II SA/Ka 2007/03

Dnia 4 lipca 2005 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Ewa Krawczyk Sędziowie: WSA Stanisław Nitecki Asesor WSA Rafał Wolnik – spr. Protokolant: sekr. sądowy Elwira Massel po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 czerwca 2005 roku, sprawy ze skargi M.T. na decyzję Wojewody Ś. z dnia [...] roku, Nr [...] w przedmiocie wywłaszczenia nieruchomości oddala skargę Wnioskiem z dnia [...] roku skarżąca M.T. zwróciła się o zwrot działek nr [...] i [...] o powierzchni [...] ha, położonych w R.K., a wywłaszczonych pod budowę piekarni Gminnej Spółdzielni "[...]" w R. Po przeprowadzeniu postępowania Kierownik Urzędu Rejonowego w C. decyzją z dnia [...] roku, Nr [...], umorzył postępowanie jako bezprzedmiotowe, wskazując, że brak było decyzji w przedmiocie wywłaszczenia tej nieruchomości. Postanowieniem z dnia [...] roku Kierownik Urzędu Rejonowego w C. wznowił z urzędu na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 Kodeksu postępowania administracyjnego (kpa) postępowanie zakończone decyzją z dnia [...] roku, a to z uwagi na przedłożenie poświadczonej notarialnie kopii decyzji Naczelnika Powiatu w C. z dnia [...] roku o wywłaszczeniu nieruchomości i odszkodowaniu. Decyzją z dnia [...]r. nr [...] Kierownik Urzędu Rejonowego w C. uchylił w całości decyzję z dnia [...]r. umarzającą postępowanie i odmówił zwrotu wywłaszczonej nieruchomości na rzecz Pani M.T. Jako podstawę rozstrzygnięcia organ powołał art. 48 ust. 1 i art. 69 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości ( tj. z 1991 r. Dz.U. Nr 30, poz. 127 ) przyjmując, że brak jest podstaw do zwrotu nieruchomości, gdyż została ona wykorzystana zgodnie z celem określonym w decyzji o wywłaszczeniu. Rozpoznając odwołanie od tej decyzji, Wojewoda C. decyzją z dnia [...]r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie. Wskutek skargi wniesionej przez Panią M.T. Naczelny Sąd Administracyjny – Ośrodek Zamiejscowy w Katowicach wyrokiem z dnia 17 grudnia 1997 r. ( sygn. II SA/Ka 583/96 ) uchylił zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia Sąd stwierdził, że w postępowaniu o zwrot wywłaszczonej nieruchomości organ administracji musi ustalić, czy wywłaszczona nieruchomość została wykorzystana zgodnie z celem wywłaszczenia w całości lub w części, gdyż ustawodawca przewiduje możliwość zwrotu całej jak również części nieruchomości. Decyzją z dnia [...]r. nr [...] Wojewoda Ś. uchylił w całości decyzję Kierownika Urzędu Rejonowego w C. z dnia [...]r. oraz przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. Ponownie rozpoznając sprawę organ I instancji uzupełnił postępowanie dowodowe we wskazanym przez Naczelny Sąd Administracyjny kierunku i w dniu [...] roku wydał decyzję odmawiającą uchylenia decyzji będącej przedmiotem wznowionego postępowania. Organ pierwszej instancji ustalił, że Pani M.T. w odwołaniu do Wojewody, zrezygnowała już z ubiegania się o zwrot działki nr [...] o pow. [...] m2 zajętej pod ulicę [...]. W trakcie oględzin działki nr [...] przeprowadzonych w dniu [...]r. organ ustalił, że większość obiektów budowlanych ( zadaszenie stalowe na opał, śmietnik murowany, skład żużla i awaryjny wjazd wyłożony trylinką ) nie jest wykorzystywana zgodnie z celem wywłaszczenia, a więc nie jest powiązana z funkcjonowaniem piekarni. Jednakże organ I instancji ustalił też, że działka nr [...] wraz z innymi działkami położonymi w R.K. o łącznej pow. [...] ha zgodnie z decyzją Wojewody C.o z dnia [...]r. nr [...] na podstawie art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. – Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych ( Dz.U. Nr 32, poz. 191 i str. 43, poz. 253 ) w zw. z art. 5 ust. 1 tej ustawy stała się z mocy prawa własnością gminy R. Gmina R. jako właściciel działki nr [...] oddała w/w nieruchomość wraz z innymi działkami aktem notarialnym z dnia [...]r. Rep. [...] w użytkowanie wieczyste Gminnej Spółdzielni "[...]" w R. Prawo użytkowania wieczystego na rzecz Gminnej Spółdzielni "[...]" w R. ujawnione zostało w dniu [...]r. w Księdze wieczystej KW Nr [...] prowadzonej w Sądzie Rejonowym w C. Zarówno Gmina R. jak i G.S. "[...]" nie wyraziły zgody na rozwiązanie umowy użytkowania wieczystego ustalonego w stosunku do działki nr [...]