II SA/Ka 197/03

Dnia 26 listopada 2004 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Szczepan Prax Sędziowie: WSA Stanisław Nitecki Asesor WSA Rafał Wolnik - spr. Protokolant: st. sekretarz sądowy Alicja Sadowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 listopada 2004 roku, sprawy ze skargi M. M. na orzeczenie Ś. Komendanta Wojewódzkiego Policji w K. z dnia [...] , Nr [...] w przedmiocie kary dyscyplinarnej 1. uchyla zaskarżone orzeczenie 2. orzeka, że zaskarżone orzeczenie nie może być wykonywane Postanowieniem z dnia [...] roku Komendant Miejski Policji w S. wszczął postępowanie dyscyplinarne w stosunku do skarżącego M. M. w związku z otrzymaniem informacji o tym, że zachodzi uzasadnione przypuszczenie popełnienia przez skarżącego czynu polegającego na tym, że w okresie od dnia [...] roku do[...] roku realizując zlecone przez I Zastępcę Komendanta Miejskiego Policji w S. czynności służbowe przeprowadzenia postępowania powypadkowego dotyczącego K. K. nie wykonał dokładnie i starannie realizacji czynności, przez co dopuścił do powstania rozbieżności w zgromadzonym materiale dowodowym oraz sporządził w sposób niekompletny protokół powypadkowy, tj. o czyn z § 13 pkt 1 Zarządzenia nr [...] Komendanta Głównego Policji z dnia [...] roku w sprawie funkcjonowania organizacji hierarchicznej w Policji. W wyniku przeprowadzonego postępowania dyscyplinarnego orzeczeniem z dnia [...] roku nr [...], Komendant Miejski Policji w S. uznał skarżącego winnym zarzucanego mu czynu i wymierzył mu karę dyscyplinarną upomnienia. W uzasadnieniu tego orzeczenia organ pierwszej instancji wskazał, że skarżący prowadząc zlecone mu postępowanie powypadkowe w sprawie wypadku, jakiemu uległ w dniu [...] roku funkcjonariusz Komisariatu IV Policji w S. K. K., wykonywał czynności z zakresu tego postępowania w sposób niestaranny i niedokładny, doprowadzając do zgromadzenia w aktach sprawy materiałów o rozbieżnej treści i sporządzając niekompletny protokół powypadkowy. W szczególności organ wskazał, że do akt postępowania skarżący włączył dwa dokumenty wytworzone przez inne osoby, zawierające w swej treści pomyłki, mające charakter oczywistych omyłek pisarskich. Ponadto wskazano, że skarżący nie doprowadził do precyzyjnego ustalenia obrażeń ciała, jakich doznał poszkodowany funkcjonariusz, a załączone do akt dokumenty różniły się w opisie zdarzeń. Dodatkowo w dołączonym protokole powypadkowym nie wskazano, że poszkodowany funkcjonariusz uległ wypadkowi podczas pełnienia służby. Organ powołał także, że skarżący prowadził postępowanie powypadkowe zgodnie z indywidualnym zakresem czynności służbowych, a ponadto, że zobowiązany był do jego przeprowadzenia mocą Zarządzenia nr [...] Komendanta Miejskiego Policji w S. z dnia [...] roku, którym powołano go na nieetatowego inspektora do spraw bhp i nałożono obowiązek prowadzenia postępowań powypadkowych. Powyższe ustalenia uzasadniały zdaniem organu uznanie skarżącego za winnego zarzucanego mu czynu, a wymierzenie kary upomnienia było adekwatne do charakteru naruszenia dyscypliny służbowej i jego skutków. W odwołaniu od tego orzeczenia skarżący podniósł, że wymierzona mu kara nie jest współmierna do popełnionego czynu i stopnia zawinienia. Jego zdaniem w postępowaniu dyscyplinarnym nie wykazano okoliczności wymienionych w § 27 ust. 3 Rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 19 grudnia 1997 roku. Nie wykazano złej woli po stronie skarżącego, a także nie wzięto pod uwagę, że skarżący do tej pory nie był nigdy karany, a wręcz przeciwnie - wyróżniany nagrodami pieniężnymi za prowadzenie postępowań powypadkowych. Wskazał ponadto, że postępowaniami powypadkowymi zajmował się w Komendzie Miejskiej Policji w S. od [...] roku, a w roku [...] odbył kurs z zakresu bhp, który upoważniał go do zajmowania się tą problematyką. Wskazał, że uprawnienia te były