II SA/Ka 1942/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Krawczyk (spr.) Sędzia WSA Stanisław Nitecki Asesor WSA Rafał Wolnik Protokolant sekr. sąd. Elwira Massel po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 czerwca 2005 r. sprawy ze skargi J. L. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] roku nr [...] w przedmiocie wykonania określonych robót budowlanych 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, 2. orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w B. decyzją z dnia [...] r. wydaną na podstawie art. 105 § 1 kpa umorzył postępowanie w sprawie robót budowlanych prowadzonych na posesji przy ul. [...] w B. W uzasadnieniu organ podał, iż na skutek interwencji J.L. w sprawie prowadzonych robót ziemnych związanych z budową obiektu budowlanego przeprowadził na nieruchomości sąsiadującej z nieruchomością wnioskodawcy, a należącej do L. S. oględziny w dniu [...] r. .W trakcie tych oględzin nie stwierdzono prowadzenia wcześniej na nieruchomości robót budowlanych, a jedynie wybranie gruntu "od tarasu na odległość 6-7 metrów" w celu zrównania terenu z poziomem istniejącego budynku mieszkalnego. Wobec braku przedmiotu postępowania w postaci prowadzenia robót budowlanych podlegało ono umorzeniu. W odwołaniu J.L. podał, że teren z którego wybrano grunt został wybrukowany, wybudowano na nim rampę do przeglądu samochodów, wyposażono w aparaturę pomiarową, wykonano mur oporowy oraz stalowe schody. Nadto odwołujący zarzucił, że także budynek mieszkalny na działce przy ul. [...] został wykonany niezgodnie z pozwoleniem (taras). Prace te szkodzą nieruchomości odwołującego się. W konkluzji ocenił on decyzję jako stronniczą, domagał się wstrzymania prowadzonych robót budowlanych. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. nr [...] , wskazując na art. 138 § 1 pkt 1 kpa oraz art. 105 § 1 kpa utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. Zdaniem organu odwoławczego J. L. w odwołaniu wskazał na inny zakres robót niż we wniosku z dnia [...] r. Organ I instancji nie stwierdził wykonywania na terenie posesji robót budowlanych o których była mowa we wniosku, a ponieważ zakres rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej przez organ odwoławczy wyznaczony jest zakresem rozstrzygnięcia organu I instancji zarzuty odwołującego się nie mogły zostać uwzględnione. Zarzuty te bowiem wykraczają poza ramy decyzji organu I instancji. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego J. L. podtrzymał zarzuty odwołania. Zarzucił organom korupcyjne działanie. Wskazał, że protokół z oględzin z dnia [...] r. nie odzwierciedla stanu faktycznego i dlatego mimo, iż był obecny na tych oględzinach odmówił jego podpisania. W dodatkowym piśmie z dnia [...]. r. skarżący podał, iż wszystkie roboty na działce sąsiada zostały wykonane przed oględzinami, z wyjątkiem wybrukowania terenu. Organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi z przyczyn podanych w decyzji ostatecznej. Zdaniem organu zarzuty skarżącego związane w wykopem wzdłuż granicy, instalacją gazową, rampą, wybrukowaniem części terenu prawdopodobnie dotyczą robót już wykonanych nie będących przedmiotem decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Decyzje organów obu instancji ostać się nie mogą albowiem zostały wydane – zdaniem Sądu – bez właściwego wyjaśnienia i rozważenia sprawy do końcowego jej rozstrzygnięcia, które to uchybienie proceduralne mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1c ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 z zm.), dalej ustawa p.p.s.a., a które to uchybienia czynią niemożliwym ocenę Sądu co do naruszeń prawa materialnego. Istotnie z wniosku skarżącego z dnia [...] r. wynika, że jest on zainteresowany przede wszystkim wstrzymaniem robót budowlanych prowadzonych w granicach jego posesji. Jednocześnie skarżący wnosił "o wstrzymanie wszelkich prac i doprowadzenie do stanu zgodnego z prawem". W sytuacji tak sprecyzowanego pisma skarżącego organy orzekające winny mieć