II SA/Ka 185/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Bonifacy Bronkowski Sędzia WSA Włodzimierz Kubik (spr.) Asesor WSA Krzysztof Targoński Protokolant st. sekretarz Małgorzata Orman po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 lutego 2005 r. sprawy ze skargi Natalii D. i S. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie nieważności decyzji w sprawie podziału nieruchomości o d d a l a s k a r g ę Decyzją Wójta Gminy R. z dnia [...] r. nr [...]. został zatwierdzony projekt podziału nieruchomości o powierzchni 0,6520 ha, oznaczonej jako działka nr [...] położonej w R. – O. Decyzja ta została wydana na wniosek K. K. będącego, jak wynika ze znajdującego się w aktach sprawy odpisu księgi wieczystej Kw. nr [...] prowadzonej przez Sąd Rejonowy w C., właścicielem przedmiotowej nieruchomości. W piśmie z dnia [...]r., skierowanym Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C., N. i S. D. złożyli wniosek o wnikliwe rozpatrzenia procedury prawno-administracyjnej oraz uchylenia opisanej decyzji zatwierdzającej projekt podziału opisanej działki nr [...], a także poprzedzającego ją postanowienia Wójta Gminy R. stwierdzającego zgodność proponowanego podziału z planem miejscowym. W uzasadnieniu podano, że wnioskodawcy zostali pominięci w postępowaniu podziałowym, w którym powinni brać udział na prawach strony. W kolejnym piśmie z dnia [...]r. dodatkowo zaś wskazano, że opisany wyżej wniosek należy potraktować, jako żądanie stwierdzenia nieważności w oparciu o art. 156 § 1 pkt 6 i 7 k.p.a., opisanej decyzji oraz postanowienia bowiem wydano je z naruszeniem art. 93 ust. 3 i 4 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2000 r. nr 46, poz. 543 ze zm.). Ponadto wskazano, że operat geodezyjny zawierał nieprawdziwe dane dotyczące przebiegu granic podlegającej podziałowi działki. Decyzją z dnia [...]r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. w oparciu o art. 157 § 3 k.p.a. odmówiło wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie stwierdzenia nieważności opisanej decyzji Wójta Gminy R. W motywach swojego rozstrzygnięcia Kolegium wskazało, że w wyniku przeprowadzenia wstępnej kontroli ustalono, że wniosek o stwierdzenie nieważności został złożony przez osoby nie mające interesu prawnego, a tylko interes faktyczny w kwestionowaniu zapadłych w sprawie rozstrzygnięć. Tymczasem zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądowoadministracyjnym stroną postępowania toczącego się w sprawie podziału nieruchomości nie mogą być właściciele bądź użytkownicy wieczyści nieruchomości sąsiednich. Z rozstrzygnięciem tym nie zgodzili się S. i N. D., którzy pismem z dnia [...]r. wnieśli o ponowne rozpatrzenie sprawy i zmianę wydanej decyzji. W uzasadnieniu wniosku wskazali, że posiadany przez nich interes faktyczny winien być uznany za prawny wobec treści protokołu granicznego oznaczonego jako [...]. Nadto wskazali oni, że wymieniona decyzja jak i inne decyzje zatwierdzające projekty podziału działek w Gminie R. wydano z naruszeniem ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. o zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. z 1999 r. nr 15, poz. 139 ze zm.) bowiem miały miejsce przed podjęciem uchwały Rady Gminy inicjującej zmianę planu zagospodarowania przestrzennego. Zaskarżoną decyzją z dnia [...]r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. utrzymało w całości w mocy swoje wcześniejsze rozstrzygnięcie. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy nie zawiera żadnych nowych okoliczności mogących mieć wpływ na zmianę lub uchylenie zaskarżonej decyzji. W skardze do sądu administracyjnego N. i S. D. wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji. Zarzucili, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w swoim postępowaniu ograniczyło się tylko do bardzo wstępnego badania złożonego przez nich wniosku. Wskazali także, że skutkiem wydanej przez Wójta Gminy R. decyzji jest naruszenie prawa własności ich nieruchomości. Ponadto w kolejnych pismach kierowanych na adres Sądu skarżacy wskazali na dodatkowe dokumenty: kopię wyrysu z mapy ewidencyjnej (dołączoną do pisma z dnia [...]r.) oraz kopię mapy sytuacyjno-wysokościowej (dołączoną do pisma z dnia [...]r.). W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zajęte w uzasadnieniu zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wniesiona skarga nie mogła odnieść skutku. Wojewódzki Sąd Administracyjny właściwy do jej rozpoznania zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. nr 153, poz. 1271 ze zm.) uznał, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa materialnego jak i przepisów postępowania administracyjnego. Skarżącym należy na wstępie wskazać, że przedmiotem postępowania poddanego kontroli sądowej nie była, kwestia przebiegu granicy między ich nieruchomością, a nieruchomością K. K. Jak zasadnie bowiem wskazało Kolegium w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, problematykę tę reguluje ustawa z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2000 r. nr 100, poz. 1086 ze zm.). W szczególności postępowanie mające na celu ustalenie przebiegu granic określonej nieruchomości z przyległymi nieruchomościami lub innymi gruntami regulują przepisy zawarte w rozdziale 6 wymienionej ustawy. Na skutek wniesionej skargi kontrolą sądową została natomiast objęta decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...]r. utrzymująca w mocy decyzję Kolegium z dnia [...]r. odmawiającą wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...]r. Wójta Gminy R. Przystępując