których skargi zostały wniesione do NSA przed dniem 1.01.2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1270/, zwanej dalej p.p.s.a. Skarga w niniejszej sprawie – w ocenie składu orzekającego – zasługuje na uwzględnienie bowiem zaskarżona decyzja została wydana z rażącym naruszeniem prawa. Organ odwoławczy decyzją z dnia [...]r. działał pod rządami ustawy z dnia 11.05.1995 r. o NSA. Zgodnie z art. 30 tej ustawy był więc związany oceną prawną, w tym zaleceniami co do dalszego postępowania, zawartymi w wyroku z dnia 14.02.2002 r. sygn. akt II SA/Ka 1012/00. Zgodnie z art. 99 ustawy z dnia 30.08.2002 r. Przepisy wprowadzające /.../ także obecnie orzekający skład jest związany oceną zawartą we wskazanym wyżej wyroku. Związanie to jednak – zarówno odnośnie organu administracyjnego, jak i sądu – trwa tak długo, jak długo w sprawie będącej przedmiotem wyroku nie ulegnie zmianie stan faktyczny lub prawny. W rozpoznawanej sprawie po wyroku z dnia 14.02.2002 r., którym uchylono decyzję Wojewody Ś. z [...]r. w przedmiocie pozwolenia na budowę uległ zmianie stan faktyczny sprawy. Zmiana ta polegała na zrealizowaniu inwestycji objętej uchylonym przez Sąd pozwoleniem na budowę. Ta zmiana stanu faktycznego spowodowała ustanie mocy wiążącej zaleceń Sądu i jego ocen prawnych zawartych w wyroku z dnia 14.02.2002 r. co do dalszego postępowania w sprawie. Organ odwoławczy, który w następstwie wyroku Sądu, ponownie rozpoznawał odwołania od decyzji I instancji zobowiązany był uwzględnić istniejący stan faktyczny, a więc fakt wykonania spornej inwestycji. W orzecznictwie sądowym /NSA i SN/ ugruntowany jest pogląd o niedopuszczalności wydania pozwolenia na budowę w sytuacji gdy roboty budowlane nim objęte zostały wykonane /SN – wyrok z 12.03.1993 r. ARN 2/93, NSA – wyrok z 1.04.1999 r. V SA 640/97/. Wydanie pozwolenia, które upoważnia inwestora do rozpoczęcia robót, a przez zatwierdzenie projektu budowlanego akceptuje, w tym funkcje oraz zasady zagospodarowania działki po wykonaniu robót jest bezprzedmiotowe w rozumieniu art. 105 § 1 kpa. Oznacza to, że postępowanie w przedmiocie pozwolenia na budowę winno ulec umorzeniu, co jednak nie uzasadnia umorzenia postępowania odwoławczego. Po stwierdzeniu, na etapie rozpatrywania odwołania od decyzji organu I instancji udzielającej pozwolenia na budowę, faktu wykonania inwestycji, organ odwoławczy w oparciu o art. 138 § 1 pkt 2 kpa powinien uchylić decyzję organu I instancji i umorzyć postępowanie przed tym organem. Na skutek wykonania inwestycji bezprzedmiotowe jest bowiem postępowanie w sprawie wydania pozwolenia na budowę, a nie postępowanie odwoławcze. Postępowanie odwoławcze co do zasady jest bowiem bezprzedmiotowe /art. 105 § 1 kpa/ tylko wtedy, gdy strona cofnie odwołania /art. 137/ i tylko wtedy uprawnione jest wydanie decyzji w oparciu o art. 138 § 1 pkt 3 kpa /Komentarz do Kpa – B.Adamiak, J.Borkowski. C.H.Beck, W-wa 1996 str. 594 – 595/. Na skutek naruszenia zaskarżoną decyzją art. 138 § 1 pkt 2 i 3 i art. 105 § 1 kpa w obiegu prawnym pozostała decyzja organu I instancji udzielająca pozwolenia na budowę, co organ odwoławczy podkreślił w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Jest to decyzja obarczona szeregiem wadliwości, co wynika z wyroku NSA z dnia 14.02.2002 r. sygn. akt II SA/Ka 1012/00. W konsekwencji naruszenia wskazanych przepisów proceduralnych powstała sytuacja, iż w obiegu pozostaje decyzja organu I instancji, której skutków społeczno-gospodarczych nie można zaakceptować z punktu widzenia wymagań praworządności, co spowodowało, że te naruszenia wyczerpują pojęcie rażącego naruszenia prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 kpa. Dalsze postępowanie w stosunku do spornego obiektu powinno być prowadzone przez organy nadzoru budowlanego, w oparciu o znowelizowane przepisy Prawa budowlanego i zmierzać do doprowadzenia obiektu do stanu zgodnego z prawem przy uwzględnieniu, że jako wykonany w oparciu o pozwolenie na budowę nie stanowi samowoli budowlanej. Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 i 152 ustawy z 30.08.2002 r. p.p.s.a. oraz art. 55 ust. 1 ustawy o NSA w związku z art. 97 ust. 2 ustawy z 30.08.2002 r. Przepisy wprowadzające /.../ orzekł jak w sentencji. SJ/