ważne przez okres 5 lat i utraciły swoją ważność w dniu [...] roku. O fakcie tym skarżący powiadomił swojego przełożonego, wskazując, iż powinien go skierować na kurs w celu odnowienia tych uprawnień. Jednakże nie został na taki kurs skierowany, a dalsze zlecanie mu prowadzenia postępowań powypadkowych pozostawało w jego ocenie, w sprzeczności z Rozporządzeniem Ministra Pracy i Polityki Socjalnej w sprawie przeprowadzania szkoleń z zakresu bhp. Odnosząc się do przedstawionych w zaskarżonym orzeczeniu uchybień, skarżący wskazał, że nie może ponosić odpowiedzialności za błędy i uchybienia innych osób. Przyznał, że nie wpisał w protokole powypadkowym słowa "służby", jednakże stwierdził, że takie uchybienie nie powinno mieć istotnego znaczenia, albowiem okoliczność, że wypadek miał miejsce podczas wykonywania przez pokrzywdzonego obowiązków służbowych wynikało z części opisowej protokołu. W zakresie opisu obrażeń skarżący wskazał, iż zgodnie z regulacją Rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 24 lutego 1973 roku, do protokołu wpisuje się obrażenia według wyjaśnienia lekarza, co skarżący uczynił. Wskazał także, że w dniu [...] roku otrzymał od Komendanta Miejskiego pisemne wytyczne co do usunięcia uchybień, które to wytyczne zrealizował w pełni w zakreślonym terminie. Rozpoznając odwołanie Ś. Komendant Wojewódzki Policji w K. zaskarżonym w niniejszym postępowaniu orzeczeniem z dnia [...] roku utrzymał w mocy orzeczenie organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia organ odwoławczy stwierdził, że orzeczenie organu pierwszej instancji wydane zostało na wiarygodnych, wynikających z całokształtu materiału dowodowego przesłankach naruszenia przez skarżącego dyscypliny służbowej. Organ odwoławczy wskazał, że samo nie wskazanie w protokole powypadkowym okoliczności, że poszkodowany funkcjonariusz uległ wypadkowi podczas służby stanowi o uznaniu naruszenia dyscypliny służbowej, co uzasadniało wymierzenie kary dyscyplinarnej. Jednocześnie podniesiono w uzasadnieniu, że chybione było uznanie przez organ pierwszej instancji przypisanie skarżącemu winy za uchybienia w notatkach sporządzonych przez innych funkcjonariuszy. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego skarżący powtórzył argumenty zawarte wcześniej w odwołaniu od orzeczenia organu pierwszej instancji, stwierdzając dodatkowo, że nałożona kara pociąga za sobą dotkliwe dla niego skutki finansowe. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie. Powołał się na swoje stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 133 ust. 1 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 roku o Policji (tekst jednolity Dz.U. z 2002 roku, Nr 7, poz. 58 z późn. zm.), policjant podlega odpowiedzialności dyscyplinarnej za naruszenie dyscypliny służbowej. Natomiast zgodnie z art. 139 ust. 2 ustawy o Policji szczegółowe zasady i tryb udzielania wyróżnień, przeprowadzania postępowań dyscyplinarnych, wymierzania w nich kar i ich wykonywania, odwoływania się od wymierzanych kar, a także właściwość przełożonych w tych sprawach określa minister właściwy do spraw wewnętrznych w drodze rozporządzenia. W dacie wydawania zaskarżonego orzeczenia obowiązywało w tym zakresie Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 19 grudnia 1997 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu udzielania wyróżnień oraz przeprowadzania postępowania dyscyplinarnego w stosunku do policjantów (Dz.U. z 1998 roku, Nr 4, poz. 14). W myśl § 9 ust. 1 powołanego Rozporządzenia postępowanie dyscyplinarne miało na celu ustalenie, czy zachodzą okoliczności uzasadniające odpowiedzialność dyscyplinarną policjanta, wszechstronne wyjaśnienie okoliczności i przyczyn popełnienia przewinienia lub naruszenia dyscypliny służbowej, którą stanowić może czyn policjanta popełniony w czasie służby lub podczas wykonywania zadań albo