II SA/Ka 1828/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Wiesław Morys (spr.) Sędziowie NSA Zofia Borowicz Asesor WSA Beata Kalaga-Gajewska Protokolant st. sekr. sąd. Alicja Sadowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 lipca 2004 r. sprawy ze skargi K. O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B.-B. z dnia [...]r., nr [...] w przedmiocie odpłatności rodziców za pobyt dziecka w rodzinie zastępczej oddala skargę. Zaskarżoną decyzją, na zasadzie m.in. art.33j ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 1998 r. Nr 64, poz.414 ze zm.) i art.138 §1 pkt 1 k.p.a., Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Starosty Powiatu Ż. z dnia [...] r., którą ustalono odpłatność K.O.za pobyt małoletniego A. O. w rodzinie zastępczej za okres od dnia [...] r. do dnia [...] r. na kwotę [...] zł miesięcznie i m.in. zobowiązano matkę dziecka do uiszczenia zaległej odpłatności za miesiąc [...] r.. Organ odwoławczy doszedł bowiem do przekonania, że odwołanie K.O. eksponujące niemożność poniesienia tej kwoty z uwagi na wysokość dochodów i wydatków rodziny, jest chybione. Ustalił, iż odwołująca się prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z mężem i [...] dzieci, z których jedno jest pełnoletnie. Rodzina utrzymuje się z wynagrodzenia za pracę odwołującej się wynoszącego [...] zł miesięcznie oraz [...] w kwocie [...] zł i zasiłku rodzinnego [...] zł. Do łącznego dochodu wynoszącego [...] zł wliczono nadto dodatek mieszkaniowy w kwocie [...] zł.. Wedle organu odwoławczego skarżąca nie wykazała szczególnych wydatków, poza przeznaczonymi na bieżące utrzymanie, zwłaszcza na leczenie mieszkającego z nią syna. Dlatego, mając na uwadze wysokość pomocy udzielonej rodzinie zastępczej w kwocie [...] zł oraz powyższe ustalenia, organ wyraził pogląd, iż sytuacja rodziny odwołującej się jest dobra, a w każdym razie pozwalająca na ponoszenie odpłatności za pobyt dziecka w rodzinie zastępczej przez obojga rodziców w kwotach po [...] zł miesięcznie. Na koniec wskazano, iż pobyt małoletniego A.O. w Pogotowiu Opiekuńczym ma charakter czasowy i nie może zmieniać zasady ustalenia odpłatności. Dlatego odwołania nie uwzględnił. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego skarżąca domagała się uchylenia tegoż rozstrzygnięcia. W jej motywach naprowadziła na brak możliwości sprostania ustalonej odpłatności z powodu ponoszonych wydatków na bieżące utrzymanie oraz na leczenie małoletniego B., który wymaga zabiegów z uwagi na [...]. Wskazała nadto na fakt pobytu małoletniego A. w Pogotowiu Opiekuńczym, co w jej ocenie wyłącza obowiązek ponoszenia odpłatności za jego pobyt w rodzinie zastępczej w tym czasie. Odpowiadając na skargę organ drugiej instancji postulował jej oddalenie, podtrzymując argumentację zaprezentowaną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i dodając, że generalnie rodzice biologiczni dziecka umieszczonego w rodzinie zastępczej zobowiązani są do ponoszenia kosztów tego pobytu w wysokości pomocy przyznanej rodzinie zastępczej. Rodzice małoletniego A. O. obciążeni zostali mniejszą odpłatnością, uwzględniającą ich sytuację materialną. W ocenie organu pobyt dziecka w Pogotowiu Opiekuńczym nie ma znaczenia dla wysokości odpłatności, gdyż taką sytuację przewidują przepisy jedynie w razie umieszczenia dziecka w placówce resocjalizacyjnej lub domu pomocy społecznej, kiedy to zmniejsza się pomoc udzielaną rodzinie zastępczej. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Na wstępie należy zaznaczyć, iż z dniem 1 stycznia 2004 r. utraciła moc ustawa z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (p. art.3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.), zaś sądownictwo administracyjne stało się dwuinstancyjne. Przy czym w pierwszej instancji orzekają wojewódzkie sądy administracyjne (p. art.3 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269). Stosownie do brzmienia art.97 §1 powyższej ustawy sprawa niniejsza podlega rozpoznaniu przez ten sąd na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270). W drugim rzędzie godzi się podkreślić, iż – w myśl art.1 §1 Prawa o ustroju sądów administracyjnych, sądy te powołane są do kontroli zgodności z prawem wykonywania administracji publicznej, w tym w zakresie legalności decyzji administracyjnych (p. art.1 i art.3 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). W toku postępowania badają czy decyzje nie uchybiają przepisom prawa materialnego lub procesowego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy albo mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, bądź stanowiącym podstawę wznowienia postępowania, jak też badają czy owe decyzje nie są dotknięte kwalifikowaną wadą prawną uzasadniającą ich nieważność (p. art.145 ostatnio przywołanej ustawy). Jak głosi art.134 §1 tej ustawy sądy administracyjne nie są związane zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, przeto kontroli legalności dokonują również z urzędu. Oceniając legalność zaskarżonej decyzji w tych ramach Wojewódzki Sąd Administracyjny doszedł do przekonania, że