II SA/Ka 1938/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krzysztof Wujek (spr.), Asesor WSA Małgorzata Walentek, Asesor WSA Krzysztof Targoński, Protokolant sek. sąd. Joanna Spadek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 marca 2005 r. sprawy ze skargi G. M. na postanowienie Wojewody [...] z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania: uchyla zaskarżone postanowienie. Postanowieniem [...] r. nr [...] , wydanym z mocy art. 134 Kodeksu postępowania administracyjnego, Wojewoda [...] stwierdził, iż G. M. uchybił terminowi do wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta Miasta K. z [...] r. o numerze [...]. W uzasadnieniu tego postanowienia Wojewoda [...] podniósł, iż orzeczenie organu pierwszej instancji zostało doręczone G. M. [...] 2003 r., a zatem, zgodnie z art. 129 § 2 k.p.a., termindo wniesienia odwołania od tego postanowienia upłynął z dniem [...] 2003 r. Tymczasem odwołanie strony od tej decyzji zostało wniesione [...] 2003 r., bez wniosku o przywrócenie terminu do dokonania tej czynności procesowej. Konsekwencją tego stanu rzeczy było zaskarżone tu postanowienie, stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Uzasadniając ustalenie dotyczące daty doręczenia skarżącemu decyzji organu pierwszej instancji Wojewoda [...] stwierdził, że decyzja ta została przesłana skarżącemu na adres miejsca stałego pobytu, skąd wróciła [...] 2003 r. z adnotacją, iż strona tam nie mieszka. Było to jednak po doręczeniu skarżącemu zawiadomienia o wszczęciu postępowania administracyjnego z jednoczesnym pouczeniem o obowiązku zawiadomienia organu o każdej zmianie adresu. Pod tym samym adresem skarżący odebrał zawiadomienie o miejscu i terminie oględzin. W dalszym toku postępowania skarżący nie poinformował organu prowadzącego postępowanie o zmianie swojego adresu, nie odebrał pism kierowanych do niego i nie brał udziału w czynnościach procesowych. Skoro jednak, jak dalej podniósł Wojewoda [...], organ prowadzący postępowanie uczynił zadość obowiązkowi wynikającemu z art. 41 k.p.a., to doręczenie skarżącemu decyzji pod dotychczasowym adresem stało się skuteczne. Wojewoda dodał jednocześnie, że próbowano doręczyć skarżącemu decyzję pierwszoinstancyjną pod innym adresem, ale i ta próba nie powiodła się, gdyż przesyłkę zwrócono z informacją, iż nie została podjęta w terminie. W skardze na postanowienie Wojewody [...] G.M. stwierdził, że decyzję Prezydenta Miasta K. doręczono mu [...] 2003 r., a zatem odwołanie od niej wniósł w ustawowym terminie – bo [...] 2003 r. Podniósł jednocześnie, że nie miał obowiązku zawiadamiać organu prowadzącego postępowanie o zmianie swego adresu, gdyż zmiana taka nie miała miejsca. Fakt niedoręczenia mu wcześniej decyzji wynikał z działań żony, która, jako osoba wnioskująca o jego wymeldowanie, nie przekazała mu adresowanej do niego przesyłki, a jako jedyna dysponowała kluczem od skrzynki pocztowej. Wojewoda [...] wniósł o oddalenie tej skargi, nie znajdując w niej podstaw do zmiany swego stanowiska. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, który stał się właściwym do rozpoznania niniejszej skargi z mocy art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) zważył, co następuje; Tryb doręczania pism procesowych w toku postępowania administracyjnego regulują przepisy art. 39 – 49 Kodeksu postępowania administracyjnego. W przypadku doręczania pism osobom fizycznym obowiązuje zasady wyrażona w art. 42 § 1 k.p.a., w myśl której w pierwszej kolejności doręczeń tych dokonuje się w mieszkaniu osoby fizycznej. Z zasadą tą koresponduje obowiązek strony będącej osobą fizyczną zawiadomienia organu administracji państwowej o każdej zmianie swego adresu. Niedopełnienie tego obowiązku obwarowane jest rygorem uznania doręczenia pisma skierowanego pod dotychczasowy adres za mające skutek prawny (art. 41 § 2 k.p.a.). W oczywisty sposób chodzi tu o zapewnienie możliwości kontynuowania wszczętego postępowania administracyjnego także wówczas, gdy strona zmieni swój adres. Chodzi tu zatem nie tylko o taką sytuację, gdy strona w miejsce dotychczasowego uzyskuje nowy adres, ale i taką, gdy dotychczasowy adres staje się nieaktualny i niema nowego. Obowiązkiem strony jest wówczas wskazanie adresu, pod którym będzie możliwe doręczenie pism procesowych. O ile strona z obowiązku tego nie wywiąże się, a była o nim pouczona, w grę wchodzi rygor z art. 41 § 2 k.p.a. Zastosowanie tego rygoru w niniejszej sprawie było możliwe. Skarżącemu doręczono zawiadomienie o wszczęciu postępowania z pouczeniem o konieczności poinformowania organu o każdej zmianie adresu. W toku dalszego postępowania skarżący nie odbierał kierowanych do niego pism, z jednym wyjątkiem, nie wskazał nowego adresu do doręczeń, a organ prowadzący postępowanie czynił starania w celu ustalenie nowego adresu skarżącego, które nie dały pozytywnego rezultatu. Wątpliwości Sądu budzi jednak sposób wykonywania tego przepisu. Otóż przepis ten zakłada fikcję, iż dotychczasowy adres strony jest nadal tym, pod którym należy doręczać jej pisma procesowe. Skoro jednak w przepisie tym użyty został zwrot "doręczenie pisma ... ma skutek prawny" to musi to być doręczenie w jednym z trybów przewidzianych w k.p.a., w tym przypadku z oczywistych względów trybu z art. 44, co oznacza, że pismo powinno być pozostawione na okres siedmiu dni w urzędzie pocztowym lub urzędzie gminy, a zawiadomienie o tym powinno być umieszczone w skrzynce pocztowej lub na drzwiach mieszkania. Trzeba też mieć na uwadze fakt, iż w miejscu, w którym usiłowano doręczyć skarżącemu decyzję organu pierwszej instancji zamieszkiwała osoba, której interes w niniejszym postępowaniu był przeciwstawny do interesu skarżącego i informacja o tym, że adresat nie mieszka w tym miejscu, jaką doręczyciel poczynił na przesyłce, mogła być udzielona przez tą osobę, a zatem tym bardziej konieczne było zachowanie ostrożności procesowej i zastosowanie trybu z art. 44 k.p.a. Mając zatem na uwadze podniesione tu okoliczności Sąd uchylił zaskarżone postanowienie w trybie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) w związku z art. 41 § 2 i art. 44 k.p.a.