II SA/Ka 1825/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Małgorzata Korycińska /spr./ Sędzia NSA Łucja Franiczek Asesor WSA Iwona Bogucka Protokolant stażysta Ewa Jędrasik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 lipca 2004r. sprawy ze skargi G.H. i M.H. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego o d d a l a s k a r g ę Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w C. decyzją z dnia [...] nakazał G.H. i M.H. likwidację samowolnie wybudowanego zbiornika na nieczystości ciekłe zlokalizowanego na posesji we W. przy ul. G. nr [...] poprzez jego opróżnienie, zasypanie komór materiałem sypkim i rozebranie płyty przykrywającej komory wraz z włazami i odpowietrzeniem. U podstaw materialnoprawnych rozstrzygnięcia organ przywołał art.37 ust.1 pkt 2 i art.37 ust.2 ustawy z dnia 24 października 1974r. Prawo budowlane /Dz.U. Nr 38 poz.229 z późn.zm./ zwanej dalej prawem budowlanym z 1974r., oraz art.103 ust.2 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. – Prawo budowlane /wówczas tekst jedn. z 2000r. Nr 106 poz.1126 – obecnie tekst jedn. Dz.U. z 2003r.Nr 207 poz.2016 z późn.zm./, zwanej dalej nowym prawem budowlanym. Natomiast w uzasadnieniu podano, że zbiornik został wybudowany w [...] bez pozwolenia na budowę, przy czym odległość ściany zbiornika od ogrodzenia od strony publicznej wynosi 0.55 m, a od ogrodzenia międzysąsiedzkiego 1.05 m. Datę powstania samowoli budowlanej ustalono i w oparciu o oświadczenie inicjatora postępowania – J.K. i na tej podstawie ze w latach [...]-[...] wybudowano w tym rejonie wodociąg. Skoro obiekt powstał przed wejściem w życie nowego prawa budowlanego, to skutki samowoli, zdaniem organu I instancji należało zwalczać na podstawie przepisów prawa budowlanego z 1974r. Analizując usytuowanie spornego obiektu organ nadzoru budowlanego doszedł do przekonania, iż doprowadzenie do stanu zgodnego z prawem może nastąpić li tylko przez nakaz "likwidacji" i na poparcie tego poglądy przywołano § 23 ust.4 rozporządzenia Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony środowiska z dnia 3 lipca 1980r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki. W odwołaniu od decyzji G.H. i M.H. zarzucili rozstrzygnięciu naruszenie art.10 § 1 kpa, art.37 kpa, art.107 kpa oraz obrazę prawa materialnego "poprzez niewłaściwe zastosowanie przepisów niewłaściwej ustawy". Odwołujący wskazywali, że sporny obiekt został wybudowany w 1972r., stąd też bezzasadnie zastosowano przepisy ustawy z 1974r., gdy tymczasem należało sprawę rozpoznać w oparciu o przepisy ustawy obowiązującej w dacie jego budowy, gdyż tak należy rozumieć użyty w art.103 ust.2 nowego prawa budowlanego zwrot "przepisy dotychczasowe". Podkreślili przy tym, że wchodzące z dniem 1 marca 1975r. prawo budowlane "sankcjonowały istniejące obiekty budowlane". Ponadto zauważyli, iż nawet w sytuacji gdyby należało sprawę rozpoznać na podstawie przepisów z 1974r., to organ "pominął w zupełności treść przepisów art,.39 i 40 tejże ustawy". Lokalizacja zbiornika, istniejącego wszak od 30 lat, wymuszona została wielkością działki, która ma szerokość "9 m z czego na 6 m wzdłuż stoi dom mieszkalny". Za uchybienie proceduralne odwołujący uznali m.in. przewlekłość postępowania i nie zaznajomienie ich z dowodem z dokumentu, z którego wynika w jakim czasie nastąpiła budowa wodociągu. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. Odnosząc się do treści odwołania organ odwoławczy wyjaśnił, iż zastosowanie art.40 prawa budowlanego z 1974r. jest możliwe dopiero po wykluczeniu przesłanek uzasadniających stosowanie art.37 i nie ma możliwości alternatywnego stosowania tych przesłanek Podano, iż w tej sprawie zostały spełnione przesłanki z art.37 ust.1 pkt 2 prawa budowlanego z 1974r., przy czym lokalizacja zbiornika jest niezgodna również z przepisami wykonawczymi do ustawy z 1961r. – Prawo budowlane. W skardze G.H. i M.H. z takimi samymi argumentami jak w odwołaniu domagali się uchylenia zaskarżonej decyzji oraz przekazania sprawy do ponownego rozpoznania "ze wskazaniem na konieczność uchylenia decyzji I instancji" postulując jednocześnie bądź umorzenie postępowania wskutek braku podstaw prawnych do rozpatrywania przypadków samowoli budowlanej zaistniałych przed dniem 1 marca 1975r., bądź nakazanie niezbędnych zmian i przeróbek w trybie art.40 prawa budowlanego z 1974r., ewentualnie odroczenie wykonania rozbiórki zgodnie z art.39 tej ustawy. W odpowiedzi na skargę którego działanie zaskarżono postulował jej oddalenie, nie znajdując podstaw do zmiany stanowiska. W dniu 22 marca 2004r. Sąd zawiesił postępowanie sądowe w niniejszej sprawie, z uwagi na śmierć uczestnika postępowania J.K., po czym postanowieniem z dnia 14 maja 2004r. podjęto zawieszone postępowanie ustaliwszy następców prawnych zmarłego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Kontroli legalności sprawowanej przez Sąd na podstawie art.1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz.U. Nr 53, poz.1269/ obowiązującej obecnie i w oparciu o art.21 ustawy z dnia 11 maja 1995r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. Nr 74 poz.368 ze zm./ obowiązującej w dacie wniesienia skargi – poddana została decyzja administracyjna. Oceniając zgodność z prawem decyzji administracyjnej Sąd wpierw baczyć musi, czy nie posiada ona kwalifikowanych wad prawnych, obligujących do stwierdzenia jej nieważności. Następnie, po wyeliminowaniu przesłanek z art.156 § 1 kpa Sąd bada, czy decyzja administracyjna nie posiada tego rodzaju uchybień przepisom prawa, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, lub miały wpływ na wynik sprawy, jak i czy nie doszło do naruszenia prawa skutkującego obowiązkiem wznowienia postępowania. Jeżeli w wyniku tej oceny Sąd ustali, iż decyzja administracyjna nie narusza prawa, bądź narusza je, ale w stopniu nie mającym wpływu na wynik sprawy – skargę oddala. Taka sytuacja zachodzi w rozpoznawanej sprawie, gdzie części zarzutów dotyczących czy to przewlekłości postępowania, czy też niezaznajomienia skarżących z dowodem w sprawie, nie sposób nie podzielić, przy czym te uchybienia nie miały wpływu na wynik sprawy. Baczyć trzeba, że bezspornym jest to, że skarżący dopuścili się samowoli budowlanej polegającej na budowie bezodpływowego zbiornika na nieczystości bez pozwolenia na budowę. Istotnym jest przy tym, że do tego naruszenia reżimu prawnego doszło przed 1 stycznia 1995r i to również nie budzi wątpliwości. W tej dacie zbiornik był już wybudowany i funkcjonował. Wbrew twierdzeniom skarżących, nie ma tak istotnego znaczenia to, czy do samowoli budowlanej polegającej na budowie obiektu bez pozwolenia na budowę, doszło w 1982r. czy w 1972r., ważne jest bowiem jedynie to, że miała ona miejsce przed wejściem w życie nowego prawa budowlanego, a więc przed 1 stycznia 1995r. Obowiązująca od 1 stycznia 1995r. ustawa z dnia 7 lipca 1994r.- Prawa budowlane wprowadziła w art.103 ust.2 zasadę, iż do obiektów, których budowa została zakończona przed dniem wejścia w życie ustawy lub w stosunku do których, przed tym dniem zostało wszczęte postępowanie administracyjne nie stosuje się art.48, lecz przepisy dotychczasowe. Wyjaśnić więc należy, że art.48 przywołanej ustawy odnosi się do samowoli budowlanej polegającej na budowie obiektu bądź jego części bez pozwolenia na budowę. Skarżący dopuścili się samowoli budowlanej zdefiniowanej w art.48 nowego budowlanego. Ponieważ samowola ta miała miejsce przed 1 stycznia 1995r. do zwalczania jej skutków należało zastosować przepisy dotychczasowe, a zatem