II SA/Ka 1839/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Korycińska (spr.) Sędzia NSA Bonifacy Bronkowski Asesor WSA Iwona Bogucka Protokolant st.sekr.sąd. Małgorzata Orman po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 września 2004 r. sprawy ze skargi D. M. i L. M. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla miasta G. z dnia [...], 2. orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w G. decyzją z dnia [...] umorzył postępowanie administracyjne w sprawie rozbiórki budynku gospodarczego położonego na działce nr [...] przy ulicy [...] w G. U podstaw prawnych rozstrzygnięcia powołano art.105 k.p.a. w zw. z art.37 ust.1 pkt 2 ustawy z dnia 24 października 1974 r. – Prawo budowlane (Dz.U. Nr 38, poz.229 z późn. zm.), zwanej dalej Prawem budowlanym z 1974 r. Natomiast w uzasadnieniu opisano wpierw rozstrzygnięcie zapadłe uprzednio w sprawie, po czym stwierdzono, że budynek gospodarczy wybudowany w latach 80 ubiegłego wieku powstał bez pozwolenia na budowę, przy czym jego usytuowanie zgodne jest z ustaleniami aktualnie obowiązującego planu ogólnego zagospodarowania przestrzennego G. Ponieważ stan techniczny budynku jest dobry a zlokalizowany został w odległości 1,30 m od granicy działki sąsiedniej stanowiącej własność D. i L. M. i 29 m od ich budynku mieszkalnego, to, zdaniem organu, nie ma podstaw do "orzeczenia nakazu rozbiórki". Odwołanie od decyzji wnieśli D. i L. M., wykazując w nim, że użytkowany jako kurnik budynek gospodarczy powoduje pogorszenie warunków użytkowych dla otoczenia. Ponadto podnieśli, iż usytuowanie obiektu w takiej odległości od granicy z ich nieruchomością wymagało pisemnej zgody sąsiadów, której inwestorzy nie uzyskali. Odwołujący wyjaśnili, iż kurnik zlokalizowany jest przy granicy z ich działką o nr [...], która jest niezabudowana i obniża wartość tej działki. Uznali także, że "argumentacja odległości kurnika od ich budynku" usytuowanego na działce o nr [...] pomija "istnienie działki G. nr[...]", którą zamierzają zagospodarować. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] uchylił decyzję organu I instancji w całości i orzekł o odmowie wydania nakazu rozbiórki przedmiotowego budynku gospodarczego. W motywach rozstrzygnięcia organ odwoławczy podkreślił, iż żądanie inicjatorów postępowania i równocześnie odwołujących dotyczące wydania nakazu rozbiórki obiektu nie znajduje uzasadnienia w art.37 ust.1 pkt 1 i 2 Prawa budowlanego z 1974 r. Przywołano zapis miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego miasta G. (z dnia [...]), w którym sporny teren przeznaczono dla strefy "miasta-ogrodu". Uznano, że funkcja obiektu nie koliduje z rozwiązaniem przyjętym w planie miejscowym, co sprawia, że brak jest przesłanek z art.37 ust.1 pkt 1 Prawa budowlanego z 1974 r. do wydania nakazu rozbiórki. Z kolei analizując usytuowanie obiektu organ II instancji doszedł do wniosku, iż brak jest również przesłanek do zastosowania art.37 ust.1 pkt 2 przywołanej ustawy. W skardze D. M. i L. M. powielili argumenty zaprezentowane w odwołaniu, dodając jeszcze, że w [...] inwestorzy dokonali przebudowy dachu budynku gospodarczego również bez pozwolenia na wykonanie tych robót. W odpowiedzi na skargę organ, którego działanie zaskarżono postulował jej oddalenie nie znajdując podstaw do zmiany stanowiska. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie, albowiem zarówno zaskarżona decyzja jak i poprzedzające ją rozstrzygnięcie organu I instancji wydane zostały z naruszeniem prawa, a stwierdzone uchybienia mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Z materiałów dowodowych zawartych w aktach administracyjnych wynika, iż w latach 80 na posesji przy ul. [...] w G. uprzedni właściciel wybudował "pomieszczenie gospodarczo-magazynowe", które miało służyć przyszłej budowie budynku mieszkalnego. Takie informacje są zawarte w opisie technicznym do inwentaryzacji budynku gospodarczego. Pomieszczenie to (budynek) w swym pierwotnym kształcie miało płaski dach. Żaden natomiast z dowodów przeprowadzonych w sprawie nie wskazuje na to, czy obiekt ten powstał w oparciu o pozwolenie na budowę, czy też jest skutkiem samowoli budowlanej, przy czym i strony postępowania administracyjnego i organy obydwu instancji przyjęły, iż budowa była prowadzona samowolnie. Sąd zwraca uwagę, że na te okoliczności nie przeprowadzono jakiegokolwiek dowodu, co stanowi naruszenie zasad zawartych w art.7 i art.77 k.p.a. Gdyby nawet przyjąć, iż budynek gospodarczy w swym pierwotnym kształcie i przeznaczeniu powstał na skutek samowoli budowlanej, to i tak rozstrzygnięcia zapadłe w sprawie nie mogłyby