. Uwzględniając powyższy stan faktyczny organ I instancji wywiódł, iż przepisy ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości utraciły moc na podstawie ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami ( Dz.U. Nr 115, poz. 741 ) z dniem 1 stycznia 1998 r. Zgodnie z art. 233 tej ustawy sprawy wszczęte lecz nie zakończone decyzją ostateczną przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, prowadzi się na podstawie przepisów nowej ustawy, w tym także zgodnie z art. 229 ustawy. Uwzględniając wynik dotychczasowych postępowań w sprawie organ I instancji wskazał, że aktualna pozostaje decyzja Kierownika Urzędu Rejonowego w C. z dnia [...]r. [...] i postanowienie z dnia [...]r. [...] o wznowieniu postępowania w sprawie zwrotu w.w. nieruchomości, co prowadzi zgodnie z art. 149 § 2 kpa do wydania decyzji przewidzianej w art. 151 § 1 pkt 1 kpa. W ocenie organu w sytuacji rezygnacji przez wnioskodawczynię ze zwrotu działki nr [...] o pow. [...] m2 zajętej pod ulicę [...], postępowania w sprawie zwrotu tej nieruchomości pozostaje nadal bezprzedmiotowe. Natomiast zgodnie z art. 229 ustawy z dnia 21.08.1997 r. o gospodarce nieruchomościami roszczenie o którym mowa w art. 136 ust. 3 tej ustawy ( tj. zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. W przypadku jej zbędności na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu) nie przysługuje, jeżeli przed dniem wejścia w życie ustawy tj. przed dniem 1 stycznia 1998 r. nieruchomość została sprzedana albo oddana w użytkowanie wieczyste osobie trzeciej, a prawa nabywcy zostały ujawnione w Księdze wieczystej. Ponieważ działka nr [...] o pow. [...] ha została oddana w użytkowanie wieczyste w dniu [...]r. i prawo to zostało ujawnione w Księdze wieczystej w dniu [...]r. zachodziły podstawy do umorzenia postępowania. W ocenie organu sytuacja taka oznacza, że postępowanie w sprawie zwrotu działki nr [...] pozostaje nadal bezprzedmiotowe, zmieniły się tylko motywy umorzenia z art. 105 kpa, co jednak nie wpływa na rozstrzygnięcie istoty sprawy. Na skutek odwołania skarżącej, decyzją z dnia [...]r. nr: [...] wydaną z upoważnienia Wojewody Ś. powołując się na art. 138 § 1 pkt 1 kpa utrzymano w mocy zaskarżone rozstrzygniecie. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy akceptując ustalenia faktyczne poczynione przez organ I instancji wywiódł, że nieruchomość nr [...] nie podlega zwrotowi, gdyż biorąc pod uwagę treść art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami, roszczenie o zwrot nie przysługuje, a postępowanie w w/w sprawie winno być umorzone jako bezprzedmiotowe. Wobec rezygnacji wnioskodawczyni ze zwrotu działki nr [...] także w tej części postępowanie w sprawie zwrotu pozostaje bezprzedmiotowe. Na skutek skargi do Naczelnego Sądu Administracyjnego, wyrokiem z dnia 23 lipca 2003 roku (sygn. akt II SA/Ka 2186/99) Sąd ten uchylił zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu Sąd wskazał m.in., że jeżeli organ stwierdzi istnienie w sprawie przesłanki negatywnej określonej w art. 146 § 1, jak i w art. 146 § 2 kpa wydaje decyzję stwierdzającą wydanie zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa tj. decyzji o jakiej mowa w art. 151 § 2 kpa. Zalecił też organowi rozważenie, czy w sprawie zachodzą podstawy do wydania decyzji z art. 151 § 1 pkt 2 czy też z art. 151 § 2 kpa. Odnosząc się natomiast