II SA/Ka 1946/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Ewa Krawczyk Sędzia NSA Małgorzata Korycińska /spr./ Asesor WSA Małgorzata Walentek Protokolant sekr.sąd. Beata Malcharek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 października 2004r. sprawy ze skargi Zakładu "[...]" Spółka z o.o. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie opłaty za korzystanie ze środowiska 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Marszałka Województwa [...] z dnia [...] 2. orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. na rzecz skarżącego kwotę [...] /[...] / zł tytułem zwrotu kosztów postępowania Marszałek Województwa[...] decyzją [...] określił dla Zakładu "[...] sp.z o.o. wysokość nie wniesionej opłaty za wprowadzenie substancji zanieczyszczających do powietrza w I i II kwartale [...]. U podstaw materialnoprawnych rozstrzygnięcia przywołano art.86b ust.7 ustawy z dnia 31 stycznia 1980r. o ochronie i kształtowaniu środowiska /tekst jedn. Dz.U. z 1994r. Nr 49 poz.196 z późn.zm./ oraz akty wykonawcze do tej ustawy bez podania odpowiednich przepisów. Natomiast w uzasadnieniu wskazano, iż Zakład "[...]" nie posiadał decyzji ustalającej rodzaje i ilości substancji zanieczyszczających powietrze za okres od [...] do [...] dla obiektu [...] "[...]" w O.. Cytując treść art.86b ust.9 przywołanej ustawy podano iż w takiej sytuacji jednostki organizacyjne ponoszą opłaty podwyższone o 500% począwszy od 1 stycznia 2000r. Ponieważ spółka za pierwszy kwartał wniosła opłatę w wysokości [...] zł do zapłaty pozostało [...] zł. Natomiast różnica pomiędzy wniesioną za II kwartał opłatą a opłatą należną wynosi [...] zł. Odwołanie od decyzji wniósł Zakład "[...]" Spółka z o.o. domagając się jej "uchylenia w całości". Odwołująca Spółka wyjaśniła, iż nabyła od KWK "[...]" SA kotłownie kopalniane aktem notarialnym z dnia [...]. Kotłownia ta ogrzewała pomieszczenie kopalni oraz osiedle mieszkaniowe, a Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] ustalił dopuszczalne wielkości, rodzaje i warunki emisji zanieczyszczeń do powietrza z tego obiektu ustalając ważność tego rozstrzygnięcia do dnia [...] Umowę cesji KWK "[...]" jako cedent przekazał ZPC "[...]" prawa i obowiązki wynikające m.in. z treści przywołanej decyzji, przy czym nabywca wystąpił do właściwego organu o "zmianę administratora z decyzji Wojewody". Ponieważ warunki eksploatacji ciepłowni "[...]" nie uległy zmianie Starosta [...] decyzją z dnia [...] ustalił dopuszczalną wielkość i rodzaj emisji zanieczyszczeń do powietrza z ciepłowni "w tych samych wartościach" jak uczynił to uprzednio Wojewoda w decyzji z dnia [...]. Odwołująca wyjaśniła, iż mimo braku decyzji za okres od [...] do [...] naliczone były stosowne opłaty i należności z tego tytułu za rok[...] zostały uregulowane. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia [...] utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. W motywach decyzji organ odwoławczy uznał za bezsporne, iż odwołujący za sporny okres nie posiadał decyzji ustalającej rodzaje i ilości substancji zanieczyszczających powietrze dopuszczonych do wprowadzenia do powietrza, a ustawa o ochronie i kształtowaniu środowiska z [...] nie przewiduje instytucji przeniesienia praw i obowiązków wynikających z decyzji ustalającej rodzaje i ilości substancji zanieczyszczających powietrze dopuszczonych do wprowadzenia do powietrza na nabywcę zakładu. Dlatego też uznano, iż rozstrzygnięcie organu I instancji jest prawidłowe. W skardze Zakład "[...]" spółka z o.o. wniósł o uchylenie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego zarzucając rozstrzygnięciu organów obydwu instancji naruszenie zasad wynikających z treści art.10 kpa, 9 kpa i 7 kpa. Podniesiono także i to, że gdyby wstrzymano pracę ciepłowni do czasu uzyskania decyzji "na okres blisko 2-ch miesięcy pozbawiono by ogrzewania 300 mieszkań". Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga jest zasadna, aczkolwiek nie z tych przyczyn, które zostały w niej podniesione, a z innych powodów wziętych przez Sąd pod rozwagę z urzędu mocą art.134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r, - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz.1270 ze zm./, która to ustawa ma zastosowanie w sprawie stosownie do treści art.97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153 poz.1271 z późn.zm./. Przepis ten stanowi, że sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W sprawie poddanej kognicji Sądu kontroli zgodności z prawem poddana została decyzja administracyjna wydana przez właściwy organ w sprawie opłaty za korzystanie ze środowiska. Rozpoznając skargę na decyzję organu odwoławczego Sąd rozważenia nad jej legalnością musiał rozpocząć od oceny decyzji organu I instancji, albowiem to właśnie rozstrzygnięcie zawiera niedostrzeżone przez organ II instancji wady prawne, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Baczyć bowiem trzeba, że w oparciu o przywołaną przez organ I instancji podstawę prawną nie można było podwyższyć opłat za korzystanie ze środowiska o 500%. Z kolei z motywów tegoż rozstrzygnięcia nie sposób wywieść wniosku, że opłata została faktycznie podwyższona ani też ustalić sposobu jej naliczenia. Na podwyższenie opłaty nie wskazuje również sentencja decyzji. W stanie prawnym obowiązującym w dacie orzekania przez organ I instancji obowiązywała ustawa z dnia 31 stycznia 1980r. o ochronie i kształtowaniu środowiska /tekst jedn. Dz.U. z 1994r. Nr 49 poz.196 z późn.zm. – uchylono z dniem [...] / zwaną dalej ustawą o ochronie środowiska. W myśl art.30 ust.1 tej ustawy jednostka organizacyjna wprowadzająca do powietrza substancje zanieczyszczające była obowiązana posiadać decyzję ustalającą rodzaje i ilości substancji zanieczyszczających dopuszczonych do wprowadzenia do powietrza. Stosownie do art.86 ust 2 pkt 1 tej ustawy jednostka organizacyjna ponosiła opłaty za wprowadzenie substancji zanieczyszczających do powietrza, przy czym opłaty te ustalała we własnym zakresie i wnosiła bez wezwania na rachunek urzędu marszałkowskiego ze względu na miejsce korzystania, o czym stanowił art.86b ust.1 ustawy o ochronie środowiska. Nadto na jednostce organizacyjnej ciążył obowiązek prowadzenia aktualizowanej co kwartał ewidencji zawierającej wykaz rodzajów i ilości zanieczyszczeń wprowadzanych do powietrza oraz danych na podstawie których określono te ilości /art.86 b ust.4/ oraz wymóg przedstawienia marszałkowi województwa w terminie do końca miesiąca następującego po upływie każdego kwartału, informacji zawierającej wykaz oraz dane, o których mowa w ust.4 tego przepisu. Wymóg ten nakładał art.86b ust.5 ustawy o ochronie środowiska. Nie dopełnienie obowiązku wynikającego z art.86b ust.5 omawianej ustawy, nie wniesienie opłaty lub złożenie informacji nasuwającej zastrzeżenia uprawniało marszałka województwa do wydania decyzji określającej wysokość nie wniesionej opłaty. To uprawnienie dla organu wynikało z treści art.86b ust.7 ustawy o ochronie środowiska i ten właśnie przepis został przywołany jako podstawa decyzji organu I instancji. Jednakże norma ta pozostaje w sprzeczności z materiałem zgromadzonym w sprawie i z uzasadnieniem rozstrzygnięcia, z którego wszak