się ostać. Baczyć bowiem trzeba, że rozpoznając sprawę w oparciu o art.37 ust.1 Prawa budowlanego z 1974 r., organy obydwu instancji błędnie zinterpretowały ten przepis. Stosownie do zapisu art.37 ust.1 pkt 1 omawianej ustawy obiekt budowlany lub jego część podlegał przymusowej rozbiórce, gdy właściwy organ stwierdził, że znajduje się on na terenie, który zgodnie z przepisem o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę albo przeznaczony jest pod innego rodzaju zabudowę. Istotnym zatem dla rozstrzygnięcia sprawy w oparciu o art.37 ust.1 pkt 1 ustawy Prawo budowlane z 1974 r. jest to jaki plan obowiązywał w dacie budowy przedmiotowego obiektu, a nie to jaki plan obowiązuje w czasie rozpoznania sprawy. Tymczasem w sprawie poddanej kognicji Sądu zarówno Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego jak i Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wykluczyli istnienie przesłanek z art.37 ust.1 pkt 1 przywołanej ustawy w oparciu o zapis planu obowiązującego w dacie orzekania, a nie w dacie budowy. Stanowi to naruszenie przywołanej normy prawa materialnego i miało wpływ na wynik sprawy. W pierwszym rzędzie organy powinny jednak ustalić datę budowy budynku gospodarczego, sprawdzić, czy powstał on w wyniku samowoli budowlanej, a dopiero po tych ustaleniach odnieść usytuowanie obiektu do zapisu planu obowiązującego w czasie jego budowy. Zaniechanie uczynienia tego stanowiło jedną z przyczyn, dla których Sąd zobligowany był uchylić zarówno zaskarżoną decyzję jak i rozstrzygnięcie organu I instancji. Ponadto z akt sprawy wynika bezspornie, że obecni właściciele nieruchomości – C. i A. U. w [...] przebudowali budynek gospodarczy poprzez jego nadbudowę i zmianę konstrukcji dachu z płaskiego na dwuspadowy. Prace te prowadzili bez pozwolenia na budowę, a zatem doszło do naruszenia art.28 ustawy – Prawo budowlane z 1994 r. (w numerację ustawy obowiązującej w dacie prowadzenia postępowania administracyjnego). Organy obydwu instancji zupełnie pomijają tę kwestię, mimo, iż pierwsza decyzja jaka zapadła w sprawie (rozstrzygnięcie z [...]) nakazywała inwestorom rozbiórkę samowolnie wykonanej nadbudowy. Odmawiając wydania nakazu rozbiórki spornego obiektu organ odwoławczy tym samym sanował samowolę budowlaną powstałą pod rządami obecnie obowiązującego prawa budowlanego, a dotyczącą jego nadbudowy co z kolei stanowiło naruszenie art.48 Prawa budowlanego z 1994 r. w ówczesnym jego brzmieniu. Nie sposób również nie zauważyć, że powstały w latach 80 ubiegłego wieku obiekt budowlany miał inne przeznaczenie niż obecnie. Powstał on bowiem jako zaplecze dla przyszłej budowy budynku mieszkalnego, a teraz służy hodowli gołębi i kurek liliputek. Ta zmiana sposobu użytkowania uszła w ogóle uwadze organu, a może mieć znaczenie przy rozważaniu istnienia przesłanek z art.37 ust.1 pkt 1 i 2 Prawa budowlanego z 1974 r. Nie można w takiej sytuacji odmówić racji skarżącym, iż obecny kształt i przeznaczenie obiektu sprawia, iż obiekt, który według ich twierdzeń powstał w latach 70, "już nie istnieje". Rozpoznając ponownie sprawę organ I instancji wpierw ustali, czy powstały pod rządami ustawy z 1974 r. budynek gospodarczy wybudowano bez pozwolenia na jego budowę. W przypadku pozytywnych ustaleń w tym zakresie rozpozna sprawę w oparciu zarówno o przepis art.37 ust.1 pkt 1 i 2 tej ustawy jak i przepisów obecnie obowiązujących a odnoszących się do nadbudowy budynku i przebudowy dachu. Rozważając istnienie przesłanek z art.37 ust.1 pkt 1 i 2 Prawa budowlanego z 1994 r. organ będzie musiał ustalić treść planu obowiązującego w dacie budowy, jak i uciążliwości jakie płyną z tak usytuowanego obiektu wykorzystywanego jako kurnik, dla właścicieli nieruchomości sąsiedniej, przy uwzględnieniu zwłaszcza możliwości zagospodarowania niezabudowanej działki skarżących. Natomiast rozstrzygając sprawę w części dotyczącej samowoli budowlanej powstałej w [...] należy pamiętać o nowelizacji przepisów Prawa budowlanego z 1994 r. i zastosować przepisy obecnie obowiązujące. Stwierdzone podczas kontroli legalności uchybienia prawu obligowały Sąd do uchylenia zarówno zaskarżonej decyzji jak i poprzedzającej ją decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w G. z dnia [...]. Uchylenie decyzji nastąpiło na podstawie art.145 § 1 pkt 1 lit.b ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270 ze zm.). Uwzględniając skargę Sąd orzekł o niewykonalności zaskarżonej decyzji w całości stosowanie do art.152 przywołanej powyżej ustawy, która miała zastosowanie w sprawie mocą art.97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1271 z późn. zm.).