do zarzutów skargi Sąd stwierdził, że są one nietrafne o ile sugerują, że w sprawie winien mieć zastosowanie przepis art. 69 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości ( tj. z 1991 r. Dz.U. nr 30, poz. 127 ze zm.). Decyzją z dnia [...] roku Wojewoda Ś. uchylił w całości decyzję Starosty C. z dnia [...] roku i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania przez organ pierwszej instancji. Powołał się przy tym w uzasadnieniu na treść wyroku NSA z dnia 21 lipca 2001 roku. Organ pierwszej instancji ponownie rozpoznając sprawę, decyzją z dnia [...] roku, Nr [...] uchylił decyzję Kierownika Urzędu Rejonowego w C. z dnia [...] roku oraz umorzył postępowanie w sprawie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości tak w stosunku do działki nr [...], jak i działki nr [...]. W obszernym uzasadnieniu tej decyzji organ przytoczył przebieg całego postępowania w sprawie, przy czym jako podstawę umorzenia postępowania w sprawie zwrotu działki nr [...] wskazał na przepis art. 229 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami. Odnośnie natomiast działki nr [...] postępowanie umorzono na zasadzie art. 105 § 2 kpa, albowiem pismem z dnia [...] roku skarżąca sprecyzowała wniosek o zwrot nieruchomości w ten sposób, iż domagała się jedynie zwrotu działki nr [...]. Rozpoznając odwołanie skarżącej, zaskarżoną w niniejszym postępowaniu decyzją Wojewoda Ś. uchylił w całości decyzję Starosty Powiatu C. z dnia [...] roku, Nr [...] i orzekł jednocześnie, iż decyzja Kierownika Urzędu Rejonowego w C. z dnia [...] roku, Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania dotyczącego zwrotu nieruchomości położonej w R.K., oznaczonej na mapie ewidencyjnej nr [...] jako działka nr [...] i nr [...] o pow. [...] ha wydana została z naruszeniem prawa. Jako podstawę takiego rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał przepisy art. 145 § 1 pkt 5, art. 146 § 2 i art. 151 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego (kpa). W uzasadnieniu organ podzielił ustalenia faktyczne i dowodowe dokonane przez organ pierwszej instancji. Wskazał jednak, że uchylenie decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego z dnia [...] roku było wadliwe, albowiem zgodnie z art. 146 § 2 kpa nie uchyla się decyzji w przypadku, jeżeli w wyniku wznowienia postępowania mogłaby zapaść wyłącznie decyzja odpowiadająca w swej istocie decyzji dotychczasowej, co miało miejsce w niniejszym postępowaniu. W skardze oraz w dalszych pismach procesowych skarżąca powtórzyła twierdzenia i argumenty, jakie wcześniej prezentowała w toku postępowania administracyjnego. Dodatkowo wskazała, że decyzja wywłaszczeniowa z dnia [...] roku jest dokumentem fałszywym, o czy świadczy pismo Prokuratury Rejonowej z dnia [...] roku. Oświadczyła, że nadal pozostaje właścicielką działki nr [...]. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, powołując się na argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W pierwszej kolejności należy wskazać, że zgodnie z przepisem art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Kontrolowana w niniejszej sprawie decyzja jest w ocenie składu orzekającego zgodna z prawem. Zwrócić przyjdzie na wstępie uwagę na treść art. 99 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 z późn. zm.). Zgodnie z tym przepisem ocena prawna wyrażona w orzeczeniu Naczelnego Sadu Administracyjnego, wydanym przed dniem 1 stycznia 2004 roku, wiąże w sprawie wojewódzki sąd administracyjny oraz organ, którego działanie lub bezczynność były przedmiotem zaskarżenia. W sprawie zwrotu przedmiotowych nieruchomości Naczelny Sąd Administracyjny wypowiadał się już dwukrotnie w wyrokach z dnia 17 grudnia 1997 roku (sygn. akt II SA/Ka 583/96) oraz z dnia 23 lipca 2001 roku (sygn. akt II SA/Ka 2186/99). Dokonana przez Sąd