na uwadze ich obowiązki wynikające z art. 81 ust. 1 ustawy Prawo budowlane z dnia 7.07.1994 r. Otóż zgodnie z tym przepisem organy nadzoru budowlanego zobowiązane są do nadzoru i kontroli nad przestrzeganiem Prawa budowlanego. Oznacza to iż z urzędu, niezależnie od wniosku zainteresowanego (w tej sprawie skarżącego) są zobowiązane do ochrony porządku prawnego w budownictwie i uprawnione do wydawania decyzji realizujących ten porządek prawny i to bez względu na wnioski i stanowisko zainteresowanych w sprawie. Z tego względu twierdzenia organu odwoławczego, iż postępowanie w sprawie było ograniczone do robót ziemnych związanych z budową obiektu budowlanego, a nie dotyczyło pozostałych wykonanych na działce przy ul. [...] w B. jest nieuprawnione. Protokół oględzin z dnia [...] r. w ogóle nie obrazuje stanu zabudowy spornej działki, ewentualnych robót budowlanych na tej działce, nie został zaopatrzony w szkic obrazujący stwierdzone "wybranie terenu". W związku z tym Sąd nie ma możliwości oceny tych dokonanych robót. Wykopy, ewentualna niwelacja terenu należą do prac przygotowawczych do budowy (art. 41 ust. 1 i ust. 2), które mogą być wykonywane tylko na terenie objętym pozwoleniem na budowę (art. 41 ust. 3). Z protokołu z dnia [...] r., pozbawionego załącznika graficznego, nie wynika faktyczny stan działki w zakresie jej zabudowy i ewentualnie podjęcia dalszych robót budowlanych. Przede wszystkim jednak należy stwierdzić brak wiarygodności protokołu oględzin z dnia [...] r., który nie został podpisany przez skarżącego, a w protokole tym brak także wyjaśnienia przyczyn braku podpisu skarżącego. Kwestia ta nie stała się także przedmiotem uwagi organu odwoławczego odpowiadającego na skargę. W związku z tym dowód z oględzin (protokół z [...] r.) należy uznać za nie odpowiadający prawu (art. 68 § 1 i § 2 kpa). W sprzeczności z twierdzeniem organu odwoławczego zawartym w skardze, iż wniosek skarżącego dotyczy wcześniej wykonanych robót pozostaje ustalenie organu I instancji, które stało się podstawą umorzenia postępowania co do braku "prowadzenia wcześniej jakiś robót budowlanych" na działce przy ul. [...] w B. Wskazać także należy, iż z protokołu oględzin w ogóle nie wynika istnienie na spornej działce – rampy do przeglądu samochodów, muru oporowego i stalowych schodów, które to obiekty miałyby być usytuowane na terenie z którego uprzednio została wybrana ziemia. Wobec takich braków postępowania dowodowego w sytuacji ustawowego obowiązku organów nadzoru budowlanego stanie na straży przestrzegania porządku prawnego w budownictwie – Sąd nie może zaakceptować zaskarżonej decyzji z uwagi na brak ustaleń uzasadniających umorzenie postępowania (wydaje się, że w niniejszej sprawie miał to być brak przedmiotu). W postępowaniu ponownym – przy uwzględnieniu zmiany stanu prawnego wynikającego z ustawy z dnia 27.03.2003 r. (Dz.U. nr 80, poz. 718) i ustawy z dnia 16.04.2004 r. (Dz.U. nr 93, poz. 888) o zmianie ustawy Prawo budowlane – organy orzekające ustalą przede wszystkim czy na spornej działce doszło do wykonania jakichkolwiek robót budowlanych wymagających pozwolenia na budowę (zgłoszenia), a jeżeli tak w stosunku do tych robót podejmą działania przewidziane Prawem budowlanym. W tym celu przede wszystkim należy przeprowadzić oględziny nieruchomości z udziałem stron i sporządzeniem szkicu z tych oględzin obrazującym stan zabudowy działki, a następnie stan faktyczny w ten sposób ustalony porównać z aktami (pozwoleniem, zgłoszeniem) posiadanymi przez inwestora. Dopiero takie ustalenia faktyczne i ich konfrontacja z aktami administracyjnymi uprawniającymi do prowadzenia robót budowlanych, pozwolą organom na ustalenie czy roboty te naruszają Prawo budowlane i wymagają zastosowania sankcji w nim przewidzianych. Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 litera c, art. 135 w związku z art. 152 i art. 210 p.p.s.a. w związku z art. 97 § 1 ustawy z 30.08.2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1271 z zm.) orzekł jak w sentencji.