skarga nie mogła odnieść skutku, albowiem zawarte w niej zarzuty okazały się nietrafne, co przy braku podstaw branych pod rozwagę z urzędu przez Sąd, nie pozwalało na wzruszenie kwestionowanego rozstrzygnięcia, które w ostatecznym wyniku odpowiada prawu. Zaskarżona decyzja zapadła bowiem na skutek wyjaśnienia sprawy do rozstrzygnięcia, czyli zgromadzenia potrzebnych dowodów oraz poprawnej ich analizy, które doprowadziło do poczynienia trafnych ustaleń faktycznych. Te zaś dały podstawę dokonania prawidłowych rozważań prawnych, wiodących w konsekwencji do wydania zasadnej merytorycznie decyzji. W istocie z niewadliwych ustaleń organ wywiódł trafne wnioski, a swe stanowisko dostatecznie przekonywująco umotywował. Jakkolwiek uzasadnienie zaskarżonej decyzji jest lakoniczne, to jednak wypełnia ustawowe wymogi. Ustalenia faktyczne zasadniczo nie były kwestionowane, zatem nie ma potrzeby szerszego ich omawiania. Dość stwierdzić, iż bezsporny jest fakt umieszczenia dziecka skarżącej A.O. w rodzinie zastępczej, której decyzją Starosty Ż. z dnia [...] r. przyznano pomoc w kwocie po [...]zł miesięcznie za okres od dnia [...] r.. Rodzina skarżącej składa się z [...] osób, przy czym jedna jest małoletnia, zaś jej miesięczne dochody wynoszą [...] zł. Oboje rodzice A. zostali zobowiązani do ponoszenia odpłatności w kwotach po [...] zł za jego pobyt w rodzinie zastępczej. W przekonaniu Sądu wywody skargi nie pozwalają na obalenie trafnych rozważań organów wypowiadających się w sprawie. Oto bowiem zasadnie skonkludowano, iż sytuacja materialna skarżącej pozwala na ponoszenie ustalonej odpłatności, podobnie jak słusznie stwierdzono, iż skarżąca nie wykazała ponoszenia dodatkowych wydatków związanych z leczeniem syna B. W postępowaniu sądowym, podobnie jak w postępowaniu administracyjnym, nie przedstawiła dowodów na te okoliczności. Podczas rozprawy okazała karty leczenia szpitalnego z lat [...], natomiast nie potrafiła udokumentować innych kosztów, w tym wydatków na przejazdy, podając, iż nie ponosi wydatków na leki. Zaliczenie go do osób o [...] samo przez się również nie wywołuje dodatkowych wydatków, niezależnie od tego, iż nastąpiło to po zapadnięciu zaskarżonej decyzji ([...]r., przy [...]r.). Przeto ocena sytuacji majątkowej rodziny skarżącej jako pozwalającej na sprostanie zapłacie wymienionej kwoty musi zostać uznana za poprawną. Trzeba mieć na uwadze, iż uregulowany w art.33j ust.1 i 2 ustawy o pomocy społecznej z dnia 29 listopada 1990 r. obowiązek ponoszenia odpłatności za pobyt dziecka w rodzinie zastępczej, sięga wysokości udzielonej pomocy tej rodzinie (§24 ust.1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 września 2001 r. (Dz.U. Nr 120, poz.1284). Tymczasem ustalona odpłatność obojga rodziców ([...]zł) nie stanowi nawet połowy pomocy udzielonej rodzinie zastępczej, w jakiej umieszczono małoletniego A. Po jej odjęciu rodzinie pozostaje kwota [...] zł, która winna wystarczyć na jej utrzymanie. Nie można skutecznie twierdzić, iż dochód ten jest mniejszy z uwagi na fakt wydawania całej renty przez męża skarżącej, bo po pierwsze nie jest to okoliczność usprawiedliwiona, po wtóre nie została wykazana, po trzecie pojawiła się dopiero podczas rozprawy, przeto wyeksponowano ją na użytek niniejszego postępowania. Poza tym pełnoletnia córka skarżącej winna również w jakiś sposób przyczyniać się do utrzymania, skoro nawet nie pobiera nauki. Dokonana operacja polegająca na obciążeniu obojga biologicznych rodziców dziecka umieszczonego w rodzinie zastępczej kwotą wynikającą z różnicy pomiędzy osiąganymi dochodami rodziny a kryterium dochodowym ustalanym dla potrzeb świadczeń z tytułu pomocy społecznej, Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu wydaje się być prawidłowa. W konsekwencji czego ustalona zaskarżoną decyzją kwota odpowiada zarówno potrzebom małoletniego, jak i możliwościom skarżącej i jej rodziny. Uwzględnia zatem zarówno istniejący stan faktyczny, jak też właściwe przepisy prawa materialnego, w tym zwłaszcza §22 cytowanego powyżej rozporządzenia. Na koniec należy odeprzeć zarzut skarżącej zasadzający się na fakcie pobytu A. w Pogotowiu Opiekuńczym. Bowiem, jak trafnie wskazał organ orzekający, nie ma on znaczenia dla wysokości odpłatności. Ta jest wszak ustalana co do zasady na dłuższy okres czasu, zaś pobyt w tej palcówce ma charakter czasowy, niezależnie od tego, iż rodzina zastępcza może ponosić pewne koszty z tym związane. Obowiązujące przepisy nie przewidują zmniejszenia odpłatności z tego powodu (p. §19 ust.1 przywołanego rozporządzenia), choć może to nastąpić w innym trybie. Godzi się też nadmienić, iż zapadły w tut. Sądzie w dniu 16 marca 2004 r. wyrok uchylający decyzję w przedmiocie odpłatności skarżącej za pobyt A. w rodzinie zastępczej nie miał wpływu na treść niniejszego orzeczenia, bowiem wzruszenie decyzji nastąpiło z innych przyczyn, których w tej sprawie nie dostrzeżono. Co mając na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny, na zasadzie art.151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji niniejszego wyroku.