ocena prawna wiązała zatem organy ponownie orzekające w sprawie, jak również wiąże Sąd przy rozpoznaniu niniejszej skargi. W szczególności wskazać należy, iż art. 233 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami (tekst. jedn. Dz.U. z 2000 roku, Nr 46, poz. 543 z późn. zm.) stanowi, że sprawy wszczęte, lecz nie zakończone decyzją ostateczną przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, prowadzi się na podstawie jej przepisów. To oznacza, że rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie opierać się powinno na przepisach ustawy z 1997 roku, nie zaś na przepisach obowiązujących w dacie wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości. Stwierdzić zatem przyjdzie, iż organy orzekające obu instancji prawidłowo przyjęły za podstawę materialno-prawną przepisy ustawy z 1997 roku. Z kolei zgodnie z art. 229 cyt. ustawy, roszczenie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości nie przysługuje, jeżeli przed dniem 1 stycznia 1998 r. nieruchomość została sprzedana albo oddana w użytkowanie wieczyste osobie trzeciej, a prawa nabywcy zostały ujawnione w księdze wieczystej. Z okoliczności sprawy jednoznacznie wynika, że działka nr [...] o pow. [...] m2 wraz z innymi działkami aktem notarialnym z dnia [...]r. Rep. [...] oddana została w użytkowanie wieczyste Gminnej Spółdzielni "[...]" w R., a prawo to ujawnione zostało w dniu [...]r. w KW nr [...] prowadzonej przez Wydział Ksiąg Wieczystych Sądu Rejonowego w C. Zatem przedmiotowa działka nr [...] została oddana w użytkowanie wieczyste przed dniem 1 stycznia 1998 roku. Sytuacja taka daje podstawę do umorzenia postępowania. Zatem bez znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy pozostają zarzuty skarżącej kwestionujące prawdziwość dokumentu, jakim jest decyzja wywłaszczeniowa z [...] roku. W ocenie Sądu organy administracyjne, zgodnie z wcześniejszymi wyrokami NSA, również w sposób jednoznaczny wyjaśniły stanowisko skarżącej wobec złożonego wniosku o zwrot działki nr [...] o pow. [...] m2 . Z okoliczności sprawy wynika, że wniosek z dnia [...]r. dotyczył działek nr [...] i [...]. W sytuacji gdy w postępowaniu administracyjnym ustalono, że działka nr [...] została wykorzystana pod urządzenie ulicy [...] skarżąca już w odwołaniu od decyzji z dnia [...]r. zrezygnowała z żądania zwrotu tej działki. Jednakże w odwołaniu z dnia [...]r. tj. od decyzji z dnia [...]r. zawarła żądanie zwrotu działek nr [...] i [...]. W ówczesnej skardze do Sądu Administracyjnego jak i na rozprawie sądowej oświadczyła, że zrezygnowała ze zwrotu działki nr [...]. Dodatkowo na wezwanie organu pismem z dnia [...] roku skarżąca potwierdziła, że nie domaga się zwrotu działki nr [...]. Takie stanowisko skarżącej uzasadniało umorzenie postępowania w zakresie zwrotu tej działki. Powyższe rozważania prowadzą zatem do wniosku, że postępowanie w sprawie zwrotu wywłaszczonych nieruchomości w istocie winno było się zakończyć umorzeniem tak w stosunku do działki nr [...], jak i działki nr [...]. Skoro tak, to zasadnie organ odwoławczy zastosował przepis art. 146 § 2 kpa, czego konsekwencją było orzeczenie o wydaniu decyzji z naruszeniem prawa po myśli art. 151 § 2 kpa. Pozostałe zarzuty skarżącej nie mogły odnieść skutku w niniejszym postępowaniu, gdyż ich istota sprowadzała się do kwestionowania aktów i czynności, które pozostają w obrocie prawnym (decyzja wywłaszczeniowa, umowy sprzedaży nieruchomości, wpisy do ksiąg wieczystych), a ich ewentualne podważenie mogłoby nastąpić w innych postępowaniach. Z przytoczonych wyżej rozważań i przyczyn skarga nie mogła zostać uwzględniona przez Sąd i jako taka podlega oddaleniu na zasadzie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270 z późn. zm.), w związku z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 z późn. zm.).