II SA/Ka 1881/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Teresa Kurcyusz-Furmanik (spr.) Sędzia NSA Szczepan Prax Asesor WSA Beata Kalaga-Gajewska Protokolant referent Arkadiusz Kmiotek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 kwietnia 2005 r. sprawy ze skargi J. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B.-B. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie dodatku mieszkaniowego uchyla zaskarżoną decyzję Decyzją nr [...] z dnia [...] roku Zastępca Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w B.-B., działając w oparciu o upoważnienie Rady Miejskiej w B.-B., na podstawie art.2.1 i 2.2, art. 3.2, art. 5.1, art. 6, art. 7.1 i art. 7.7 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 roku o dodatkach mieszkaniowych (Dz.U. Nr 71, poz. 734) i rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 grudnia 2001 roku w sprawie dodatków mieszkaniowych (Dz.U. Nr 156, poz. 1871) odmówił J. M. przyznania dodatku mieszkaniowego ponieważ procentowy udział dochodów gospodarstwa domowego w wydatkach na mieszkanie przekroczył łączną ich kwotę. Stanowisko organu wynikało z faktu, iż wnioskodawca i jego rodzina zajmuje mieszkanie o powierzchni [...] m2, a zatem większej od powierzchni normatywnej wynoszącej [...] m2, średni dochód czteroosobowej rodziny wnioskodawcy wynosi [...] zł, co w przeliczeniu na członka rodziny stanowi [...] zł, miesięczne wydatki mieszkaniowe wnioskodawcy wynoszą kwotę [...] zł, co w przeliczeniu na powierzchnię normatywną stanowi [...] zł, z czego [...] % to [...] zł. Różnica zatem pomiędzy wydatkami na mieszkanie, a [...] % łącznego dochodu rodziny wynosi kwotę – [...] zł. Od wskazanej decyzji J. M. wniósł odwołanie, które zostało złożone w siedzibie organu I instancji w dniu [...] roku. W jego treści odwołujący oświadczył, iż posiada świadomość w zakresie uchybienia terminowi do złożenia środka odwoławczego, jednak z powodu stanu zdrowia nie był w stanie dochować 14 dniowego terminu i wnosi o jego przywrócenie. Ustosunkowując się natomiast do meritum sprawy, podniósł, iż jego zdaniem organ I instancji dokonał nieprawidłowego obliczenia w zakresie wydatków mieszkaniowych takich jak wywóz śmieci i zużycie wody, które nie są zależne od powierzchni mieszkalnej lecz od ilości osób zamieszkujących w mieszkaniu, a zatem wydatki te nie powinny być przeliczane na powierzchnię normatywną lecz powinny być brane pod uwagę w całości. Organ administracji I instancji przekazał odwołanie J. M. Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu w B.-B. wraz z pismem przewodnim, w którego treści zaznaczono, iż odwołanie zostało wniesione w terminie, a w aktach sprawy brak daty potwierdzenia odbioru decyzji. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B.-B. rozpoznało odwołanie J. M. i utrzymało w mocy zaskarżoną przez niego decyzję uznając, iż do ustalonego stanu faktycznego przy obliczaniu wydatków mieszkaniowych w sposób prawidłowy zostały zastosowane przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 grudnia 2001 roku w sprawie dodatków mieszkaniowych (Dz.U. Nr 156, poz. 1817), a w szczególności jego § 2 ust. 1 pkt 2. Ustosunkowując się natomiast do wniosku J. M. w zakresie przywrócenia uchybionego terminu, Samorządowe Kolegium Odwoławcze uznało, iż wobec braku zwrotnego poświadczenia odbioru zaskarżonej decyzji odwołanie należy uznać za wniesione w terminie. Na powyższą decyzję J. M. złożył do Naczelnego Sądu Administracyjnego skargę, w której domagając się uchylenia zaskarżonego rozstrzygnięcia Samorządowego Kolegium Odwoławczego zarzucił nie ustosunkowanie się w sposób należyty organu administracji II instancji do jego odwołania. Zdaniem skarżącego organ ten wyłącznie powielił treść przepisów ustawy o dodatkach mieszkaniowych i rozporządzenia wykonawczego do ustawy, których skarżący nie kwestionuje, natomiast nie zostało wyjaśnione z jakich przyczyn wydatki za wywóz śmieci, zużycie wody i częściowo CO, które nie zależą od powierzchni lokalu lecz od ilości osób zamieszkałych w tym lokalu mają być traktowane na równi z wydatkami zależnymi od powierzchni lokalu. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie podtrzymując dotychczas prezentowane stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga w niniejszej sprawie została wniesiona do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone. Zatem zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) sprawa ta podlega rozpoznaniu przez właściwy wojewódzki sąd administracyjny na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) – zwanej dalej p.p.s.a. W konsekwencji oznacza to, że stosownie do postanowień rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z 25 kwietnia 2003 r. w sprawie utworzenia wojewódzkich sądów administracyjnych oraz ustalenia ich siedzib i obszarów właściwości (Dz.U. Nr 72, poz. 652) sprawa podlega rozpatrzeniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach. Stosownie do art. 3 § 1 p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, która przeprowadzona jest pod względem zgodności z prawem (art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych – Dz.U. Nr 153, poz. 1269). Powyższe oznacza konieczność przeprowadzania przez sądy administracyjne kontroli zarówno co do zgodności stanowiska organów administracji przedstawionych w ich rozstrzygnięciach z przepisami prawa materialnego ale również w zakresie zgodności ze stosowanymi w toku postępowania przepisami postępowania administracyjnego. Rozpoznając przeto skargę J. M., Wojewódzki Sąd Administracyjny mając na względzie także treść art. 134 p.p.s.a., a zatem nie będąc związany granicami skargi, co oznacza między innymi uprawnienia do jej uwzględnienia również ze względu na inne uchybienia niż te, które przytoczyła strona skarżąca, uznał, w ramach przeprowadzonej kontroli legalności zaskarżonej decyzji, iż skarga zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek z innych niż podniesione w niej przyczyny. Jak stanowi art. 6 k.p.a. organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa, co oznacza również prawo do rzetelnej i sprawiedliwej procedury, ze względu na jego istotne znaczenie w procesie urzeczywistniania praw i wolności obywatelskich i mieści się w treści zasady państwa prawnego. Obowiązkiem organów orzekających jest zatem kierowanie się w toku postępowania administracyjnego zasadami wynikającymi z przepisów prawa proceduralnego. Mając na względzie jedną z podstawowych zasad proceduralnych, jakim odpowiada procedura administracyjna, a to zasadę trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych, wyrażoną w art. 16 § 1 k.p.a., należy zauważyć, iż decyzje ostateczne mogą być uchylone lub zmienione tylko w drodze trybów szczególnych w przypadkach przewidzianych w kodeksie postępowania administracyjnego a po myśli wskazanego przepisu, decyzja staje się ostateczna, gdy nie służy od niej odwołanie w administracyjnym toku instancji. Warunkiem zatem pozwalającym na przeprowadzenia merytorycznego postępowania odwoławczego od decyzji organu I instancji, za wyjątkiem przypadków, o których stanowi przepis art. 16 § 1 in fine k.p.a. jest skuteczne wniesienie odwołania. O skuteczności odwołania decyduje zachowanie ustawowego terminu do jego dokonania (art. 129 § 2 k.p.a.). Uchybienie ustawowego terminu powoduje bezskuteczność odwołania, czego następstwem jest ostateczność decyzji. Organ odwoławczy obowiązany jest przeto zbadać, czy odwołanie zostało wniesione w przewidzianym przepisami terminie, gdyż rozpatrzenie odwołania wniesionego z uchybieniem terminu, który nie został przywrócony, stanowi rażące naruszenie prawa. Oznacza bowiem weryfikację w postępowaniu odwoławczym decyzji ostatecznej, a zatem decyzji, która korzysta z ochrony trwałości. Złożone przez J. M. odwołanie, zawiera obok zarzutów merytorycznych wniosek o przywrócenie terminu, który zdaniem strony nie został dochowany. Ustalenie zatem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w sposób domniemany, wbrew zdecydowanemu oświadczeniu skarżącego, iż jego odwołanie zostało wniesione w terminie, pozostaje w sprzeczności z obowiązkiem organów administracji wynikającym z treści art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a. Tym samym należy stwierdzić, iż Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie podejmując właściwych kroków mających na celu ustalenie terminowości środka odwoławczego i przystępując do jego merytorycznego rozpoznania naruszyło przywołane normy prawa, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy konieczne zatem będzie dokonanie ustaleń co do terminu otrzymania przez skarżącego decyzji I instancji. Po uzyskaniu informacji w tym zakresie, w przypadku, gdy istotnie skarżący nie dochował terminu do wniesienia odwołania, obowiązkiem organu, jak stanowi art. 59 k.p.a., będzie rozpoznać wniosek J. M. o przywrócenie uchybionego terminu i wydać właściwej treści postanowienie. W zależności natomiast od treści zapadłego postanowienia pozostaje możliwość rozpoznania odwołania od decyzji organu I instancji. Stwierdzone uchybienia proceduralne zwalniają Wojewódzki Sąd Administracyjny od ustosunkowania się do merytorycznego rozstrzygnięcia, jako że byłoby to przedwczesne. Wobec powyższego po myśli art. 145 § 1 pkt 1 lit. c orzeczono jak w sentencji. SW