II SA/Ka 1895/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący – Sędzia NSA Leszek Kiermaszek /spr./ Sędziowie NSA Łucja Franiczek Asesor WSA Małgorzata Walentek Protokolant st. sekr. sąd. Małgorzata Orman po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 października 2004 r. sprawy ze skargi J. K. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie legalności wykonanych robót budowlanych 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w C. z dnia [...] nr [...] i orzeka, że zaskarżona decyzja nie może być wykonywana w całości, 2) zasądza od [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącej kwotę [...] /[...] / zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Po ponownym rozpoznaniu sprawy Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w C. decyzją z dnia [...] nr [...] , działając na podstawie art. 105 § 1 kpa umorzył postępowanie w sprawie legalności budowy boiska sportowego obok Domu Wczasowego "[...] " w W. W uzasadnieniu tej decyzji organ nadzoru budowlanego stwierdził, że ośrodek wczasowy był budowany już w [...] na podstawie planów zagospodarowania zatwierdzonych przez ówczesną Wojewódzką Radę Narodową w K. Według oświadczenia byłego pracownika ośrodka wczasowego boisko powstało w [...]. Ze względu na szczupłość dokumentacji nie jest możliwe odtworzenie sytuacji sprzed ponad 30 lat, tym bardziej niezbite udowodnienie samowoli. Organ zauważył, że podjął próbę zgromadzenia pełnej dokumentacji, zwrócił się bowiem do [...] Urzędu Wojewódzkiego w K., Starostwa Powiatowego w C., Urzędu Miejskiego w C., Archiwum Państwowego – Oddział w C., KWK "[...]" w K. Szczątkowe materiały dostarczyło jedynie Przedsiębiorstwo A. Organ wreszcie stwierdził, że według planu zagospodarowania przestrzennego Miasta W. inwestycja nie jest sprzeczna z planem, a boisko nie jest zaliczone do obiektów mogących pogorszyć stan środowiska w rozumieniu przepisów rozporządzenia Ministra Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa z dnia 14 lipca 1998 r. /Dz.U. Nr 93, poz. 598/. W odwołaniu J. K. zarzuciła niewyjaśnienie wszystkich istotnych dla rozstrzygnięcia okoliczności związanych z budową boiska, wskazała, że brak w dokumentach spornego boiska jest wymownym dowodem potwierdzającym jego nielegalność. Odwołująca, powołując się na wiedzę jej męża, stwierdziła, że boisko sportowe według zatwierdzonych planów miało zostać wybudowane z drugiej strony ośrodka wczasowego. Następnie argumentowała, że lokalizacja boiska narusza przepisy techniczno-budowlane w zakresie wymaganych odległości od budynku na sąsiedniej działce oraz od drogi, a ponadto powoduje znaczne uciążliwości. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. nie uwzględnił odwołania i zaskarżoną decyzją z dnia [...] nr [...] na zasadzie art. 138 § 1 pkt 1 kpa utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji w całości podzielając ustalenia i wnioski wypływające z wyników postępowania pierwszoinstancyjnego. W skardze do Sądu J. K. wniosła o uchylenie powyższej decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z powodu niezgodności z prawem. W uzasadnieniu skargi oraz pismach procesowych w toku postępowania zarzuciła, iż organ z naruszeniem art. 77 § 1 kpa nie przeprowadził pełnego postępowania dowodowego, np. zaniechał zwrócenia się do Biura Projektów przygotowującego projekt dla DW "[...]" w W. Już po wydaniu zaskarżonej decyzji dotarła do W. J., głównego projektanta, który posiada istotne informacje na temat budowy wszystkich obiektów ośrodka. Organ zaniechał przeprowadzenia rozprawy administracyjnej, czym naruszył art. 89 § 2 kpa, oraz odstąpił od przesłuchania stron, nie wziął pod uwagę oświadczenia jej męża Z. K., którego również nie przesłuchał w charakterze świadka. Następnie skarżąca ponowiła zarzuty prezentowane w toku postępowania administracyjnego, a mianowicie, że lokalizacja boiska sportowego narusza przepisy techniczno-budowlane, a jego istnienie zmusza ją i rodzinę do znoszenia uciążliwości. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. w odpowiedzi na skargę podtrzymał swoje stanowisko i argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył: Skarga zasługuje na uwzględnienie, gdyż zasadnym okazał się zawarty w niej zarzut wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem proceduralnych norm, przede wszystkim w zakresie gromadzenia materiału dowodowego, co zdaniem Sądu mogło mieć istotny wpływ na końcowy wynik sprawy. Na wstępie jednak stwierdzić przyjdzie, że słusznie przyjęły organy nadzoru budowlanego, iż budowla sportowa w postaci spornego między stronami boiska do siatkówki jest obiektem budowlanym zarówno w rozumieniu obecnie obowiązujących przepisów ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane /Dz.U. z 2003 r. Nr 207, poz. 2016 ze zm./, - art. 3 pkt 1 lit. b i pkt 3, jak również w myśl poprzednio obowiązujących przepisów. Nie sposób także zarzucić organom, by nie podjęły próby ustalenia, kiedy i w jakich okolicznościach wykonane zostało boisko sportowe oraz czy zrealizowane zostało zgodnie z przepisami. Trafnie jednak zarzuca skarżąca, iż organy nie przedsięwzięły wszystkich czynności procesowych zmierzających do poczynienia stanowczych ustaleń w omawianym zakresie. W szczególności nie do odparcia jest zarzut, iż zaniechano przeprowadzenia dalszego postępowania dowodowego, skoro w zasobach archiwalnych kilku instytucji i urzędów nie natrafiono na dokumentację pozwalającą ustalić, czy sporne boisko zrealizowane zostało legalnie. W okolicznościach sprawy, wobec rozbieżnych stanowisk stron i skromnego materiału, postępowanie dowodowe winno było zostać przeprowadzone na rozprawie /art. 89 kpa/, w trakcie której z udziałem stron należało przesłuchać w charakterze świadków A. P.-S. i Z. K. Mogłoby to bowiem doprowadzić do powzięcia informacji o dalszych środkach dowodowych, np. dowodach z dokumentów czy też z zeznań innych osób, w konsekwencji doprowadzić do wyjaśnienia istotnych faktów w rozpoznawanej sprawie. Tezę o potrzebie prowadzenia postępowania wyjaśniającego na rozprawie potwierdza treść oświadczeń wymienionych osób, a ponadto dołączone w postępowaniu sądowym dalsze oświadczenie W. J. Należy jednak mieć na uwadze, że już w toku postępowania administracyjnego skarżąca wskazywała na konieczność zwrócenia się do autorów projektu zagospodarowania terenów wokół kompleksu ośrodka wczasowego "[...]" w W. W tej sytuacji zasadną jest konkluzja skarżącej, iż nieprzeprowadzenie postępowania dowodowego w tym zakresie jest istotnym brakiem tego postępowania, skoro wykazane zostało, że istniała realna możliwość ustalenia tego środka dowodowego. Konsekwencją tych uchybień było wydanie decyzji opierającej się na domniemaniach, nie zaś o poprawnie ustalony stan faktyczny sprawy. Organ, którego decyzję zaskarżono, w sposób wyraźny stwierdził w pisemnych motywach, że nie jest możliwe jednoznaczne stwierdzenie zgodności bądź niezgodności z prawem wykonanego obiektu. Zakładając jednak, czego organ nie wykluczył, że sporne boisko zrealizowane zostało z naruszeniem przepisów, gdyż bez pozwolenia, około [...]. Wydanie decyzji umarzającej postępowanie uzależnione było w pierwszej kolejności od stanowczego wykluczenia przesłanek wymienionych w art. 37 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 24 października 1974 r. – Prawo budowlane /Dz.U. Nr 38, poz. 229 ze zm./, której przepisy w omawianej materii znajdują zastosowanie zważywszy na międzyczasową normę art. 101 ust. 1 Prawa budowlanego z 1994 r. Zatem, dla podjęcia takiej decyzji istotnym było ustalenie, że lokalizacja obiektu w dacie jego budowy nie pozostawała w kolizji z obowiązującymi wówczas przepisami w zakresie planowania przestrzennego oraz nie powoduje niebezpieczeństwa dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalnego pogorszenia warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia. Tymczasem pogląd organu o niesprzeczności tej inwestycji z planistycznym aktem prawa miejscowego Gminy W. opiera się na ustaleniach planu z [...], a więc uchwalonego już po zrealizowaniu obiektu. Zgodnie z tym co powiedziano, dla rozstrzygnięcia sprawy istotnym było to, jaki plan obowiązywał w dacie realizacji inwestycji. Organ zaś nie twierdzi, że przed [...] na tym terenie nie obowiązywał żaden plan miejscowy wskutek jego nieuchwalenia. Nie spełnia także wymogu wykluczenie przesłanki z art. 37 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego z 1974 r. jedynie argumentacja organu, iż sporny obiekt nie jest zaliczony do inwestycji szkodliwych dla środowiska i zdrowia ludzi albo mogących pogorszyć stan środowiska w rozumieniu przepisów rozporządzenia Ministra Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa z dnia 14 lipca 1998 r. /Dz.U. Nr 93, poz. 589 ze zm./, bez odniesienia się do twierdzeń skarżącej o niedopuszczalnym w jej przekonaniu, pogorszeniu warunków użytkowych dla otoczenia. Kwestia ta obejmuje bowiem cały wachlarz zagadnień związanych z oddziaływaniem jednej nieruchomości na drugą, aczkolwiek nie bez znaczenia dla tej oceny ma fakt, że obiekt w rozumieniu powołanych przepisów nie jest zaliczony do inwestycji szkodliwych bądź mogących pogorszyć stan środowiska. O ile nie zachodziłyby okoliczności określone w art. 37 Prawa budowlanego z 1974 r. wydanie decyzji umarzającej postępowanie uzależnione było od jednoznacznego stwierdzenia, że nie zachodzi potrzeba nakazania zmian lub przeróbek, niezbędnych do doprowadzenia obiektu i terenu do stanu zgodnego z przepisami. Również w tym zakresie, zakładając że boisko zrealizowane zostało bez pozwolenia, organ nie poczynił stanowczych ustaleń. Całokształt przedstawionych rozważań skłania do konstatacji, że nie mogą się ostać w obrocie prawnym zarówno zaskarżona decyzja, jak i utrzymana nią w mocy decyzja organu pierwszej instancji z powodu naruszenia przepisów art. 7, art. 77 § 1, art. 89 kpa, co mogło mieć wpływ na finalny wynik sprawy. Stwarza to podstawę do uchylenia kontrolowanych aktów na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1270/ i orzeczenia, że zaskarżona decyzja nie może być wykonywana /art. 152 powołanej ustawy/. Stosownie do wyniku sprawy na podstawie art. 200 ustawy przy zastosowaniu art. 97 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1271 ze zm./ zasądzono od organu na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania, które sprowadzają się do wpisu od skargi w wysokości uiszczonej przy wniesieniu skargi. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy uwzględnią organy nadzoru budowlanego wskazania co do dalszego postępowania zawarte w uzasadnieniu niniejszego orzeczenia w odniesieniu do sposobu gromadzenia i zakresu materiału dowodowego oraz stosowania przepisów prawa materialnego w razie ustalenia, że sporny obiekt zrealizowany został przed dniem [...]. SJ/