do oceny prawnej wymienionych decyzji należy w pierwszym rzędzie stwierdzić, że z uwagi na nieprecyzyjne określenie zgłoszonego przez skarżących żądania, prawidłowo Przewodnicząca Składu Orzekającego Kolegium wezwała wnioskodawców do jego sprecyzowania. W doktrynie i orzecznictwie utrwalony jest pogląd, że jeżeli żądanie strony postępowania administracyjnego jest zredagowane niezręcznie i mało zrozumiale, to organ administracji publicznej nie jest uprawniony do precyzowania jego treści. Jest to niedopuszczalne chociażby dlatego, że mogłoby doprowadzić do zmiany żądania, wbrew intencji osoby. O tym, jaki charakter ma mieć pismo wniesione przez stronę w postępowaniu administracyjnym, decydować więc winna ostatecznie strona, a nie organ, do którego pismo zostało skierowane. W razie wątpliwości organ, mając na względzie zasady zawarte w art. 7-9 k.p.a., powinien zwrócić się do strony o zajęcie jednoznacznego stanowiska (por. m.in. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 kwietnia 2002 r. sygn. akt I S.A. 2188/00 w: LEX nr 81741). Tym samym należy uznać, że prawidłowo Samorządowe Kolegium Odwoławcze przystąpiło do rozważenia dopuszczalności zgłoszonego żądania, badając w szczególności czy zgłoszone żądanie stwierdzenia nieważności opisanej wyżej decyzji Wójta Gminy R. pochodzi od osób uprawnionych. W toku tego badania wstępnego prawidłowo zostało ustalone, że skarżący nie posiadali statusu strony w rozumieniu art. 28 k.p.a. w postępowaniu podziałowym toczącym się przed organem I instancji. Zgodnie z wymienionym art. 28 k.p.a. stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. W orzecznictwie sądowym oraz w doktrynie zdecydowanie przeważają poglądy, że źródłem interesu prawnego określonego podmiotu do udziału w postępowaniu administracyjnym jest przepis prawa materialnego, kształtujący sytuację prawną tego podmiotu w zakresie stosunku prawnego regulowanego tym przepisem. To z prawa materialnego wypływa legitymacja prawna do bycia stroną postępowania administracyjnego, o jakiej mowa w art. 28 k.p.a. Jeśli chodzi o postępowanie toczące się w trybie przepisów zawartych w rozdziale 1 działu III ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2000 r. nr 46, poz. 543 ze zm.) należy uznać, że interes prawny związany z udziałem w takim postępowaniu mają zgodnie z brzmieniem art. 97 ust. 1 i 2 tej ustawy tylko właściciele lub współwłaściciele bądź też użytkownicy lub współużytkownicy wieczyści nieruchomości, której dotyczy postępowanie podziałowe. Tylko te podmioty są bowiem władne dysponować nieruchomością w ramach przysługującego im prawa, mają więc interes prawny, aby żądać czynności organu, są one też tym samym stronami postępowania administracyjnego. Również te podmioty - jako strony postępowania podziałowego - mogą żądać stwierdzenia nieważności decyzji podziałowej i uczestniczyć w postępowaniu nadzorczym. Pod rządami poprzednio obowiązującej ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. z 1991 r. Nr 30, poz. 127 ze zm.) przyjmowano w orzecznictwie, że w postępowaniu administracyjnym o podział nieruchomości na podstawie art. 10 ust. 1 i 3 tej ustawy, wszczętym na wniosek jej właściciela, nie są stronami w rozumieniu art. 28 k.p.a. właściciele sąsiednich nieruchomości (wyrok NSA z dnia 28 stycznia 1997 r. sygn. akt SA/Gd 3467/95, ONSA 1997, z. 4, poz. 180). Pogląd ten zachowuje aktualność w obowiązującym stanie prawnym po wejściu w życie omawianej ustawy o gospodarce nieruchomościami. Powyższe znalazło potwierdzenie w wyroku NSA z dnia 21 października 1999 r. sygn. akt ISA 285/99 (w : LEX nr 48618) zgodnie z którym osoba nie będąca właścicielem lub użytkownikiem wieczystym nie może być stroną postępowania podziałowego, a zatem nie może skutecznie ani uczestniczyć w tym postępowaniu, ani przeciwdziałać zatwierdzeniu projektu podziału. Skarżący naruszenia swojego interesu prawnego upatrywali w błędnym oznaczeniu w załączniku graficznym do decyzji Wójta Gminy R. zatwierdzającej projekt podziału nieruchomości, przebiegu granicy między ich działką, a działką podlegającą podziałowi. Na rozprawie dowodzili też, że w następstwie podziału nieruchomości sąsiedniej doszło do pomniejszenia ich działki o pas ziemi o szerokości 60 cm na długości 600 m. W świetle przeprowadzonych rozważań ich twierdzenia nie zasługują na uwzględnienie, bowiem przedmiotowa decyzja dotycząca podziału nieruchomości nie zmieniła przebiegu granic tej nieruchomości z sąsiednimi nieruchomościami. Jak wskazano wyżej ustalenie przebiegu granic nieruchomości następuje bowiem nie w trybie postępowania podziałowego prowadzonego w oparciu o przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami, lecz w trybie postępowania rozgraniczeniowego uregulowanego przepisami ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne. Zaś z art. 29 ust. 1 tej ostatniej ustawy wynika, że ustalenie przebiegu granicy następuje przez określenie położenia punktów i linii granicznych, utrwalenie tych punktów znakami granicznymi na gruncie oraz sporządzenie odpowiednich dokumentów. W tym stanie rzeczy Sąd uznał, że zasadnie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. odmówiło w oparciu o art. 157 § 3 k.p.a. wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji zatwierdzającej projekt podziału nieruchomości uznając, że skarżący nie mają interesu prawnego do kwestionowania treści tej decyzji. Zasadnie też rozstrzygnięcie to zostało po ponownym rozpatrzeniu sprawy utrzymane w mocy. Z przytoczonych względów na mocy art. 151 Poppsa, orzeczono jak w sentencji wyroku .