II SA/Ka 1912/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Leszek Kiermaszek Sędziowie: WSA Stanisław Nitecki (spr.) Elżbieta Kaznowska Protokolant st. ref. Magdalena Jankowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 maja 2005 r. sprawy ze skargi J.W., H.W. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie rozbiórki obiektu budowlanego 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w D. z dnia [...] nr [...] 2) orzeka, że zaskarżona decyzja nie może być wykonywana w całości. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w D. decyzją z dnia [...] Nr [...] wydaną na podstawie art. 104 i 105 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego umorzył postępowanie w sprawie szamba na posesji przy ul. [...] w D. W uzasadnieniu decyzji tej organ pierwszej instancji przedstawił przebieg postępowania oraz przeprowadzone czynności procesowe. W szczególności organ ten zauważył, że w trakcie przeprowadzanej wizji w terenie nie mógł sprawdzić czy szambo na posesji przy ul. [...] w D. jest szczelne oraz dokonać dokładnych pomiarów, ponieważ było zapełnione i zasypane ziemią. W trakcie podejmowanych czynności procesowych organ ustalił, że według J.W. przedmiotowe szambo budowane było razem z budynkiem mieszkalnym w latach [...] i na tę okoliczność wyżej wymieniona przedłożyła zatwierdzony projekt i pozwolenie na budowę budynku mieszkalnego. Jednocześnie organ ten ustalił w trakcie rozprawy administracyjnej w dniu [...], iż J. i H.W. oraz J.W. noszą się z zamiarem uszczelnienia swoich szamb i akceptują proponowane przez organ pierwszej instancji umorzenie postępowania w przedmiotowej sprawie. Z decyzją taką nie zgodzili się J. i H.W., którzy wnieśli odwołanie. W odwołaniu tym podnieśli, że organ pierwszej instancji w uzasadnieniu swojej decyzji wskazał, że przedmiotowe szambo wybudowane zostało bez zatwierdzonego projektu i pozwolenia na budowę, tym bardziej, że w zatwierdzonym projekcie i wydanym pozwoleniu na budowę nie są ujęte instalacje sanitarne, a tym samym wybudowanie szamba stanowi istotne odstępstwo od warunków pozwolenia na budowę. Nadto wskazali, że wybudowanie szamba w granicy bez zgody stanowi naruszenie obowiązujących przepisów, a przelewanie się ścieków z szamba winno skutkować wydaniem nakazu przymusowej rozbiórki obiektu budowlanego. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. decyzją z dnia [...] Nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu decyzji organ ten wskazał, że wątpliwe jest by przedmiotowe szambo było budowlą nielegalną, wobec przedłożenia dowodu w postaci pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego. Szambo jako urządzenie stanowi jego integralną część, bez którego nie może obiekt tego typu prawidłowo funkcjonować. Nadto organ ten wskazał, że prawo budowlane zobowiązuje do działania jedynie w takich sytuacjach kiedy organ nadzoru budowlanego sam stwierdzi lub udowodni to strona skarżąca, że stan obiektu jest niezgodny z przepisami, a w rozpatrywanej sprawie skarżąca nie dowiodła zasadności swojego doniesienia, co musiało skutkować umorzeniem postępowania. Zatem organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji jednakże z innych powodów, gdyż uznał, że w przedmiotowej sprawie nie jest możliwe zawarcie ugody administracyjnej. Z decyzją organu odwoławczego nie zgodzili się skarżący, którzy pismem procesowym z dnia [...] wnieśli skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego. W motywach skargi skarżący wskazali, że szambo J.W. jest nieszczelne i przelewa się na ich posesję tworząc jezioro. Spowodowane jest to także tym, że podwórko sąsiada jest podwyższone i wybetonowane, co powoduje, że wszystkie ścieki spływają na ich niżej usytuowaną posesję. Skarżący podnieśli, że wyrazili zgodę na ugodę ale pod warunkiem uszczelnienia przez sąsiadkę własnego szamba, jednakże J.W. szamba nie uszczelniła oraz nie opróżniła. Jednocześnie zaznaczyli, iż ich szambo wybudowane zostało w trakcie budowy domu, w którym przewidziana była instalacja wodno-kanalizacyjna, a zatem jest legalne, natomiast takiej instalacji nie zawierał projekt i pozwolenie na budowę domu J.W., co oznacza, że szambo to jest wykonane bez wymaganego prawem zezwolenia. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi i przytoczył analogiczną argumentację jaką zamieścił w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. W szczególności organ odwoławczy uznał, że szambo na posesji przy ul. [...] w D. wybudowane zostało wraz z budynkiem mieszkalnym, budowanym na podstawie pozwolenia na budowę, tym samym nie może być ono uznane za nielegalne. W trakcie rozprawy sądowej skarżący doprecyzowali zakres swoich żądań kierowanych pod adresem J.W., otóż chodzi im o to by szambo było we właściwym stanie technicznym i nie powodowało jak w chwili obecnej przelewania się ścieków na ich działkę, natomiast J.W. przyznała, że gdy szambo nie jest opróżniane to może faktycznie dojść do wycieku ścieków. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Z dniem 1 stycznia 2004 r. uległ zmianie stan prawny i w myśl postanowień art. 97 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 z późn. zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270). W tej sytuacji stosownie do postanowień rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z 25 kwietnia 2003 r. w sprawie utworzenia wojewódzkich sądów administracyjnych oraz ustalenia ich siedzib i obszarów właściwości (Dz.U. Nr 72, poz. 652) właściwym sądem administracyjnym do rozpatrzenia skargi jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach. Skarga zasługuje na uwzględnienie. Kontrola legalności zaskarżonej decyzji przeprowadzona w oparciu o postanowienia art. 1 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych wykazała, że zaskarżona decyzja nie odpowiada wymogom prawa. Stosownie do postanowień art. 134 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W rozpatrywanej sprawie organy administracji obu instancji dopuściły się istotnych uchybień obowiązujących przepisów prawa zarówno procesowego jak i prawa materialnego. Zgodnie bowiem z treścią art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego organ administracji w toku postępowania stoi na straży praworządności i podejmuje wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, a po myśli art. 9 tego Kodeksu organy te obowiązane są do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Nadto po myśli art. 66 pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz.U. z 2000 r. Nr 106, poz. 1126 ze zm.) właściwy organ wydaje decyzję nakazującą usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości w przypadku stwierdzenia, że obiekt budowlany jest w nieodpowiednim stanie technicznym albo jest użytkowany niezgodnie z przeznaczeniem bądź w sposób zagrażający życiu lub zdrowiu ludzi, środowisku lub bezpieczeństwu mienia. Postępowanie w niniejszej sprawie uruchomione zostało w wyniku wniosku skarżących, którzy wystąpili o sprawdzenie legalności zbiornika na nieczystości ciekłe, nazywanego przez skarżących szambem, wybudowanego na posesji przy ul. [...] w D. Wniosek ten spowodowany został tym, że ich zdaniem stan techniczny tego zbiornika usytuowanego w granicy ich posesji jest zły i skutkuje zalewaniem ich nieruchomości. Organy administracji obu instancji kierując się innymi motywami umorzyły prowadzone przez siebie postępowania, jednakże nie doprowadziły tym samym do rozstrzygnięcia zgodnego z obowiązującymi przepisami prawa. Już w trakcie czynności procesowych prowadzonych przed organem pierwszej instancji ujawniło się, że stan techniczny przedmiotowego obiektu jest zły, co znalazło odzwierciedlenie, w tym że skarżący oraz J.W. wyrazili zgodę na uszczelnienie swoich zbiorników. W przypadku odpowiedniego stanu technicznego wskazanego obiektu zbędna byłaby taka ugoda. Ponadto należy zauważyć, iż organ pierwszej instancji prowadził postępowanie z naruszeniem zasady wyrażonej w art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego, ponieważ pomimo zgłaszanych zastrzeżeń co do stanu technicznego przedmiotowego obiektu ograniczył się do stwierdzenia, iż z uwagi na zapełnienie oraz zasypanie ziemią nie jest w stanie ocenić jego stanu technicznego. Takie postępowanie może świadczyć o znikomym zainteresowaniu się organu administracji właściwym przedmiotem postępowania, dążąc jedynie do formalnego zakończenia prowadzonego postępowania. Także organ odwoławczy nie dołożył starań, ponieważ ograniczył się do wskazania innych motywów umorzenia postępowania, a nie zwrócił uwagi na istotę prowadzonego postępowania związanego ze złym stanem technicznym zbiornika na nieczystości. Skupianie się na zagadnieniach związanych z jego legalnością stanowi przejaw przejścia obok głównego nurtu sprawy. Nawet, gdy weźmie się pod uwagę wniosek skarżących, który ukierunkowany był na zbadanie legalności budowy zbiornika, to z treści odwołania już wyraźnie wynika, że główny przedmiot postępowania jest inny, związany z jego stanem technicznym. Skoro skarżący w odwołaniu podnieśli, że ścieki przelewają się, to organ administracji winien z urzędu podjąć działania przewidziane treścią art. 66 pkt 1 Prawa budowlanego. Natomiast organ odwoławczy w uzasadnieniu swojej decyzji wskazał, że nie może on obarczać właściciela obowiązkiem udowadniania, że obiekt budowlany znajduje się w dobrym stanie technicznym tylko na podstawie doniesienia. Takie stwierdzenie byłoby prawidłowe wówczas gdyby nie fakt uzgodnienia przez skarżących i J.W. wzajemnego uszczelnienia zbiorników, gdyż okoliczność ta świadczy o złym stanie nie tylko zbiornika znajdującego się na posesji J.W. ale i prawdopodobnie takiego samego zbiornika usytuowanego na nieruchomości skarżących. W tym stanie faktycznym organ administracji w sposób niezasadny umorzył prowadzone postępowanie, gdyż winien podjąć działania zmierzające do ustalenia, czy w rozpatrywanej sprawie występują przesłanki przewidziane treścią art. 66 pkt 1 Prawa budowlanego. Nadto po myśli art. 81c ust. 2 organ nadzoru w razie powstania uzasadnionych wątpliwości co do jakości stanu technicznego obiektu budowlanego może nałożyć w drodze postanowienia, na właściciela obowiązek dostarczenia w określonym terminie odpowiednich ocen technicznych lub ekspertyz, a po wykonaniu tego obowiązku mogłoby to stanowić podstawę do docelowego rozstrzygnięcia. W świetle powyższych ustaleń należy stwierdzić, że organy administracji obu instancji dopuściły się naruszeń art. 7 i art. 9 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz wadliwego zastosowania art. 105 tego Kodeksu, jak również nie zastosowały właściwych przepisów prawa materialnego. W ramach ponownie prowadzonego postępowania organ nadzoru budowlanego pierwszej instancji przeprowadzi postępowanie dowodowe w sprawie mając na uwadze wskazania zamieszczone w niniejszym wyroku, a w szczególności podejmie działania zmierzające do ustalenia stanu technicznego zbiornika będącego przedmiotem postępowania. Z powodu konieczności przeprowadzenia postępowania administracyjnego w znacznym zakresie Sąd zdecydował się na uchylenie nie tylko zaskarżonej decyzji ale także decyzji organu pierwszej instancji. Wobec powyższego na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" i "c" wyżej wymienionej ustawy uchylono zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji. Sąd po myśli art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości.