II SA/Ka 1933/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krzysztof Wujek (spr.), Sędziowie NSA Anna Apollo, Asesor WSA Małgorzata Walentek, Protokolant Beata Jacek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 lipca 2004r. przy udziale - sprawy ze skargi H. T. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej oddala skargę. Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w T., działając w oparciu o art. 1 pkt 2, art. 2 i art. 5 pkt 4a ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (tekst jednolity z 1998 r. Dz. U. Nr 90, poz. 575 z późn. zm.) oraz przepisy § 1, 7 i 10 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 65, poz. 294 z późn. zm.), odmówił H.T. stwierdzenia choroby zawodowej wymienionej w poz. 12 wykazu chorób zawodowych – lewostronnego przewlekłego zapalenia okołostawowego barku pochodzenia zawodowego (choroba zawodowa w postaci prawostronnego przewlekłego zapalenia okołostawowego barku została u skarżącego stwierdzona odrębną decyzją, która nie podlega tu rozpoznaniu). W uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia wskazał, że warunkiem koniecznym do stwierdzenia choroby jest jej uprzednie rozpoznanie przez właściwą placówkę służby zdrowia, a następnie wskazanie w dochodzeniu epidemiologicznym narażenia zawodowego na czynnik patogenny, który je wywołał. W tym celu H. T. badany był w Poradni Chorób Zawodowych Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w S. oraz w Szpitalu Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S., które to placówki jednoznacznie wykluczyły istnienie przewlekłej choroby narządu ruchu wywołanej sposobem wykonywania pracy, nadmiernym przeciążeniem. Jednocześnie na podstawie wyników przeprowadzonego w miejscu pracy dochodzenia epidemiologicznego Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w T. ustalił, że w latach 1959-1970 H. T. pracował w Wojewódzkim Przedsiębiorstwie Komunikacji w K., natomiast w latach 1970-1984 na Stacji Obsługi Nr [...] "A" w K., z kolei od 1984 r. – 1995 r. w Przedsiębiorstwie Usług Technicznych Komunikacji Miejskiej "B" w likwidacji w M. na stanowisku montera mechanika silników spalinowych, gdzie wykonywał prace obciążające kończyny górne, tj. pracował w warunkach stwarzających ryzyko powstania choroby zawodowej. Z uwagi jednak na to, że obydwie placówki diagnostyczne orzeczeniami lekarskimi z dnia [...] r. i [...] r. zanegowały wystąpienie przewlekłej choroby narządu ruchu wywołanej sposobem wykonywania pracy, nadmiernym przeciążeniem, zamieszczonej w poz. 12 wykazu chorób zawodowych, brak było – zdaniem organu sanitarnego pierwszej instancji – podstaw do rozpoznania choroby zawodowej u w/w. Od powyższej decyzji pełnomocnik skarżącego adwokat K. B. wniosła o odwołanie do Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K., w którym zarzucając zaskarżonej decyzji naruszenia przepisów prawa materialnego oraz przepisów postępowania domagała się stwierdzenia choroby zawodowej – przewlekłego okołostawowego zapalenia barku lewego u H. T.. W uzasadnieniu powyższego wskazała, że niezrozumiałe jest w jej ocenie dlaczego wydaną w dniu [...] r. decyzją, organ sanitarny stwierdził chorobę zawodową w braku prawym, natomiast obecnie to samo schorzenie w barku lewym kwalifikuje nie jako chorobę zawodową ale jako schorzenie samoistne. Tymczasem dolegliwości obu kończyn zgłaszane były przy rozpoczęciu leczenia w trakcie zatrudnienia – co potwierdza przeprowadzone w dniu [...] 1995 r. badanie radiologiczne. Faktem jest, iż po zaprzestaniu pracy zarobkowej w związku ze schorzeniem zawodowym barku prawego odwołujący nadmiernie przeciążał kończynę górną lewą, by chronić rękę prawą. Powyższe nie może mieć jednak – w jej przekonaniu – żadnego znaczenia, albowiem o zawodowym uszkodzeniu zdrowia przesądza związek z pracą, a nie data ujawnienia się schorzenia w określonym stadium zaawansowania. Skoro więc rozpoznane u H. T. w barku lewym schorzenie mieściło się w wykazie chorób zawodowych, a ten jak wynikało z przeprowadzonego dochodzenia epidemiologicznego w czasie zatrudnienia przez wiele lat narażony był na nadmierny wysiłek obu kończyn górnych przyjąć należało – zdaniem pełnomocnika strony – że istniały wystarczające podstawy do stwierdzenia choroby zawodowej u w/w. Po rozpatrzeniu odwołania Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. nie znajdując podstaw do zmiany zaskarżonej decyzji utrzymał ją w mocy. W uzasadnieniu swego stanowiska podzielił w całości ustalenia faktyczne dokonane przez organ pierwszej instancji dotyczące przebiegu pracy zawodowej H. T. oraz zajmowanych przez niego stanowisk. Przyznał również, że ten pracował w warunkach stwarzających ryzyko powstania przewlekłej choroby narządu ruchu. Podkreślił jednak, iż dla stwierdzenia choroby zawodowej niezbędne jest przede wszystkim orzeczenie przez kompetentną placówkę diagnostyczną służby zdrowia istnienia schorzenia zakwalifikowanego przez lekarzy orzeczników do odpowiedniej jednostki chorobowej, a dopiero później ustalenie, że narażenie na czynnik szkodliwy, który wywołał rozpoznane schorzenie miało miejsce w czasie i w miejscu pracy w związku z wykonywanym zawodem. Ponieważ przeprowadzone u H. T., przez dwie kompetentne placówki diagnostyczne (I i II szczebla), badania lekarskie wykazały, że rozpoznane schorzenie lewego stawu brakowego ma podłoże samoistne (pozazawodowe) oraz, że stwierdzone zmiany zwyrodnieniowe rozwinęły się po zaprzestaniu pracy, co nie pozwala – zgodnie z przyjętymi kryteriami orzeczniczymi na uznanie etiologii zawodowej i zakwalifikowanie rozpoznanej patologii do poz. 12 wykazu chorób zawodowych stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych – brak było, zdaniem organu odwoławczego, podstaw do uznania choroby zawodowej u w/w. Przy rozpoznawaniu chorób zawodowych niezmiernie istotne jest bowiem zarówno narażenie zawodowe na czynnik szkodliwy dla zdrowia jak również istnienie określonych skutków zdrowotnych tego narażenia. Od powyższej decyzji Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] r. nr [...] H.T. wniósł skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodka Zamiejscowego w Katowicach, uzupełnioną następnie pismem z dnia [...] 2002 r., w której domagał się jej uchylenia i stwierdzenia choroby zawodowej przewlekłego zapalenia okołostawowego braku lewego. Nie przekonywująca była bowiem w jego ocenie argumentacja lekarzy orzeczników jakoby rozpoznana w barku lewym choroba była chorobą samoistną, związaną z wiekiem i wtórnym przeciążeniem spowodowanym oszczędzaniem braku prawego dotkniętego chorobą zawodową. Z dokumentacji lekarskiej wynikało przecież, że dolegliwości lewej kończyny górnej były zgłaszane i diagnozowane w 1995 i 1996 roku, kiedy to dokonano badania Rtg lewej kończyny, co zdaje się umknęło organom sanitarnym obu instancji. W tej sytuacji zasadne jest – zdaniem skarżącego – twierdzenie, że orzekające w sprawie organy nie dokonały wszechstronnej analizy zebranego w sprawie materiału medycznego oraz, że podjęły swoje decyzje na podstawie orzeczeń lekarskich, które były merytorycznie błędne. W odpowiedzi na skargę z dnia [...] r. nr [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. podtrzymując w całości swoje argumenty zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wniósł o oddalenie skargi. W kolejnych nadesłanych przez stronę pismach procesowych z dnia [...] 2004 r. i [...] 2004 r. skarżący podkreślił, że nieprawdziwe jest jakoby dopiero od 4 lat występowały u niego bóle lewego braku, albowiem przeczy temu badanie radiologiczne przeprowadzone w dniu [...] 1995 r., którym objęto również lewą kończynę górną oraz opis tego badania dokonany prawidłowo dopiero dnia [...] 2002 r. Podobnie zmiany zwyrodnieniowo – zniekształcające rozpoznane zostały już przy konsultacji ortopedycznej w dniu [...] 1996 r., a nie dopiero w dniu [...] 2002 r. – co potwierdzają dołączone do akt dokumenty. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Skarga H. T., na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] r. nr [...] , została złożona do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodka Zamiejscowego w Katowicach pod rządami ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 74, poz. 368 ze zm.). Należy jednak zauważyć, że powyższa ustawa straciła moc z dniem 1 stycznia 2004 r. na podstawie art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.). Jednocześnie z dniem 1 stycznia 2004 r. zniesione zostały ośrodki zamiejscowe Naczelnego Sądu Administracyjnego, w miejsce których, w myśl art. 85 ustawy, utworzono w Warszawie i w miejscowościach, w których miały siedziby ośrodki zamiejscowe Naczelnego Sądu Administracyjnego – wojewódzkie sądy administracyjne. Dla obszaru województwa śląskiego powstał zatem, na podstawie § 1 pkt 4 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 25 kwietnia 2003 r. w sprawie utworzenia wojewódzkich sądów administracyjnych oraz ustalenia ich siedzib i obszarów właściwości (Dz. U. Nr 72, poz. 652), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, który jest sądem administracyjnym właściwym dla rozpatrzenia przedmiotowej sprawy. Z uwagi na powyższe zmiany ustawodawca w art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przewidział, że w przypadku spraw, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają one rozpoznaniu przez właściwe sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zgodnie z art. 3 tej ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) sądy administracyjne w zakresie swojej właściwości sprawują kontrolę działalności administracji publicznej stosując środki określone w ustawie. Z brzmienia art. 145 § 1 ustawy wynika, że w przypadku gdy sąd stwierdzi, bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas – w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą zatem ulec uchyleniu jedynie wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić zarzut naruszenia prawa, czy materialnego, czy to procesowego, jeżeli miało ono, bądź mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W rozpatrywanej sprawie kontrola legalności zaskarżonej decyzji dokonana przez Sąd wykazała, iż decyzja ta odpowiada prawu. Przesłanki materialnoprawne stwierdzenia choroby zawodowej wyznacza § 1 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 65, poz. 294 ze zm.). Zgodnie z tym przepisem za chorobę zawodową uważa się chorobę wymienioną w wykazie chorób zawodowych, stanowiącym załącznik do omawianego rozporządzenia, jeżeli została spowodowana wykonywaniem zatrudnienia w warunkach narażających na jej powstanie. O uznaniu choroby za zawodową decydują zatem dwa czynniki: rozpoznanie schorzenia zamieszczonego w wykazie chorób zawodowych oraz ustalenie, że osoba ubiegająca się o stwierdzenie choroby zawodowej pracowała w warunkach narażających ją na powstanie takiej choroby. W przypadku pozytywnego ustalenia wystąpienia obu tych przesłanek istnieje domniemanie związku przyczynowego między chorobą zawodową, a warunkami narażającymi na jej powstanie. Tymczasem jak wynika z akt rozpoznawanej sprawy powyższe nie wystąpiły łącznie, bowiem choroba zawodowa wymieniona w poz. 12 wykazu chorób zawodowych (w odniesieniu do barku lewego) nie została u niego rozpoznana przez