II SA/Ka 186/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Bonifacy Bronkowski Sędzia WSA Włodzimierz Kubik (spr.) Asesor WSA Krzysztof Targoński Protokolant st. sekretarz Małgorzata Orman po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 lutego 2005 r. sprawy ze skargi N. D. i S. D. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie nieważności postanowienia w sprawie opinii o podział nieruchomości o d d a l a s k a r g ę Postanowieniem z dnia [...]r. nr [...] Wójt Gminy R. stwierdził zgodność z ustaleniami planu miejscowego projektu podziału nieruchomości o powierzchni 0,6520 ha, oznaczonej jako działka nr [...] położonej w R. – O. Postanowienie to zostało wydane w związku ze złożeniem przez właściciela opisanej nieruchomości Kr. K. wniosku o jej podział. W piśmie z dnia [...]r., skierowanym Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C., N. i S. D. złożyli wniosek o wnikliwe rozpatrzenia procedury prawno-administracyjnej oraz uchylenia opisanego postanowienia oraz wydanej w jego następstwie decyzji zatwierdzającej projekt podziału opisanej działki nr [...]. W uzasadnieniu podano, że wnioskodawcy zostali pominięci w postępowaniu podziałowym, w którym powinni brać udział na prawach strony. W kolejnym piśmie z dnia [...]r. dodatkowo zaś wskazano, że opisany wyżej wniosek należy potraktować, jako żądanie stwierdzenia nieważności opisanego postanowienia i decyzji w oparciu o art. 156 § 1 pkt 6 i 7 k.p.a. , bowiem wydano je z naruszeniem art. 93 ust. 3 i 4 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2000 r. nr 46, poz. 543 ze zm.). Ponadto wskazano, że operat geodezyjny zawierał nieprawdziwe dane dotyczące przebiegu granic podlegającej podziałowi działki. Postanowieniem z dnia [...]r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. w oparciu o art. 157 § 3 k.p.a. odmówiło wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie stwierdzenia nieważności opisanego postanowienia Wójta Gminy R. W motywach swojego rozstrzygnięcia Kolegium wskazało, że w wyniku przeprowadzenia wstępnej kontroli ustalono, że wniosek o stwierdzenie nieważności został złożony przez osoby nie mające interesu prawnego, a tylko interes faktyczny w kwestionowaniu zapadłych w sprawie rozstrzygnięć. Postępowanie w sprawach opiniowania zgodności projektowanego podziału nieruchomości z ustaleniami planu miejscowego stanowi element postępowania w sprawie podziału nieruchomości. Dlatego też oceny, czy dana osoba posiada przymiot strony w takim postępowaniu dokonuje się w oparciu o przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami na podstawie których toczy się postępowanie w takich sprawach. Zgodnie zaś z utrwalonym orzecznictwem sądowoadministracyjnym stroną postępowania toczącego się w sprawie podziału nieruchomości nie mogą być właściciele bądź użytkownicy wieczyści nieruchomości sąsiednich. Z rozstrzygnięciem tym nie zgodzili się S. i N. D., którzy pismem z dnia [...]r. wnieśli o ponowne rozpatrzenie sprawy i zmianę wydanego postanowienia. W uzasadnieniu wniosku wskazali, że posiadany przez nich interes faktyczny winien być uznany za prawny wobec treści protokołu granicznego oznaczonego jako [...]. Nadto wskazali oni, że wymieniona decyzja jak i inne decyzje zatwierdzające projekty podziału działek w Gminie R. wydano z naruszeniem ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. o zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. z 1999 r. nr 15, poz. 139 ze zm.) bowiem wydano je przed podjęciem uchwały Rady Gminy inicjującej zmianę planu zagospodarowania przestrzennego. Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...]r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. utrzymało w całości w mocy swoje wcześniejsze rozstrzygnięcie. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy nie zawiera żadnych nowych okoliczności mogących mieć wpływ na zmianę lub uchylenie zaskarżonej decyzji. W skardze do sądu administracyjnego N. i S. D. wnieśli o uchylenie zaskarżonego postanowienia. Zarzucili, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w swoim postępowaniu ograniczyło się tylko do bardzo wstępnego badania złożonego przez nich wniosku. W kolejnych pismach kierowanych na adres Sądu skarżacy wskazali na dodatkowe dokumenty: kopię wyrysu z mapy ewidencyjnej (dołączoną do pisma z dnia [...]r.) oraz kopię mapy sytuacyjno-wysokościowej (dołączoną do pisma z dnia [...]r.). W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zajęte w uzasadnieniu zaskarżonego i poprzedzającego go postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wniesiona skarga nie mogła odnieść skutku. Wojewódzki Sąd Administracyjny właściwy do jej rozpoznania zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. nr 153, poz. 1271 ze zm.) uznał, że zaskarżone postanowienie nie narusza prawa materialnego jak i przepisów postępowania administracyjnego. Skarżącym należy na wstępie wskazać, że przedmiotem postępowania poddanego kontroli sądowej nie była kwestia przebiegu granicy między ich nieruchomością, a nieruchomością K. K. Jak zasadnie bowiem wskazało Kolegium w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, problematykę tę reguluje ustawa z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2000 r. nr 100, poz. 1086 ze zm.). W szczególności postępowanie mające na celu ustalenie przebiegu granic określonej nieruchomości z przyległymi nieruchomościami lub innymi gruntami regulują przepisy zawarte w rozdziale 6 wymienionej ustawy. Na skutek wniesionej skargi, kontrolą sądową zostało natomiast objęte postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...]r. utrzymujące w mocy postanowienie tego organu z dnia [...]r. którym odmówiono wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności postanowienia Wójta Gminy R. z dnia [...]r. Przystępując do oceny prawnej wymienionych postanowień należy w pierwszym rzędzie stwierdzić, że z uwagi na nieprecyzyjne określenie zgłoszonego przez skarżących żądania, prawidłowo Przewodnicząca Składu Orzekającego Kolegium wezwała wnioskodawców do jego sprecyzowania. W doktrynie i orzecznictwie utrwalony jest pogląd, że jeżeli żądanie strony postępowania administracyjnego jest zredagowane niezręcznie i mało zrozumiale, to organ administracji publicznej nie jest uprawniony do precyzowania jego treści. Jest to niedopuszczalne chociażby dlatego, że mogłoby doprowadzić do zmiany żądania, wbrew intencji osoby. O tym, jaki charakter ma mieć pismo wniesione przez stronę w postępowaniu administracyjnym, decydować więc winna ostatecznie strona, a nie organ, do którego pismo zostało skierowane. W razie wątpliwości organ, mając na względzie zasady zawarte w art. 7-9 k.p.a., powinien zwrócić się do strony o zajęcie jednoznacznego stanowiska (por. m.in. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 kwietnia 2002 r. sygn. akt I S.A. 2188/00 w: LEX nr 81741). Tym samym należy uznać, że prawidłowo Samorządowe Kolegium Odwoławcze przystąpiło do rozważenia dopuszczalności zgłoszonego żądania, badając w szczególności czy zgłoszone żądanie stwierdzenia nieważności opisanego wyżej postanowienia Wójta Gminy R. pochodzi od osób uprawnionych. W toku tego badania wstępnego zasadnie zostało ustalone, że postępowanie w sprawie opinii o zgodności proponowanego podziału nieruchomości z ustaleniami planu miejscowego jest elementem postępowania podziałowego toczącego się w oparciu o przepisy ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2000 r. nr 46, poz. 543 ze zm.). Ustalono także, że skarżący nie posiadali w rozumieniu art. 28 k.p.a. statusu strony w postępowaniu podziałowym toczącym się przed organem I instancji. Zgodnie z wymienionym art. 28 k.p.a. stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. W orzecznictwie sądowym oraz w doktrynie zdecydowanie przeważają poglądy, że źródłem interesu prawnego określonego