II SA/Ka 1828/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Szczepan Prax (spr.) Sędzia NSA Tadeusz Michalik Asesor WSA Beata Kalaga Gajewska Protokolant st. sekr. sąd. Alicja Sadowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 kwietnia 2005 r. sprawy ze skargi H. D. i R. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie przydziału lokalu mieszkalnego stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji Decyzją z dnia [...] r. Prezydent Miasta K. na podstawie przepisów ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. – Prawo lokalowe ( j.t. Dz. U. Nr 30 z 1987 r., poz. 165 ) przydzielił R. D. lokal mieszkalny położony w K. przy ul. [...]. Postanowieniem z dnia [...] r. wznowione zostało postępowanie w sprawie przydziału powyższego lokalu, a następnie decyzją z dnia [...] r. wymieniony organ administracji publicznej na podstawie art. 105 § 1 Kpa umorzył postępowanie w sprawie uchylenia pierwotnej decyzji z dnia [...] r. W motywach decyzji podniesiono, że kwestie dotyczące umów najmu nie podlegają trybowi administracyjnemu, w związku z czym postępowanie stało się bezprzedmiotowe. Zaskarżoną decyzją, wydaną na skutek odwołania H. D. i R. D., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. w trybie art. 138 § 1 pkt 2 Kpa uchyliło decyzję organu I instancji i odmówiło uchylenia decyzji Prezydenta Miasta K. z dnia [...] r. Kolegium stwierdziło w uzasadnieniu, że z chwilą wejścia w życie ustawy z dnia 2 lipca 1994 r. o najmie lokali mieszkalnych i dodatkach mieszkaniowych ( j.t. Dz. Nr 120 z 1998 r., poz. 1787, ze zm.) organy administracyjne utraciły kompetencje do podejmowania jakichkolwiek czynności poza wymienionymi w tej ustawie, a z art. 1 ust. 2 wynika, że w zakresie nieuregulowanym ustawą do najmu lokali mieszkalnych stosuje się przepisy Kodeksu cywilnego. Z kolei przepis przejściowy z art. 63 stanowił, że postępowanie administracyjne wszczęte na podstawie Prawa lokalowego z 1974 r. i nie zakończone do dnia wejścia w życie ustawy decyzją ostateczną podlega umorzeniu. Przepis ten nie dotyczy jednak postępowania wszczętego na podstawie przepisów rozdziału 12 w dziale II i art. 156 – 161 Kpa. Z przepisu tego wynika zatem, że umorzeniu podlegają tylko postępowania nie zakończone decyzją ostateczną. W rozpatrywanej sprawie chodzi natomiast o wznowienie postępowania zakończonego decyzją ostateczną o przydziale lokalu. Prowadzenie takiego postępowania jest dopuszczalne. Zdaniem organu odwoławczego w sprawie wystąpiła podstawa wznowieniowa z art. 145 § 1 pkt 5 Kpa. Z dokonanych w [...] r. pomiarów wynika bowiem, że powierzchnia lokalu jest inna niż wynika to z [...]. Wyszły więc na jaw nowe istotne dla sprawy okoliczności faktyczne istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję o przydziale lokalu. Nie daje to jednak podstawy do zmiany tej decyzji. Zgodnie bowiem z art. 146 § 1 Kpa uchylenie decyzji z przyczyn określonych w art. 145 § 1 pkt 3 – 8 nie może nastąpić, jeżeli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji upłynęło [...] lat. W niniejszym przypadku termin ten minął i dlatego Kolegium wydało takie rozstrzygnięcie. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego H. D. R. D. podnieśli wyłącznie kwestię metrażu przedmiotowego lokalu i wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji uważając, że decyzja o przydziale lokalu powinna być uchylona bez względu na upływ [...] terminu. Problem powierzchni lokalu skarżący podnieśli też w kolejnych pismach procesowych. Odpowiadając na skargę organ odwoławczy postulował jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje : Zaskarżona decyzja dotknięta jest naruszeniem prawa skutkującym stwierdzeniem jej nieważności, co prawda z przyczyn nie podniesionych w skardze, które Sąd wziął jednak pod uwagę