czynności służbowych, polegający na zawinionym niewykonaniu obowiązków wynikających z ustawy, przepisów wykonawczych lub rozkazów i poleceń wydawanych przez uprawnionych przełożonych na podstawie tych przepisów oraz orzeczenie kary współmiernej do zaistniałego przewinienia lub naruszenia dyscypliny służbowej. Postępowanie dyscyplinarne, jako postępowanie dwuinstancyjne, daje obwinionemu możliwość podważenia ustaleń dokonanych przez organ pierwszej instancji zarówno co do ustaleń faktycznych, jak i prawnych. W sytuacji zatem złożenia przez obwinionego odwołania od orzeczenia organu pierwszej instancji organ odwoławczy ma obowiązek zbadać całokształt postępowania dyscyplinarnego, w szczególności w odniesieniu do podniesionych przez obwinionego zarzutów w odwołaniu i dokonać oceny, czy zostały osiągnięte cele tego postępowania, o których mowa w § 9 ust. 1 Rozporządzenia. W ocenie Sadu organ odwoławczy nie dopełnił tego obowiązku. Wskazać bowiem należy, że rozpatrując odwołanie organ nie odniósł się do podnoszonej przez skarżącego kwestii współmierności kary do zaistniałego naruszenia dyscypliny służbowej. Uznając, jako jedyny czyn, mający znamiona naruszenia dyscypliny służbowej nie umieszczenie przez skarżącego w protokole powypadkowym w pkt A słowa "służby" i jednocześnie nie podzielając pozostałych zarzutów poczynionych przez Komendanta Miejskiego, organ odwoławczy winien był dokonać własnej oceny, czy czyn taki stanowi naruszenie dyscypliny służbowej, a jeżeli tak, to czy orzeczona kara jest współmierna do popełnionego czynu. W szczególności ocena ta powinna uwzględnić podnoszoną przez skarżącego okoliczność, iż z treści protokołu wynikało, że wypadek miał miejsce podczas pełnienia przez poszkodowanego obowiązków służbowych. Winien był przy tym wziąć pod uwagę wszelkie przesłanki, w tym także przesłanki uzasadniające ewentualne uniewinnienie lub umorzenie postępowania dyscyplinarnego, a określone w § 23 ust. 1 pkt 2 i § 24 Rozporządzenia, a także przesłanki wymierzenia kary, o których mowa w § 27 ust. 1 i 2 Rozporządzenia. Niezależnie od powyższego Sąd zwraca uwagę, że uzasadnienie zaskarżonego orzeczenia nie spełnia wymogów przewidzianych w art. 107 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego. Organ odwoławczy nie odniósł się bowiem w żaden sposób do podnoszonej przez skarżącego okoliczności dotyczącej jego uprawnień do wykonywania czynności z zakresu bezpieczeństwa i higieny pracy, w tym do uprawnień w zakresie prowadzenia postępowań powypadkowych. Naruszone przy tym zostały również zasady określone w art. 7 i 77 kpa. Prowadzone przez organy obu instancji postępowanie nie doprowadziło do wyjaśnienia tej kwestii, sprowadzając ją jedynie do stwierdzenia, że swoje obowiązki skarżący wykonywał w oparciu o służbowe polecenie przełożonego. Jeżeli natomiast po przeprowadzeniu w tym zakresie postępowania wyjaśniającego okazać by się miało, że skarżący wykonywał to polecenie nie mając do tego stosownych uprawnień, to w ogóle trudno byłoby w takiej sytuacji przypisać mu winę. Rozpoznając sprawę ponownie organ odwoławczy dokona ustaleń z uwzględnieniem powyższych rozważań, przy czym będzie miał także na uwadze upływ czasu, jaki minął od daty popełnienia przez skarżącego czynu, a także zmiany stanu prawnego ze szczególnym uwzględnieniem zmian wprowadzonych ustawą z dnia 29 października 2003 roku o zmianie ustawy o Policji (Dz.U. Nr 192, poz. 1873), obowiązujących od dnia 29 listopada 2003 roku. Mając powyższe na uwadze Sąd orzekł jak w sentencji na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270), zwanej dalej p.s.a., w związku z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 z późn, zm.). W kwestii wykonalności zaskarżonego orzeczenia Sąd orzekł na zasadzie art. 152 p.s.a. O zwrocie kosztów postępowania Sąd nie orzekł, a to w związku z treścią art. 210 § 1 p.s.a.