podmiotu do udziału w postępowaniu administracyjnym jest przepis prawa materialnego, kształtujący sytuację prawną tego podmiotu w zakresie stosunku prawnego regulowanego tym przepisem. To z prawa materialnego wypływa legitymacja prawna do bycia stroną postępowania administracyjnego, o jakiej jest mowa w art. 28 K.p.a. Jeśli chodzi o postępowanie toczące się w trybie przepisów zawartych w rozdziale 1 działu III ustawy o gospodarce nieruchomościami należy uznać, że interes prawny związany z udziałem w takim postępowaniu mają zgodnie z brzmieniem art. 97 ust. 1 i 2 tej ustawy tylko właściciele lub współwłaściciele bądź też użytkownicy lub współużytkownicy wieczyści nieruchomości, której dotyczy postępowanie podziałowe. Tylko bowiem te podmioty są władne dysponować nieruchomością w ramach przysługującego im prawa, mają więc interes prawny, aby żądać czynności organu i są tym samym stronami postępowania administracyjnego. Te podmioty również - jako strony postępowania podziałowego - mogą żądać stwierdzenia nieważności decyzji podziałowej i uczestniczyć w postępowaniu nadzorczym. Pod rządami poprzednio obowiązującej ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. z 1991 r. Nr 30, poz. 127 ze zm.) przyjmowano w orzecznictwie, że w postępowaniu administracyjnym o podział nieruchomości na podstawie art. 10 ust. 1 i 3 tej ustawy, wszczętym na wniosek jej właściciela, nie są stronami w rozumieniu art. 28 k.p.a. właściciele sąsiednich nieruchomości (wyrok NSA z dnia 28 stycznia 1997 r. sygn. akt SA/Gd 3467/95, ONSA 1997, z. 4, poz. 180). Pogląd ten zachowuje aktualność w obowiązującym stanie prawnym po wejściu w życie omawianej ustawy o gospodarce nieruchomościami. Powyższy pogląd znalazł także potwierdzenie w wyroku NSA z dnia 21 października 1999 r. sygn. akt I SA 285/99 (w : LEX nr 48618) zgodnie z którym osoba nie będąca właścicielem lub użytkownikiem wieczystym nie może być stroną postępowania podziałowego, a zatem nie może skutecznie ani uczestniczyć w tym postępowaniu, ani przeciwdziałać zatwierdzeniu projektu podziału. Skarżący naruszenia swojego interesu prawnego upatrywali w błędnym- oznaczeniu - ich zdaniem - w załączniku graficznym do postanowienia Wójta Gminy R., stwierdzającego zgodność projekt podziału nieruchomości z planem miejscowym, granicy działki podlegającej podziałowi na jej odcinku przebiegającym wzdłuż ich działki. Na rozprawie dowodzili też, że w następstwie podziału nieruchomości sąsiedniej doszło do pomniejszenia ich działki o pas ziemi o szerokości 60 cm na długości 600 m. W świetle przeprowadzonych rozważań ich twierdzenia nie zasługują jednak na uwzględnienie, bowiem przedmiotowa decyzja dotycząca podziału nieruchomości nie zmieniła przebiegu granic tej nieruchomości z sąsiednimi nieruchomościami. Jak wskazano wyżej ustalenie przebiegu granic nieruchomości następuje bowiem nie w trybie postępowania podziałowego prowadzonego w oparciu o przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami, lecz w trybie postępowania rozgraniczeniowego uregulowanego przepisami ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne. Zaś z art. 29 ust. 1 tej ostatniej ustawy wynika, że ustalenie przebiegu granicy następuje przez określenie położenia punktów i linii granicznych, utrwalenie tych punktów znakami granicznymi na gruncie oraz sporządzeniu odpowiednich dokumentów. W tym stanie rzeczy Sąd uznał, że zasadnie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. odmówiło w oparciu o art. 157 § 3 k.p.a. w związku z art. 126 k.p.a. wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności postanowienia stwierdzającego zgodność projektu podziału nieruchomości uznając, że skarżący nie mają interesu prawnego do kwestionowania treści tego postanowienia. Zasadnie też rozstrzygnięcie to zostało po ponownym rozpatrzeniu sprawy utrzymane w mocy. Z przytoczonych względów na mocy art. 151 Poppsa, orzeczono jak w sentencji wyroku .