II SA/Ka 2013/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący – Sędzia NSA Małgorzata Korycińska ( spr.) Sędzia WSA Włodzimierz Kubik Asesor WSA Krzysztof Targoński Protokolant apl. radc. Tomasz Michalik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 października 2004 r. sprawy ze skargi J. P. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla Powiatu [...] z dnia [...] r. nr [...] 2. orzeka o niewykonalności zaskarżonej decyzji w całości. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla Powiatu [...] decyzją z dnia [...] r. nakazał J. P. rozbiórkę szklarni zlokalizowanej na granicy działek [...] i [...] w C. U podstaw materialnoprawnych rozstrzygnięcia przywołano art. 37 ust. 1 ustawy z dnia 24 października 1974 r. – Prawo budowlane ( Dz. U. Nr 38 poz. 229 z późn. zm.) w zw. z art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane ( Dz. U. Nr 89 poz. 414 z późn. zm.). Natomiast w uzasadnieniu podano, iż szklarnia powstała w [...] r. została wybudowana bez pozwolenia na budowę i nie ma prawnych możliwości zalegalizowania tej samowoli, albowiem lokalizacja obiektu narusza § 13 ust. 2 rozporządzenia z dnia 3 lipca 1980 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki. Uznano, iż doprowadzenie szklarni do stanu zgodnego z prawem wymagałoby dokonania jej przebudowy łącznie z konstrukcją nośną obiektu, a "to byłoby działanie wymagające uzyskania pozwolenia na przebudowę". W odwołaniu J. P. podała, iż obiekt został przyjęty do użytkowania w dniu [...] r. i jakkolwiek decyzja w tym przedmiocie została uchylona, to o jego zgodności z warunkami technicznymi wówczas przesądzono. Wskazała, iż od strony nieruchomości sąsiedniej istnieje pełny mur bez jakichkolwiek otworów, a wody opadowe odprowadzane są na jej nieruchomość. Mur ten zabezpieczony jest dodatkowo siatką, aby nie doszło do "odpadania odłamków na działkę sąsiada". [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. decyzją z dnia [...] r. utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. W motywach decyzji organ odwoławczy wyeksponował to, że samowolnie wybudowana szklarnia "pogarsza warunki użytkowe dla otoczenia" polegające na ograniczeniu użytkowania i zabudowy działki sąsiedniej. W skardze J. P. wykazywała te same okoliczności co w odwołaniu podając dodatkowo, że szklarnia została wybudowana na starych fundamentach obory. W odpowiedzi na skargę organ, którego działanie zaskarżono postulował jej oddalenie nie znajdując podstaw do zmiany stanowiska. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje : Decyzja organu odwoławczego zapadła w wyniku odwołania J. P. od rozstrzygnięcia organu I instancji z dnia [...] r. po raz wtóry poddana została kognicji Sądu. Ponieważ ocena prawna wyrażona w uprzednim orzeczeniu Sądu wiązała organ, którego działanie było przedmiotem zaskarżenia, a obecnie wiąże Sąd, należy rozważania nad legalnością zaskarżonej decyzji rozpocząć od przypomnienia motywów wyroku z dnia 23 kwietnia 2002 r. sygn. II SA/Ka 1617/00. Wskazać wpierw trzeba, że [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] r., wydaną w rozpoznaniu odwołania J. P. od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla Powiatu [...] z dnia [...] r. w przedmiocie nakazu rozbiórki szklarni uchylił decyzję organu I instancji w całości i umorzył postępowanie w sprawie. Naczelny Sąd Administracyjny przywołanym wyrokiem stwierdził nieważność decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r. W uzasadnieniu orzeczenia Sąd wyraził pogląd, iż rażąco narusza prawo teza o bezprzedmiotowości postępowania w sprawie samowoli budowlanej i nakazał kontynuować postępowanie przed organem nadzoru budowlanego. Przesądził przy tym, iż w sprawie mają zastosowanie przepisy ustawy z dnia 24 października 1974 r. – Prawo budowlane, i że skoro już zapadło rozstrzygnięcie organu I instancji o rozbiórce obiektu budowlanego wydana na podstawie art. 37 ust. 1 tej ustawy, to organ odwoławczy w postępowaniu odwoławczym powinien ustalić "czy zostały spełnione określone w tym przepisie przesłanki do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy". Po tym orzeczeniu Sądu organ odwoławczy wydał decyzję będącą przedmiotem obecnej skargi. Decyzja ta została oparta o art. 37 ust. 1 pkt 2 prawa budowlanego z 1974 r. i w tym zakresie nie narusza zasady związania oceną prawną, która została wyrażona w art. 99 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1271 z późn. zm.). Stosując przywołany przepis prawa materialnego organy nadzoru budowlanego obydwu instancji zaprezentowały tezę, iż orzeczenie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego jest konieczne z uwagi na niemożność prawną doprowadzenia budynku szklarni do stanu zgodnego z prawem. Tymczasem nakaz przymusowej rozbiórki z przyczyn określonych w art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 24 października 1974 r. – Prawo budowlane ( Dz. U. Nr 38 poz. 229 z późn. zm.) powinien być stosowany tylko wówczas, gdy brak jest możliwości usunięcia określonych w tym przepisie zagrożeń