II SA/Ka 1972/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Bonifacy Bronkowski Sędzia WSA Włodzimierz Kubik( spr.) Asesor WSA Krzysztof Targoński Protokolant referent stażysta Aleksandra Żmudzińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 października 2004 r. sprawy ze skargi J. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie przyłączenia do wodociągu oddala skargę. W dniu [...] do Starosty [...] wpłynęło pismo J. C. datowane na dzień [...] zatytułowane jako skarga. Pismo to zostało pierwotnie skierowane do Wójta Gminy L., a ten w trybie art. 65 kpa przekazał je według właściwości do Starosty. W piśmie tym skarżący domagał się podłączenia jego nieruchomości położonej w R. do wodociągu Spółki Wodociągowo-Kanalizacyjnej [...], działającej jako spółka prawa wodnego. W oparciu o powyższe pismo Starosta [...] wszczął postępowanie administracyjne w sprawie. W toku tego postępowania ustalono, że J. C. został członkiem spółki wodnej w [...] i opłacał do [...] udziały członkowskie ( w sumie [...] zł przed denominacją ) , wyraził też zgodę na przeprowadzenie należącego do spółki wodociągu na odcinku 200 m przez działkę wydzierżawioną przez niego od K. U. Powyższe przedsięwzięcie spowodowało szkody na działce i spowodowało konieczność przeprowadzenia jej rekultywacji. W [...] skarżący nabył w drodze umowy kupna – sprzedaży prawo własności tej działki. Dalszych udziałów na rzecz spółki wodnej nie płacił bowiem mieszkał w R. i sądził, że z uwagi na poprowadzenie wodociągu przez znajdującą się w jego użytkowaniu działkę został zwolniony z dalszych wpłat (jak twierdzi skarżący to zostało uzgodnione z poprzednim prezesem spółki), nie był też informowany przez nowe władze spółki o obowiązku uiszczania dalszych udziałów i o ich wysokości. Starania o podłączenie do wodociągu czyni od [...] , spółka zaś uzależnia podłączenie jego działki do wodociągu od uiszczenia zaległych udziałów w kwocie [...] zł wraz z zaległymi odsetkami w wysokości [...] zł. Uchwałą Zarządu Spółki z dnia [...] podjętą na podstawie § 8 ust. 3 Statutu Spółki Wodociągowo-Kanalizacyjnej [...] i po uzyskaniu - zgodnie z wymogami statutu - zgody Starosty [...] skarżący został wykluczony ze spółki. Decyzją Starosty [...] z dnia [...] umorzono zaś, jako bezprzedmiotowe, postępowanie administracyjne w sprawie skargi J. C. na działalność Spółki Wodociągowo-Kanalizacyjnej [...]. W odwołaniu od tej decyzji J. C. kwestionuje zasadność uchwały pozbawiającej go członkostwa w spółce. Zarzuca także zarządowi spółki naruszenie jej statutu poprzez odmowę doprowadzenia wody do posesji jej członka. Wskazuje dalej, że domaganie się przez spółkę wpłaty zaległych udziałów wraz z odsetkami i uzależnienie od tego decyzji w sprawie podłączenia do wodociągu jest niezasadne, nie był bowiem informowany konieczności wpłacania dalszych udziałów. Decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego decyzja organu I instancji została utrzymana w mocy. W motywach swojego rozstrzygnięcia organ ten wskazał, że działalność spółek wodnych regulują przepisy zawarte w ustawie z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (Dz. U. nr 115, poz. 1229 z późn. zm.). Z analizy uprawnień decyzyjnych przysługujących staroście względem nadzorowanych przez niego spółek wodnych w świetle regulacji zawartych w tej ustawie – podaje organ II instancji - wynika, że nie zawiera ona przepisu mocą którego starosta mógłby zobowiązać spółkę wodną do wykonania przyłącza wodociągowego do konkretnej nieruchomości. Uzasadnienie decyzji organu I instancji jest w istocie odpowiedzią na skargę J. C. na podstawie ustaleń poczynionych w ramach realizacji funkcji nadzorczo-kontrolnych wobec spółki. Z uwagi na brak podstaw prawnych do rozstrzygnięcia merytorycznego w drodze decyzji administracyjnej żądania skarżącego, należało więc wszczęte w sprawie postępowanie umorzyć. W skardze skierowanej jeszcze do NSA J. C. zarzucił zaskarżonej decyzji bezpodstawność umorzenia postępowania przez organy obu instancji. Błąd w ustaleniach faktycznych polegający na przyjęciu, iż skarżący domagał się przyłączenia w [...] jego budynku do wodociągu w zamian za odszkodowanie za zniszczony grunt, gdy tymczasem wstąpił on do spółki wodnej w [...] oraz dokonał wpłaty należnych składek za lata [...] . Podał, że spółka nie wzywała go pisemnie do wpłacania dalszych składek członkowskich chociaż była do tego zobowiązana starym statutem oraz mimo, iż przeprowadzono przez jego nieruchomość wodociąg na odcinku o długości 200 m to spółka nie chce podłączyć go do tego wodociągu, domagając się wcześniejszego uregulowania zaległych składek wraz z odsetkami. Składek członkowskich nie płacił, bo z poprzednim zarządem spółki ustalił ustnie, że w zamian za należne składki przeprowadzi rekultywację terenu działki zniszczonej budowanym wodociągiem. Nadto zarzucił, nieprawidłowość zastosowania w jego sprawie przepisów zawartych w statucie spółki uchwalonym i zatwierdzonym przez Starostę w [...] gdy tymczasem jego prawa i obowiązki należało oceniać na mocy statutu spółki z [...] Wreszcie kwestionuje zasadność wyrażenia zgody przez Starostę [...] na wykluczenie go z członkostwa w spółce. W odpowiedzi na skargę SKO w K. wniosło o jej oddalenie. Podniesiono, że obowiązująca w czasie wydawania zaskarżonej decyzji ustawa z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne określa kompetencje Starosty w odniesieniu do spółek wodnych, przepisy tej ustawy nie dają jednak podstaw prawnych do wydawania decyzji administracyjnych zobowiązujących spółki wodne do wykonania podłączenia wodociągowego do konkretnych nieruchomości, w związku z czym postępowanie administracyjne z wniosku J. C. jako bezprzedmiotowe należało umorzyć. Opisywany przez skarżącego stan faktyczny powinien zaś być, jak podniesiono w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, przedmiotem nadzoru i kontroli starosty nad spółką zgodnie z art. 178 Prawa wodnego, a nie przedmiotem postępowania administracyjnego. W piśmie z dnia [...] skarżący odnosząc się do odpowiedzi na skargę sporządzonej przez Kolegium, podniósł obok wcześniej zgłoszonych zarzutów, iż do wodociągu powinien być podłączony z racji członkostwa w spółce i to niezależnie od kwestii opłacenia zaległych składek, a odsetek od zaległych składek spółka winna dochodzić na drodze cywilnej. Podniósł także brak jakiegokolwiek nadzoru nad spółką ze strony starosty i niedopełnienie obowiązków wynikających z art. 178 Prawa wodnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270) – dalej zwanej ustawą Popsa. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji Sąd nie stwierdził bowiem - wbrew stanowisku skarżącego - naruszenia prawa procesowego, jak i przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na ostateczne rozstrzygnięcie. W tym miejscu należy wyjaśnić skarżącemu, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, kontrola ta jak stanowi art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269) sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Odnosząc się szczegółowo do oceny przebiegu postępowania administracyjnego w kontrolowanej sprawie należy stwierdzić, że pismo skarżącego skierowane pierwotnie do Wójta Gminy L., a następnie przekazane Staroście [...] winno być, zdaniem Sądu, potraktowane jako skarga na działalność zarządu Spółki Wodociągowo-Kanalizacyjnej [...] złożona w trybie przepisów Działu VIII kpa. Pogląd taki znajduje oparcie w przepisach regulujących uprawnienia nadzorcze i kontrolne starostów nad działalnością spółek wodnych - w czasie złożenia skargi z art. 117 ust. 1 pkt 2) ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo wodne (Dz. U. nr 38, poz. 230 z późn. zm.), a od 1 stycznia 2002 r. z art. 117 i następne ustawy 18 lipca 2001 r. Prawo wodne. Skoro jednak na wniosek skarżącego Starosta wszczął postępowanie administracyjne, a nie skargowe to zgodnie z dyspozycją normy zawartej w art. 234 pkt 1) kpa był zobowiązany rozpatrzyć skargę strony w toku tego postępowania, co też uczynił. Powyższego dowodzi tok postępowania w sprawie, a także motywy podniesione w uzasadnieniu decyzji organu I instancji. Zasadnie wskazało Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K., że uzasadnienie to w gruncie rzeczy zawiera odpowiedź na skargę. Na uwzględnienie nie zasługują także zarzuty zgłoszone przez skarżącego, a dotyczące naruszenia przez organy spółki wodnej przepisów zawartych w jej statucie. W tym miejscu zauważyć przyjdzie, że członek spółki wodnej nie ma przymiotu strony w postępowaniu nadzorczym wszczętym wobec takiej spółki przez starostę. Poszczególny członek spółki prawa wodnego może bowiem w takim postępowaniu działać jedynie za pośrednictwem jej statutowych organów Zgodnie bowiem z art. 179 ust. 4 Prawa wodnego legitymację do kwestionowania rozstrzygnięć nadzorczych starosty mają tylko organy spółki, które są legitymowane do składania wniosków o ponowne rozpatrzenie sprawy przez starostę i po wyczerpaniu tego trybu mogą wnieść skargę do sądu administracyjnego na rozstrzygnięcia starosty stwierdzające nieważność uchwał. Tym samym podniesione zarzuty dotyczące naruszenie przepisów statutu przez organy Spółki wodociągowo-Kanalizacyjnej [...] nie mogły odnieść skutku, a tym samym zostać objęte kontrolą Sądu, bowiem zostały wniesione przez nieuprawniony podmiot. W sprawie jest jednak jeszcze jeden wątek na którym swoją główną uwagę skupił organ II instancji. Mianowicie skarżący sformułował w swojej skardze z dnia [...] żądanie zobowiązania spółki wodnej przez organ administracji publicznej do zrealizowania przyłącza wodociągowego na jego posesji. Oceniając ten aspekt sprawy należy wskazać, że przepisy prawa wodnego nie zawierają regulacji pozwalających organom administracji publicznej na wydanie tej treści decyzji skierowanych do organów spółki wodnej. Odmiennie sytuacja w przypadku przedsiębiorstw wodno-kanalizacyjnych działających w oparciu o przepisy ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków (Dz. U. nr 72, poz. 747 z późn. zm.). Zgodnie bowiem art. 15 ust. 3 tej ustawy przedsiębiorstwo takie jest obowiązane przyłączyć do sieci nieruchomość osoby ubiegającej się o przyłączenie, jeżeli są spełnione warunki przyłączenia określone w regulaminie oraz istnieją techniczne możliwości świadczenia usług. Dodać także trzeba, że zbiorowe zaopatrzenie w wodę i zbiorowe odprowadzanie ścieków jest w świetle art. 3 ust. 1 tej ostatniej ustawy, zadaniem własnym gminy. Należy niemniej zauważyć, że przepisy odnoszące się do przedsiębiorstw wodociągowo-kanalizacyjnych nie mają zastosowania (nawet odpowiedniego) do spółek wodnych działających w oparciu o przepisy ustawy Prawo wodne (por. w tej kwestii definicję zawartą w art. 2 pkt 4) ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę ...). W powyższym stanie faktycznym i prawnym zasadnie więc została wydana przez organ I instancji decyzja o umorzeniu postępowania administracyjnego. Decyzję opartą na art. 105 § 1 kpa organ administracji publicznej ma bowiem obowiązek wydać kończąc sprawę w danej instancji w przypadku gdy nie ma możliwości rozstrzygnięcia jej co do istoty. Sytuacja taka- jak wykazano wyżej - miała miejsce w kontrolowanym przez Sąd postępowaniu. Decyzja taka nie rozstrzyga o materialno-prawnych uprawnieniach lub obowiązkach stron, jednakże wywiera inny skutek prawny, stwierdza bowiem , że nie ma przesłanek do orzekania co do istoty sprawy i kończy jej zawisłość w danej instancji (por. B. Adamiak, J. Borkowski, Postępowanie administracyjne i sądowoadministracyjne, Warszawa 2004 r. s. 252). Zasadnie również rozstrzygnął sprawę organ II instancji utrzymując w mocy decyzję Starosty [...]. W tym stanie rzeczy Sąd na mocy art. 151 Poppsa w związku z art. 97§1 cytowanej ustawy przepisy wprowadzające(...), skargę oddalił.