II SA/Ka 187/03

3/II S A /Ka 187/03 W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 14 grudnia 2004 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący: Sędzia WSA Małgorzata Jużków (spr.) Sędziowie: NSA Anna Apollo Asesor WSA Iwona Bogucka Protokolant: Magdalena Kurpis po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 grudnia 2004 r. przy udziale- sprawy ze skargi R. F. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej uchyla zaskarżoną decyzję. Decyzją z dnia [...]r. nr [...] Powiatowy Inspektor Sanitarny w D.na zasadzie art. 1 pkt 2, art. 4 pkt 5 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Inspekcji Sanitarnej (tekst jednolity w Dz. U. z 1998 r. Nr 90, poz. 575 ze zm.) oraz § 1, § 7 i 10 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 65, poz. 294 ze zm.) orzekł o braku było podstaw do stwierdzenia u R. F.choroby zawodowej uszkodzenie narządu słuchu - wymienionej w pozycji 15 wykazu chorób zawodowych stanowiącego załącznik do powołanego rozporządzenia. Swoje rozstrzygnięcie oparł na orzeczeniu o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej Poradni Chorób Zawodowych Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w S. z dnia [...] r nr [...], która to placówka rozpoznała u badanego obustronne zmiany pozapalne ucha środkowego oraz obustronne odbiorcze uszkodzenie słuchu. Średni ubytek słuchu dla ucha lewego wynosił 28 dB, a dla ucha prawego 34 dB oraz orzeczeniu o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. z dnia [...] r., gdzie rozpoznano również niedosłuch obustronny odbiorczy. Średni ubytek słuchu wynosił odpowiednio UP-32 dB i UL- 19 dB. Nadto na ustaleniach dochodzenia epidemiologicznego z dnia [...] r., dokumentacji pracodawcy oraz zeznaniach skarżącego złożonych w dniu [...] r. Wykazały one, że R. F. w latach 1965-1997 był zatrudniony w [...]Spółce Restrukturyzacji Kopalń Spółka z o.o. w B. Zakład KWK "A" w W. (uprzednio Kopalnia Węgla Kamiennego "A") na różnych stanowiskach jako stolarz, ślusarz, a następnie w latach 1997-2001 w [...] Zakładzie Energetycznym Spółka z o.o. w W. na stanowisku ślusarza maszyn i urządzeń nawęglania, odżużlania i odpopielania na powierzchni. Z tym, ze tylko w latach 1966 do 1997 pracował w hałasie o natężeniu przekraczającym dopuszczalne normy higieniczne. W konkluzji Powiatowy Inspektor Sanitarny uznał, że R. F. w trakcie zatrudnienia miał kontakt z hałasem, który jest czynnikiem szkodliwym dla zdrowia, to jednak ze względu na treść orzeczeń lekarskich kompetentnych jednostek diagnostycznych, które nie rozpoznały u badanego zawodowego uszkodzenia słuchu, nie znalazł podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej. Skarżący odwołał się od powyższej decyzji wnosząc o jej uchylenie. Podniósł, że jest ona dla niego krzywdząca i niezrozumiała gdyż uszkodzenie jego słuchu jest następstwem 32 lat pracy zawodowej w hałasie przekraczającym znacznie dopuszczalne normy higieniczne, o natężeniu do 96 dB. Podkreślił, że od 2001 r. jest na rencie, a niedosłuch stanowi utrudnienie w życiu codziennym i kontaktach z innymi ludźmi. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. nie podzielił zarzutów odwołania i po ponownym rozpatrzeniu sprawy decyzją z dnia [...] r. nr [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji przypomniał, że dla stwierdzenia choroby zawodowej niezbędnym jest ustalenie przez kompetentną placówkę diagnostyczną schorzenia jako choroby ujętej w wykazie chorób zawodowych oraz wykazanie związku przyczynowego między środowiskiem pracy a chorobą zawodowa czyli wykazanie, że narażenie na czynnik szkodliwy, który wywołał schorzenie miało miejsce w czasie i w miejscu pracy. Dalej organ odwoławczy podzielił ustalenia dochodzenia epidemiologicznego dotyczące przebiegu pracy R. F. Uznał, że pracował on w warunkach stwarzających ryzyko powstania przewlekłego urazu akustycznego tylko w latach 1966-1997 czyli w okresie zatrudnienia w [...] Spółce Restrukturyzacji Kopalń Sp. z o.o. Zakład KWK "A" w W. jako stolarz i ślusarz, gdzie hałas w środowisku pracy był istotnym zagrożeniem dla narządu słuchu. Podkreślił, że