lub pogorszeń na zasadzie art. 40 tej ustawy. Stosownie do ciągle aktualnych poglądów orzeczniczych art. 37 ust. 1 pkt 2 prawa budowlanego z 1974 r. znajduje swoje zastosowanie nie wtedy, gdy zajdzie taka możliwość, lecz wówczas, gdy występuje taka konieczność ( por. wyrok NSA z 17 kwietnia 1989 r. sygn. IV SA 83/89 pub. ONSA 1989/1/38). W sprawie poddanej kognicji Sądu orzekające w I i II instancji organy administracji publicznej nie wykazały, aby występowała konieczność zastosowania art. 37 ust. 1 pkt 2 komentowanej ustawy, a to czyni ich decyzje wadliwymi prawnie. Z uzasadnień rozstrzygnięć poddanych kognicji Sądu wynika, iż lokalizacja szklarni narusza przepisy rozporządzenia Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 3 lipca 1980 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki ( Dz. U. Nr 17 poz. 62 z późn. zm.), a w szczególności § 13 ust. 2 tego rozporządzenia. W przepisie tym określono warunki jakie musi spełniać obiekt gospodarczy usytuowany bezpośrednio przy granicy działki, stanowiąc, iż ściany budynku graniczące z działką sąsiedniej nie powinny mieć okien i drzwi, a wody opadowe z dachu od strony granicy działki nie mogą być odprowadzane na teren działki sąsiedniej. Budynki gospodarcze usytuowane bezpośrednio przy granicy działki nie mogą przylegać do budynków mieszkalnych na sąsiedniej działce. Z kolei ust. 1 omawianego przepisu dopuszczający sytuowanie obiektów gospodarczych przy granicy działki stanowił o tym, że możliwość taka istnieje gdy budynek będzie posiadał ściany z materiałów niepalnych i dach z pokryciem z materiałów niepalnych lub trudno zapalnych, a jego lokalizacja nie utrudni prawidłowej zabudowy działki sąsiedniej i jest zgodna z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. Kwestia zgodności i budowy i lokalizacji obiektu z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego obowiązującym w czasie budowy obiektu uszła w ogóle uwadze organów, a może mieć ona decydujące znaczenie dla sprawy, zważywszy na treść art. 37 ust. 1 pkt 1 prawa budowlanego z 1974 r. Powracając do przywoływanego w decyzjach art. 37 ust.1 pkt 2 tej ustawy przypomnieć należy, że w uzasadnieniu rozstrzygnięcia I instancji wynika, iż szklarnia nie spełnia wymogów z § 13 ust. 2 cytowanego uprzednio rozporządzenia. To twierdzenie organu nie zostało poparte jakimkolwiek dowodem ( oględzinami) i pozostaje w sprzeczności zarówno z oświadczeniem skarżącej jak i uczestniczki postępowania w części dotyczącej naruszenia zakazu sytuowania okien lub drzwi w ścianie granicznej północnej. Z dołączonej do skargi inwentaryzacji powykonawczej szklarni sporządzonej w [...] r. przez uprawnionego architekta wynika, iż ściana graniczna jest do wysokości dachu wypełniona murem z bloków PGS o grubości 12 cm obustronnie tynkowanym. Nadto nie sposób ustalić w oparciu o jaki dowód organ ustalił, iż odprowadzanie wód z dachu odbywa się na działkę uczestniczki postępowania. Wymienione uchybienia stanowią naruszenie art. 7 i 77 § 1 kpa oraz 80 kpa i 107 § 3 kpa i sprawiają, że koniecznym było wyeliminowanie decyzji z obrotu prawnego. Te same wady powiela organ odwoławczy, przy czym odnoszą się również do nieudokumentowanego w żaden sposób twierdzenia o ograniczeniu użytkowania i zabudowy działki sąsiedniej. Nie wyjaśnienie istotnych dla sprawy okoliczności, wydanie rozstrzygnięcia bez przeprowadzenia w sprawie dowodów wykazujących konieczność zastosowania art. 37 ust. 1 pkt 2 prawa budowlanego z 1974 r. mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, stąd też Sąd zobligowany był do uchylenia zarówno zaskarżonej decyzji jak i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.). Rozpoznając ponownie sprawę organ I instancji ustali wpierw, czy lokalizacja obiektu jest zgodna z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego obowiązującym w dacie jej budowy ([...]), a tym samym czy nie zachodzi bezwzględna przesłanka zastosowania art. 37 ust. 1 pkt 1 prawa budowlanego z 1974 r. Dopiero po ewentualnym wykluczeniu istnienia okoliczności, o której mowa w art. 37 ust. 1 pkt 1 przywołanej ustawy obligującej do orzeczenia nakazu rozbiórki rozpozna sprawę w oparciu o pkt 2 tego przepisu. W tym celu przeprowadziły oględziny spornego obiektu bacząc, czy jego usytuowanie odpowiada prawu, mając na uwadze nie przepisy wykonawcze do ustawy z 1974 r., które wszak utraciły swą moc, lecz przepisy rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie ( Dz. U. Nr 75 poz. 690 ze zm.). Po zgromadzeniu materiału dowodowego organ zobligowany będzie do oceny dowodów zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 80 kpa i przedstawieniu w uzasadnieniu rozstrzygnięcia tych wszystkich elementów, o których stanowi art. 107 § 3 k.p.a. Uwzględnienie skargi nakazywało o orzeczeniu w kwestii wykonalności decyzji, które Sąd zawarł w pkt 2 wyroku. Nakaz ten wypływał z art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.), która to ustawa ma zastosowanie w sprawie mocą art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1271 z późn. zm.).