ustawę z dnia 24 października 1974r. – Prawo budowlane. Nie mają przy tym racji skarżący twierdząc, że zwrot "przepisy dotychczasowe" odnosi się do przepisów obowiązujących w dacie powstania samowoli. Takie rozumowanie nie znajduje jakiegokolwiek uzasadnienia prawnego. W prawie budowlanym z 1974r. ustawodawca w art.37 ust.1 nakazał przymusową rozbiórkę albo przejęcie na własność Państwa obiektów budowlanych lub ich części, będących w budowie lub wybudowanych niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie ich budowy jeżeli: 1/ znajdują się na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę albo przeznaczony jest pod innego rodzaju zabudowę lub 2/ powodują bądź w razie wybudowania spowodowałby niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia. Analizując treść przytoczonego przepisu wskazać należy na to, że o ile w sytuacji pierwszej decyzja o nakazie rozbiórki musi zapaść /decyzja związana/, to w drugim przypadku /pkt 2/ przepis ten znajdzie zastosowanie nie wtedy, gdy zajdzie taka możliwość, lecz wówczas, gdy występuje taka konieczność. W rozpoznawanej sprawie organy obydwu instancji przyjęły, iż wystąpiła konieczność zastosowania art.37 ust.1 pkt 2 prawa budowlanego z 1974r. Uznano bowiem, że lokalizacja zbiornika i jego stan /brak izolacji/ powoduje zagrożenie dla zdrowia i środowiska. Tą tezę wysunięto z faktu, iż naruszenie warunków rozporządzenia wykonawczego do prawa budowlanego stwarza stan, o którym mowa w art.37 ust.1 pkt 2 omawianej ustawy. Tego poglądu nie sposób obalić. Ustalone w przepisach wykonawczych zasady sytuowania zbiorników do gromadzenia nieczystości ciekłych gwarantuje ich bezpieczne użytkowanie, bez negatywnych wpływów na sąsiednie nieruchomości. Odstąpienie /tak skrajnie jak w tym wypadku/ od tych zasad powoduje powstanie sytuacji określonej w art.37 ust.1 pkt 2 prawa budowlanego z 1974r. Oprócz argumentacji zaprezentowanej przez organy Sąd pragnie zwrócić uwagę jeszcze i na to, że wykluczenie przesłanek z art.37 prawa budowlanego z 1974r. uprawniało właściwy organ do podejmowania rozstrzygnięć zmierzających do legalizacji obiektu budowlanego. Legalizacja była możliwa li tylko wówczas, gdy można było doprowadzić obiekt budowlany do stanu zgodnego z przepisami. Temu celowi służył art.40, który dawał uprawnienia do wydania decyzji nakazującej wykonanie w oznaczonym terminie zmian lub przeróbek niezbędnych do doprowadzenia obiektu budowlanego do stanu zgodnego z przepisami. W tej sprawie niemożliwym jest doprowadzenie spornego zbiornika do stanu zgodnego z prawem. Żadna bowiem zmiana czy przeróbka nie sprawi, że obiekt ten nie będzie w dalszym ciągu usytuowany około 1 m i od granicy z sąsiednią nieruchomością czy 55 cm od drogi publicznej. Nie może zmienić tego osądu fakt, że zbiornik funkcjonuje od kilkudziesięciu lat. Tolerowanie przez uczestników postępowania przez lata stanu niezgodnego z prawem nie stanowi przesłanki prawnej do legalizacji obiektu, którego jak wykazano nie można zalegalizować. Z tych przyczyn organy nie mogły wydać żądanego przez skarżących rozstrzygnięcia opartego o art.40 prawa budowlanego z 1974r. Natomiast zarzut obrazy art.39 tej ustawy jest niezrozumiały. Aby bowiem zastosować ten przepis wpierw musi zostać wydany nakaz przymusowej rozbiórki, przy czym rację ma organ, że odroczenie nakazu możliwe jest tylko w sytuacjach, gdy oparty on został na art.37 ust.1 pkt 1, a to w sprawie nie zachodzi. Ważąc te wszystkie okoliczności Sąd doszedł do przekonania, iż nie może uwzględnić skargi i oddalił ją na podstawie art.151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz.1270/, która to ustawa ma zastosowanie w sprawie mocą art.97 § 1 z tej samej daty – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz.1271 ze zm./. S/G