wynika, że skarżący zakład wniósł opłatę, przy czym nie można ustalić czy dopuścił się innych naruszeń art.86b ust.5 ustawy o ochronie środowiska, w znaczeniu użytym w art.86b ust.7 tej ustawy. Prawną podstawę do wymierzenia podwyższonej opłaty stanowił art.86b ust.9 ustawy o ochronie środowiska, który miał zastosowanie wówczas, gdy jednostka organizacyjna nie posiadała decyzji ustalającej rodzaje i ilości substancji zanieczyszczających powietrze dopuszczonych do wprowadzenia do powietrza. Przepis ten stanowił zatem swego rodzaju sankcje za naruszenie art.30 ust.1 ustawy o ochronie środowiska. W motywach decyzji organ I instancji powołano się na bezsporną w sprawie okoliczność, iż skarżący zakład w okresie od [....] do [...] nie posiadał decyzji ustalającej rodzaje i ilości substancji zanieczyszczających powietrze i że w takiej sytuacji opłata powinna być podwyższona o 500%, ale czy faktycznie doszło do jej podwyższenia i w jaki sposób wyliczono jej wysokość tego w sprawie nie wiadomo. Z uzasadnienia decyzji organu I instancji nie wynika w oparciu o jakie dane obliczono należną opłatę i czy organ dokonał ustaleń w tym przedmiocie we własnym zakresie, czy też opierał się na wielkościach wynikających z decyzji Wojewody [...] z dnia [...] wydanej poprzednikowi prawnemu skarżącej. Tak skonstruowane uzasadnienie w powiązaniu z przywołaną podstawą prawną decyzji sprawia, że w efekcie nie można jednoznacznie ustalić czy organ działał w trybie art.86b ust.7 czy też art.86b ust.9 ustawy o ochronie środowiska, a tym samym skontrolować zgodność decyzji z przepisami prawa materialnego. Gdyby nawet przyjąć, /w oderwaniu od przywołanej podstawy prawnej i sentencji decyzji/, że w efekcie jest to rozstrzygnięcie wydane na podstawie art.86b ust.9 ustawy o ochronie środowiska, to wadliwość jego uzasadnienia polegająca na naruszeniu art.107 § 3 kpa sprawia, iż nie możliwą jest ocena zgodności tego rozstrzygnięcia z tym przepisem prawa materialnego. Nie można bowiem wywieść na podstawie jakich danych i w jaki sposób została naliczona opłata i czy jest to opłata podwyższona w zgodzie z prawem. Tych uchybień nie dostrzegł organ odwoławczy, co czyni jego rozstrzygnięcie również wadliwym z przyczyn określonych w art.107 § 3 kpa, art.7 i art.77 § 1 kpa. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ I instancji wyda rozstrzygnięcie, które będzie odpowiadało wymogom art.107 § 1 i 3 kpa, a w szczególności jego podstawa prawna będzie powiązana z osnową rozstrzygnięcia i jego uzasadnieniem. Jeżeli przedmiotem sprawy będzie naliczenie opłaty z przyczyn określonych w art.86b ust.7 ustawy o ochronie środowiska, wskaże te przyczyny i ustalenia na podstawie, których wymierzył opłatę z podaniem sposobu obliczenia jej wysokości. Natomiast, jeżeli intencją organu /jak należy się domyślać / będzie rozstrzygnięcie sprawy na podstawie art.86b ust.9 przywołanej ustawy to w uzasadnieniu decyzji będzie musiał wskazać w oparciu o jakie dane przyjęto rodzaj i ilość substancji odprowadzonych do powietrza, stawką obowiązującą przy naliczeniu opłaty, obliczy opłatę nazwaną umownie zasadniczą, po czym opłatę podwyższoną i poda przyczyny dla których uznał, iż zachodzą przesłanki do wymierzenia jej w takiej wysokości. Zaniechanie uczynienia tego w decyzjach obydwu instancji musiało skutkować ich uchyleniem na podstawie art.145 § 1 pkt 1 lit.c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153 poz.1270 ze zm./. Uwzględniając skargę orzeczono o niewykonalności zaskarżonej decyzji w całości zgodnie z treścią art.152 przywołanej ustawy o kosztach na podstawie jej art.200. S/G