kompetentne placówki służby zdrowia (I i II stopnia). Na podstawie badań lekarskich przeprowadzonych w dwóch jednostkach medycznych, tj. WOMP i IMPiZŚ w S., ustalono bowiem, że rozpoczynające się u badanego zapalenie okołostawowe braku lewego ma podłoże samoistne, pojawiło się po ustaniu zatrudnienia u pacjenta praworęcznego, jest związane z wiekiem i mogło wynikać z wtórnego przeciążenia lewego barku wskutek oszczędzania prawego. W świetle powyższego zasadne, zdaniem Sądu, orzekające w sprawie organy przyjęły, że u skarżącego brak jest podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej wymienionej w poz. 12 wykazu chorób zawodowych. Podstawy ku temu dały dwie opinie kompetentnych placówek diagnostycznych. W tej sytuacji okoliczność, iż skarżący w trakcie zatrudnienia w Przedsiębiorstwie Usług Technicznych Komunikacji Miejskiej "B" w likwidacji w Mikołowie, jako monter silników spalinowych, wykonywał prace nadmiernie obciążające kończyny górne, tj. pracował w warunkach stwarzających ryzyko powstania choroby zawodowej – nie mogła mieć większego znaczenia. Sam fakt świadczenia pracy w warunkach narażających na powstanie schorzenia narządu ruchu wywołanego sposobem wykonywania pracy, nadmiernym przeciążeniem nie stanowi wystarczającej przesłanki do wydania decyzji o stwierdzeniu choroby zawodowej. Niezbędne jest bowiem jeszcze orzeczenie przez kompetentną placówkę diagnostyczną służby zdrowia istnienia schorzenia zakwalifikowanego przez lekarzy orzeczników do odpowiedniej jednostki chorobowej. Zawarte w § 1 ust. 1 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych określenie choroby zawodowej zawiera bowiem pewne ograniczenie tzn. za chorobę zawodową uznaje tylko takie schorzenie, które miało ścisły związek z wykonywaną pracą, tj. powstało w okresie wykonywania pracy i zostało rozpoznane jako choroba zawodowa. Podobnie § 10 rozporządzenia jako podstawę wydania przez właściwego inspektora sanitarnego decyzji o stwierdzeniu lub odmowie stwierdzenia choroby zawodowej wymienia nie tylko wyniki dochodzenia epidemiologicznego w środowisku pracy, ale również orzeczenia lekarskie wyspecjalizowanych jednostek diagnostycznych – powołanych do rozpoznawania chorób zawodowych – w których rozpoznane zostało schorzenie o zawodowej etiologii. Sąd nie podzielił zarzutu skarżącego, jakoby zaskarżona decyzja była wydana bez wszechstronnej analizy zebranego w sprawie materiału medycznego oraz na podstawie merytorycznie błędnych orzeczeń lekarskich. Trzeba tu bowiem podkreślić, że pochodzący z [...] 2000 r. wynik badania radiologicznego wskazuje jedynie na drobne zmiany zwyrodnieniowe w lewym stawie barkowym skarżącego. Podobnie wydany w [...] 2002 r. opis zdjęcia Rtg pochodzącego z [...] 1995r. wskazuje na rozpoczynające się zmiany zwyrodnieniowe w lewym stawie barkowo-obojczykowym. Tymczasem poz. 12 wykazu chorób zawodowych dotyczy przewlekłego zapalenia okołostawowego braku, którego nie rozpoznano u skarżącego także w chwili badania w Instytucie Medycyny Pracy w S.. W kracie wypisowej z [...] 2002 r. stwierdzono jedynie rozpoczynające się okołostawowe zapalenie barku lewego i to bez podłoża zawodowego. Twierdzenie w tej sytuacji w oparciu o dokumentację powołaną przez skarżącego, iż orzeczenia placówek diagnostycznych są merytorycznie błędne nie spotkało się z uzasadnieniem Sądu. Sąd stwierdza przy tym, że organy sanitarne obydwu instancji przeprowadziły postępowanie wyjaśniające zgodnie z trybem uregulowania przepisami rozporządzenia z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych, a w postępowaniu administracyjnym nie naruszono uprawnień proceduralnych skarżącego. W tym stanie sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) orzekł jak w sentencji.