z urzędu, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi stosownie do art. 134 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 z 2002 r., poz. 1270, ze zm.) – określonego dalej skrótowo jako "ppsa". Otóż organ odwoławczy uznał, że zachodzi podstawa wznowieniowa z art. 145 § 1 pkt 5 Kpa, jednak nie można uchylić decyzji o przydziale lokalu z powodu upływu terminu z art. 146 § 1 Kpa. Taki stan rzeczy nie pozwala na wydanie rozstrzygnięcia o odmowie uchylenia decyzji o przydziale lokalu, jakie zawarto w zaskarżonej decyzji. Mianowicie właściwe rozstrzygnięcie w takiej sytuacji przewiduje art. 151 § 2 Kpa, według którego organ administracyjny ma się wówczas ograniczyć do stwierdzenia wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa oraz wskazania okoliczności, z powodu których nie uchylił decyzji. Z przyczyn określonych w art. 146 § 1 Kpa nie można było więc wydać rozstrzygnięcia o odmowie uchylenia decyzji dotychczasowej, bowiem przewidziane jest ono dla sytuacji z art. 151 § 1 pkt 1 Kpa, a więc gdy brak jest podstaw do uchylenia decyzji na podstawie art. 145 § 1 lub art. 145 a Kpa. Tymczasem organ odwoławczy ustalił, iż takie podstawy wystąpiły. Tak więc wydanie przy takim ustaleniu rozstrzygnięcia o odmowie uchylenia dotychczasowej decyzji nastąpiło z rażącym naruszeniem wymienionych przepisów procedury administracyjnej. Rażąco narusza też prawo oparcie przez organ odwoławczy dopuszczalności prowadzenia postępowania wznowieniowego na przepisie art. 63 ustawy z dnia 2 lipca 1994 r. o najmie lokali mieszkalnych i dodatkach mieszkaniowych. Przepis ten utracił bowiem moc z dniem 10 lipca 2001 r., stosownie do art. 39 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie kodeksu cywilnego ( Dz. U. Nr 71, poz. 733 ), a zatem nie obowiązywał już w chwili wznowienia postępowania. Powoływanie się organu odwoławczego na wyrok NSA z dnia 20.III.2002 r., sygn. akt II SA/Ka 1429/00 jest o tyle nieskuteczne, że wyrok ten nie jest wiążący w niniejszej sprawie, gdyż został wydany w sprawie o sprostowanie omyłki w decyzji o przydziale lokalu. Wyrok ten nie sugerował zresztą sposobu załatwienia sprawy po wznowieniu postępowania. Niezależnie od powyżej omówionych okoliczności, prowadzących do stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji, należy zauważyć dalsze uchybienia przedmiotowego postępowania wznowieniowego. Samo postanowienie o wznowieniu postępowania budzi zastrzeżenia z tego względu, że zostało podpisane przez Wiceprezydenta K., który nie jest organem administracji publicznej w rozumieniu art. 5 § 2 pkt 3 Kpa, a z postanowienia tego nie wynika, by działał z upoważnienia takiego organu lub w jego imieniu. Nie jest też przekonywające stanowisko organu odwoławczego, że wystąpiła przesłanka wznowieniowa z art. 145 § 1 pkt 5 Kpa. Przepis ten mówi o wyjściu na jaw istotnych dla sprawy nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów. Organ odwoławczy uznał za taką nową okoliczność faktyczną to, że aktualne pomiary powierzchni lokalu odbiegają od danych wskazanych w umowie najmu, jednak w ogóle nie wyjaśnił, w czym wyraża się istotność tej okoliczności dla sprawy o przydział przedmiotowego lokalu. Przy ponownym rozpatrywaniu sprawy należy mieć na uwadze poruszone wyżej względy. Zwrócić też trzeba uwagę na przepis art. 27 ust. 1 ustawy o ochronie praw lokatorów (...), zgodnie z którym ma ona zastosowanie do stosunków prawnych powstałych przed dniem jej wejścia w życie, co oznacza, że od 10 lipca 2001 r. sprawy dotyczące najmu lokali mieszkalnych w ogóle nie mogą być merytorycznie rozstrzygane w trybie administracyjnym. W tym stanie rzeczy na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 ppsa, w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 Kpa orzeczono, jak w sentencji. su.