skarżący był badany w Poradni Chorób Zawodowych Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w S. (orzeczenie z dnia [...] r.) oraz w Przychodni Chorób Zawodowych Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. (orzeczenie z dnia [...] r.), które w konkluzjach swoich orzeczeń nie rozpoznały u skarżącego zawodowego uszkodzenia słuchu. Stwierdziły obie niedosłuch obustronny odbiorczy, przy czym pierwsza jednostka diagnostyczna nie orzekła zawodowej etiologii uszkodzenia słuchy ze względu wielkość ubytku słuchu ucha lewego (28 dB), lepiej słyszącego oraz obustronna patologię ucha środkowego. Druga ze względu na przesunięciem progu słuchu wynoszące w uchu lewym 19 dB, a uchu prawym 32 dB, które nie powoduje skutków zdrowotnych uzasadniających jej rozpoznanie. Słuch jest społecznie wydolny. Wskazano, że nie został tym samym spełniony jeden z warunków § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983r. w sprawie chorób zawodowych niezbędny dla wydania decyzji o jej stwierdzeniu. Od powyższej decyzji skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodka Zamiejscowego w Katowicach wniósł skarżący w dniu [...] r. Wnosząc o jej uchylenie zakwestionował jej legalność. Podkreślił, ze jest ona dla niego krzywdząca i oparta na błędnych ustaleniach faktycznych. Nigdy nie chorował na zapalenie ucha środkowego i nie był to przyczyna jego niedosłuchu, który jest wyłącznie następstwem długoletniej pracy zawodowej w hałasie przekraczającym znacznie dopuszczalne normy zdrowotne. Jednocześnie wyraził zdziwienie wynikiem badania słuchu przeprowadzonym w Instytucie Medycyny Pracy, który wbrew jego odczuciom wykazał niższy ubytek słuchu niż określony w badaniu przeprowadzonym wcześniej. Odpowiadając na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie. Podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i przedstawione w nim argumenty. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa, które to naruszenie w istotny sposób mogło wpłynąć na wynik sprawy. Na wstępie należy zauważyć, że 31 grudnia 2003 r. przestała obowiązywać ustawa o Naczelnym Sądzie Administracyjnym i z dniem 1 stycznia 2004 r. weszła w życie reforma sądownictwa administracyjnego. Na podstawie art. 85 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271) z tą datą w Warszawie i w miejscowościach, w których miały siedziby ośrodki zamiejscowe Naczelnego Sądu Administracyjnego utworzono w ich miejsce wojewódzkie sądy administracyjne. Stosownie do art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (...) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270). Na podstawie § 1pkt 4 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 25 kwietnia 2003 r. w sprawie utworzenia wojewódzkich sądów administracyjnych oraz ustalenia ich siedzib i obszarów właściwości (Dz. U. Nr 72, poz.652) dla obszaru województwa śląskiego utworzony został Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach. Należy tez przypomnieć, że wojewódzki sąd administracyjny, zgodnie z treścią art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej, i w tym trybie kontroli została poddana, wydana w niniejszej sprawie decyzja. Przechodząc do meritum sprawy, trafnie wskazał organ odwoławczy, że materialnoprawne przesłanki stwierdzenia choroby zawodowej wyznaczał § 1 ust. 1 obowiązującego w dacie wydania zaskarżonej decyzji rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 294 ze zm.) W myśl tego przepisu przez choroby zawodowe rozumie się choroby wymienione w wykazie chorób zawodowych stanowiącym załącznik do wymienionego rozporządzenia, jeżeli zostały spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy. Wystąpienie tych przesłanek organ orzekający jest obowiązany ustalić zgodnie z wymogami procedury administracyjnej, a w szczególności art. 7 i 80 k.p.a. Jednostkami organizacyjnymi właściwymi do rozpoznania chorób zawodowych są jednostki wymienione w § 7 powołanego rozporządzenia. Takimi jednostkami były orzekające w niniejszej sprawie Poradnia Chorób Zawodowych Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w S. oraz Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. Organ odwoławczy pominął jednak to, że opinia lekarska podlega jego ocenie jak każdy inny dowód, a zatem powinna być oceniana w aspekcie rozpatrzenia całego materiału dowodowego - art. 77 § 1 k.p.a.. W pozycji 15 obowiązującego w dacie wydania decyzji wykazu chorób zawodowych umieszczono uszkodzenie słuchu wywołane działaniem hałasu. Placówka diagnostyczna I stopnia do swojego orzeczenia wprowadziła pozaprawne kryterium zbyt małego obniżenia ostrości słuchu ucha lewego lepiej słyszącego (28dB), które to kryterium uznano za przesądzające o braku choroby zawodowej narządu słuchu przy jednoczesnym rozpoznaniu u skarżącego obustronnego odbiorczego ubytku słuchu. Dodatkowo wskazano na obustronną patologię ucha środkowego, przy czym nie wyjaśniono dlaczego wyklucza ona zawodową etiologie niedosłuchu odbiorczego. Druga placówka diagnostyczna rozpoznała niedosłuch odbiorczy obustronny jednakże stwierdziła, że stan narządu słuchu nie powoduje skutków zdrowotnych uzasadniających rozpoznanie choroby zawodowej. Słuch jest społecznie wydolny. W tym miejscu należy przypomnieć, że niedosłuch obustronny odbiorczy jest charakterystyczny dla akustycznego uszkodzenia słuchu. Choroba zawodowa jest w istocie pojęciem prawnym oznaczającym, zachorowanie, kalectwo lub śmierć, które pozostają w związku przyczynowym z pracą. Przyczyna jej wystąpienia jest sama praca, jej rodzaj, warunki wykonywania. W konstrukcji prawnej choroby zawodowej istnieje domniemanie związku przyczynowego pomiędzy stwierdzonym narażeniem pracownika na działanie czynnika szkodliwego w środowisku pracy, a rozpoznaną chorobą ujętą w wykazie chorób zawodowych. Organ odwoławczy winien był dokładnie uzasadnić swoje stanowisko dlaczego wykluczył związek przyczynowy pomiędzy ujawnionym u R. F. schorzeniem w postaci obustronnego niedosłuchu odbiorczego i stwierdzonym narażeniem go na działanie hałasu o natężeniu 81-96 dB, pochodzącym od pracujących maszyn stolarskich, urządzeń elektrociepłowni: wentylatorów, pomp, kotłów, młynów, szlifierek, itp. przez 6-7 godzin dziennie czyli czynnika szkodliwego w środowisku pracy. Powołanie się tylko na budzące wątpliwości i niejednoznaczne orzeczenia placówek diagnostycznych, bez wyjaśnienia tych wątpliwości nie było wystarczającym dowodem na obalenie związku przyczynowego. Na organach administracji publicznej orzekających w sprawach chorób zawodowych ciąży obowiązek wyjaśnienia wszystkich wątpliwości. Wobec uchybienia przez organ odwoławczy wyżej opisanym obowiązkom na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 a i c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zaskarżoną decyzję uchylono. Rozpoznając ponownie sprawę organ odwoławczy uwzględni zalecenia wynikające z powyższych rozważań Sądu jak również fakt, że na gruncie przepisów obowiązujących w dacie wydania zaskarżonej decyzji Sąd Najwyższy w kilku wyrokach, w tym także wyroku z dnia 4 czerwca 1998 r. sygn. akt III RN 36 / 98 (opublikowanym OSN nr 6, poz. 192) wyraził pogląd, że stopień ubytku słuchu nie był elementem definicji prawnej choroby zawodowej narządu słuchu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę podziela ten pogląd. Innymi słowy dla rozpoznania choroby zawodowej wystarczającym było ujawnienie obniżenia poziomu słuchu poza granice ubytku fizjologicznego, narażenie pracownika na działanie czynnika szkodliwego, jakim był hałas i domniemanie związku przyczynowego pomiędzy schorzeniem a warunkami pracy. Przeprowadzone postępowanie administracyjne wykazało, że w przypadku R. F. spełnione zostały powyższe wymogi. Z uwagi na międzyczasowy przepis § 10 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznania i stwierdzenia chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach ( Dz. U. Nr 132, poz.1115) obowiązującego od dnia 3 września 2002 r. dalsze postępowanie organ odwoławczy będzie prowadził na podstawie przepisów obowiązujących w chwili wydania zaskarżonej decyzji. Sąd nie dopatrzył się podstaw do zastosowania art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, ponieważ zaskarżona decyzja nie podlegała wykonaniu.