II SA/Ka 1970/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Teresa Kurcyusz-Furmanik Sędziowie: NSA Szczepan Prax Asesor WSA Beata Kalaga – Gajewska (spr) Protokolant: referent Arkadiusz Kmiotek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 kwietnia 2005 r. sprawy ze skargi D.S. na decyzję Wojewody Ś. z dnia [...]r., nr [...] w przedmiocie zasiłku dla bezrobotnych 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. D.S. zarejestrował się w Powiatowym Urzędzie Pracy w Ż. w dniu [...]r. jako osoba bezrobotna z prawem do zasiłku. Zasiłek ten pobierał od dnia [...]r. na podstawie decyzji wydanej z upoważnienia Prezydenta Miasta Ż. z dnia [...]r. Decyzją z dnia [...]r. znak: [...], nr [...] Prezydent Miasta Ż. pozbawił D.S. statusu osoby bezrobotnej i prawa do zasiłku dla bezrobotnych na okres [...] dni, poczynając od dnia [...]r. z powodu nieusprawiedliwionego niestawiennictwa w tym dniu w Powiatowym Urzędzie Pracy w Ż., wyznaczonym w pisemnym wezwaniu jako dzień przyjęcia oferty pracy przez stronę. Podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia organu I instancji stanowił art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. a, art. 13 ust. 3 pkt 5 i art. 73 ust. 4 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (tekst jednolity: Dz. U. z 2001 r., nr 6 poz. 56 z późn. zmianami). Przepisy te określają, iż prawo do zasiłku i innych świadczeń przewidzianych dla bezrobotnych ustaje z dniem utraty statusu bezrobotnego i nie przysługuje bezrobotnemu, który nie stawił się w powiatowym urzędzie pracy w wyznaczonym terminie i nie powiadomił w ciągu 5 dni o uzasadnionej przyczynie tego niestawiennictwa, a pozbawienie statusu bezrobotnego następuje na okres 3 miesięcy od dnia niestawienia się w powiatowym urzędzie pracy. Od tej decyzji strona wniosła odwołanie, w którym zaakcentowała, iż nie otrzymała żadnego pisemnego zawiadomienia zawierającego ofertę pracy. Podkreśliła, że o decyzji i o wyznaczonym terminie przyjęcia oferty pracy dowiedziała się w dniu [...]r., podczas osobistego stawiennictwa w Powiatowym Urzędzie Pracy w Ż., w celu podpisania listy dla bezrobotnych. Zatem skoro nie odebrała listu poleconego zawierającego wezwanie i dowiedziała się o nim dopiero po upływie wyznaczonego terminu to decyzja pierwszoinstancyjna o pozbawieniu jej prawa do zasiłku dla bezrobotnych i statusu bezrobotnego jest bezzasadna. Organ odwoławczy nie uwzględnił tych argumentów i decyzją z dnia [...]r., nr [...] utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu wskazał, że strona miała świadomość, że obowiązkiem bezrobotnego jest wcześniejsze powiadamianie urzędu o zamierzonym pozostawaniu w sytuacji powodującej brak gotowości do podjęcia zatrudnienia. Nadmienił, iż w dniu [...]r. stronie wyznaczono następny termin zgłoszenia się w urzędzie na dzień [...]r., a strona wcześniej, bo w dniu [...]r. zgłosiła się do Powiatowego Urzędu Pracy w Ż. i postępując zgodnie z art. 27 ust. 2 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu usprawiedliwiła wyjazdem swą nieobecność w wyznaczonym terminie. Zdarzenie to zostało odnotowane w karcie rejestracyjnej i wyznaczono stronie następny termin zgłoszenia na dzień [...]r. Strona mogła zatem zachowując należytą staranność powiadomić wcześniej urząd o sytuacji powodującej brak gotowości do podjęcia zatrudnienia bądź zgłosić się na wezwanie urzędu w wyznaczonym terminie, celem zapoznania się z ofertą pracy. Organ odwoławczy wyjaśnił również, że w przypadku niemożności doręczenia adresatowi listu poleconego w trybie art. 44 Kodeksu postępowania administracyjnego pozostawia się o nim zawiadomienie i na okres 7 dni składa pismo w placówce pocztowej, a po tym terminie uważa się, że doręczenie zostało dokonane z upływem ostatniego dnia tego terminu. W przypadku strony termin ten został zachowany, gdyż w dniu [...]r. listem poleconym zostało wysłane wezwanie do stawienia się w dniu [...]r. w Powiatowym Urzędzie Pracy w Ż. w sprawie oferty pracy. Strony nie zastano i umieszczono o przesyłce zawiadomienie w drzwiach mieszkania. W dniu [...] przesyłkę jako nie podjętą w terminie zwrócono do urzędu, a strona na wezwanie nie zgłosiła się i nie powiadomiła w ciągu pięciu dni o uzasadnionej przyczynie niestawiennictwa. Ponadto wywiódł, iż strona "nie spełniła obowiązków wynikających z art. 13 ust. 2 i ust. 3 pkt 5 ustawy" o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (dopisek Sądu), a zgłaszanie się w wyznaczonych przez organ zatrudnienia terminach stanowi podstawowy obowiązek bezrobotnego. Dopełnienie tego obowiązku jest warunkiem zachowania prawa do zasiłku oraz statusu bezrobotnego, a zgodnie z art. 73 ust. 4 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu z dniem utraty statusu bezrobotnego ustaje prawo do zasiłku dla bezrobotnych. Następnie postanowieniem z dnia [...]r. nr [...] organ odwoławczy z urzędu sprostował błąd pisarski w treści uzasadnienia swojej decyzji. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego skarżący podtrzymał swoje dotychczasowe zarzuty, wywodząc, iż nie otrzymał listu poleconego z ofertą pracy. Zawiadomienie o nim zostało umieszczone w drzwiach i "prawdopodobnie zostało przez kogoś wyjęte i nie miał (skarżący – dopisek Sądu) żadnej możliwości, aby dowiedzieć się o takiej ofercie pracy". Podkreślił, też że w tym okresie nie wyjeżdżał i był gotowy do podjęcia zatrudnienia. W odpowiedzi na skargę Wojewoda Ś. wniósł o oddalenie skargi z przyczyn zawartych w motywach zaskarżonej decyzji. Na rozprawie w dniu [...]r. skarżący zaakcentował, że w budynku w którym mieszka są zainstalowane skrzynki pocztowe i w swojej skrzynce nie znalazł on awiza informującego o przesyłce poleconej. Wojewódzki Sąd Administracyjne zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja została podjęta z naruszeniem przepisów prawa materialnego, jak i przepisów postępowania administracyjnego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przystępując do oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji w pierwszej kolejności wyjaśnić trzeba, iż mimo, że skarga została wniesiona pod rządami ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz. U. nr 74, poz. 368 ze zm./, to jednak podlega rozpoznaniu w oparciu o przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. nr 153, poz. 1270, zwanej dalej w skrócie: "ustawą p.p.s.a."/. Konsekwencja taka wynika z przepisu art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. nr 153, poz. 1271 z późn. zm./, który stanowi, że "sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi". Wskazać następnie trzeba, iż podstawa materialnoprawna utraty prawa do zasiłku dla bezrobotnych, w czasie wydania zaskarżonej decyzji, zawarta była w przepisie art. 13, art. 27 i art. 73 ust. 4 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (tekst jednolity: Dz. U. z 2003 r., nr 58 poz. 514), zwanej dalej ustawą o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu. Przepisy tej ustawy mają charakter bezwzględnie obowiązujący i dokładnie określają warunki przyznawania poszczególnych świadczeń, okresy ich pobierania i nie dają organom administracji możliwości uznaniowego ich przyznawania lub dowolnego ich pozbawiania. Sam przepis art. 13 ust. 2 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu zawiera unormowanie dyscyplinujące bezrobotnych. W myśl tego przepisu bezrobotni mają obowiązek zgłaszania się do właściwego powiatowego urzędu pracy w wyznaczonych terminach w celu potwierdzenia swojej gotowości do podjęcia pracy i uzyskania informacji o możliwościach zatrudnienia lub szkolenia. Ustawodawca wyraźnie podkreślił - "w wyznaczonych terminach", co w rozumieniu tego przepisu oznacza konkretną datę ustaloną z wyprzedzeniem przez powiatowy urząd pracy i potwierdzoną własnoręcznym podpisem przez bezrobotnego w aktach administracyjnych, w której bezrobotny obowiązany jest zgłosić się we właściwym powiatowym urzędzie pracy "w celu potwierdzenia swej gotowości do podjęcia pracy i uzyskania informacji o możliwościach zatrudnienia lub szkolenia". Konstrukcja przepisu art. 13 ust. 3 pkt 5 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu wskazuje, iż osoba, która nie stawiła się w wyznaczonym terminie i nie powiadomiła w ciągu 5 dni o uzasadnionej przyczynie tego niestawiennictwa nie jest tożsama z osobą, która dwukrotnie odmówiła, bez uzasadnionej przyczyny, przyjęcia propozycji odpowiedniego zatrudnienia, wykonywania prac interwencyjnych lub robót publicznych, albo udziału w szkoleniu, stażu lub programie specjalnym (art. 13 ust. 3 pkt 4 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu). Nie ulega bowiem wątpliwości, że czym innym jest "wyznaczony termin" jako konsekwencja zapisu art. 13 ust. 2 i ust. 3 pkt 5 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, a czym innym jest odrębne wezwanie bezrobotnego do stawiennictwa, celem podjęcia oferty pracy. W niniejszej sprawie organy orzekające błędnie zinterpretowały przesłanki warunkujące zastosowanie przepisu prawa materialnego powołanego w podstawie prawnej zaskarżonego rozstrzygnięcia, dlatego zasadnym jest jego uchylenie. Dopiero z chwilą dwukrotnej odmowy, bez uzasadnionej przyczyny, przyjęcia propozycji odpowiedniego zatrudnienia następuje na podstawie art. 13 ust. 3 pkt 4 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu pozbawienie takiej osoby statusu bezrobotnego na okres 6 miesięcy. Wątpliwości też budzi niewyjaśnienie okoliczności podnoszonych przez skarżącego, a związanych z brakiem doręczenia przesyłki BF z dnia [...]r. sygn. akt [...] (list polecony nr [...]), zawierającej zawiadomienie o terminie stawiennictwa w dniu [...]r. W szczególności okoliczność umieszczenia na jej odwrocie adnotacji o zostawieniu zawiadomienia w drzwiach adresata, a nie w oddawczej skrzynce pocztowej, jak to ma miejsce wówczas, gdy takie skrzynki znajdują się domu mieszkalnym. Na ten fakt zwraca uwagę sam skarżący w skardze, jak i w oświadczeniu złożonym na rozprawie akcentując, iż w jego domu zainstalowane są skrzynki pocztowe na korespondencję. W uzasadnieniu decyzji organu odwoławczego nie zamieszczono wyczerpujących ustaleń w tym zakresie, a winny one być przedmiotem jego rozważań w oparciu o art. 136 w związku z art. 78 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego. Stosownie do art. 75 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, w ramach tego postępowania należy dopuścić wszelkie dowody mogące przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, które nie są sprzeczne z prawem (por. wyrok NSA z dnia 22 listopada 2000 r., sygn. akt II SA 1510/00, Lex nr 53790). Zaniechanie tych czynności świadczy o naruszeniu wyżej wymienionych przepisów postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Na organie odwoławczym ciąży zatem obowiązek ponownego przeprowadzenia postępowania dowodowego w tym zakresie. W rozpatrywanej sprawie istotnym uchybieniem procesowym jest też błędne zastosowanie doręczenia zastępczego przewidzianego w art. 44 Kodeksu postępowania administracyjnego. Informacje zamieszczone na zwrotnym potwierdzeniu odbioru zawiadomienia o terminie stawiennictwa w dniu [...]r. i znajdujące się na nim daty doręczeń nie dają podstaw do uznania by w sprawie został prawidłowo zastosowany art. 44 Kodeksu postępowania administracyjnego. Należy zauważyć, iż stosownie do jego treści nie jest wymagane dwukrotne awizowanie doręczenia przesyłki, zatem błędne ustalenia organu odwoławczego w tym zakresie są sprzeczne z obowiązującymi regulacjami prawnymi. Reasumując ograniczenie się przez organy orzekające w sprawie tylko do interpretacji art. 13 ust. 3 pkt 5 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu spowodowało naruszenie powołanego przepisu prawa materialnego, jak również art. 27 ust. 1 pkt 2 i art. 73 ust. 4 tej ustawy oraz przepisów postępowania, w tym w szczególności art. 7, art. 10, art. 77 § 1 , art. 80 i art. 107 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego w taki sposób, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Organ odwoławczy nie zwrócił nadto uwagi na istotne naruszenie przepisów art. 13 ust. 2 i 3 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu przez organ I instancji i utrzymując wadliwe rozstrzygnięcie dodatkowo naruszył dyspozycję art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego. Zaznaczyć też trzeba, że skarżący w dniu [...]r. zgłosił swój wyjazd i zostało to zaznaczone w karcie rejestracyjnej, ale brak jest tam informacji o czasie trwania planowanego wyjazdu i nie można ustalić, czy ten termin nie obejmował też daty [...]r. tj. terminu stawienia się w urzędzie celem zapoznania z ofertą pracy. Sprawa ta też nie była przedmiotem rozważań obu organów administracji. W zaskarżonej decyzji i w odpowiedzi na skargę zaznaczono jedynie, iż z faktu informowania skarżącego o terminie wyjazdu w dniu [...]r. należy wywieść, że był on zaznajomiony z obowiązkiem usprawiedliwienia swojego niestawiennictwa w terminach wyznaczonych przez urząd. Jest poza sporem między stronami, że skarżący wiedział, iż w oparciu o przepis art. 27 ust. 3 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu bezrobotny, który w okresie krótszym niż 30 dni przebywa za granicą lub pozostaje w innej sytuacji powodującej brak gotowości do podjęcia zatrudnienia, nie zostaje pozbawiony statusu bezrobotnego, jeżeli o zamierzonym pobycie lub pozostawaniu w sytuacji powodującej brak gotowości do podjęcia zatrudnienia zawiadomi z wyprzedzeniem powiatowy urząd pracy. Wskazania co do dalszego postępowania wynikają wprost z powyższych rozważań. Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ odwoławczy przede wszystkim dokładnie wyjaśni stan faktyczny w niniejszej sprawie i jeszcze raz wnikliwie przeanalizuje wszystkie przesłanki wynikające z treści art. 13 ust. 3 pkt 5 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu. Z tych wszystkich względów Sąd uchylił zaskarżoną decyzję i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c oraz art. 135 ustawy p.p.s.a. w związku z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153 poz. 1271 z późn. zm.) orzekł, jak w punkcie 1 sentencji, a mając na uwadze treść art. 152 ustawy p.p.s.a. w punkcie 2 sentencji określił, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku. O kosztach postępowania nie orzeczono stosownie do art. 210 ustawy p.p.s.a. z uwagi na brak wniosku skarżącego w tym zakresie.