II SA/Ka 203/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Tadeusz Michalik Sędziowie: NSA Anna Apollo ( spr.) Asesor WSA Iwona Bogucka Protokolant: starszy sekretarz Ewa Olender po rozpoznaniu w dniu 23 listopada 2004r. sprawy ze skargi H. B. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej uchyla zaskarżona decyzję. Decyzją z dnia [...] nr [...] Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w W. na podstawie art. 1 pkt.2,art. 4 pkt.5 ustawy z dnia 14 marca 1985r.o Państwowej Inspekcji Sanitarnej ( tekst jednolity Dz.U. nr 90z 1998,poz.575 ) oraz §1,7,10 rozporządzenia Rady Ministrów z 18 listopada 1983r. w sprawie chorób zawodowych ( Dz.U. nr 65,poz.294 ze zm. ) stwierdził u p. H. B. chorobę zawodową w postaci pylicy płuc, wymienioną w pkt.2 wykazu chorób zawodowych stanowiącego załącznik do powołanego rozporządzenia. W uzasadnieniu stwierdził, że warunkiem koniecznym do stwierdzenia choroby zawodowej jest jej uprzednie rozpoznanie przez właściwą jednostkę służby zdrowia oraz wykonywanie pracy w narażeniu na działanie czynnika chorobotwórczego i wystąpienie związku przyczynowego pomiędzy tymi faktami. Z dochodzenia epidemiologicznego wynikało, że p. H. B. od 1949r.do 1982r. pracował w Kopalni Węgla Kamiennego "A", obecnie należącej do [...] Spółki Węglowej SA jako górnik pod ziemią i był narażony na działanie pyłów węglowych. Dalej organ orzekający ustalił, iż Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy - Poradnia Chorób Zawodowych w orzeczeniu z dnia [...] stwierdziła u H. B. chorobę zawodową w postaci pylicy płuc. W odwołaniu od decyzji [...] Spółka Węglowa S.A. domagała się uchylenia decyzji organu I instancji i orzeczenia co do meritum sprawy ewentualnie o przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji. W uzasadnieniu odwołująca się zarzuciła organowi inspekcji sanitarnej przeprowadzenie dowodów w sprawie przed zawiadomieniem jej o wszczęciu postępowania, wydanie decyzji w oparciu o niekompletny materiał dowodowy. Domagała się uzupełnienia postępowania o dowód z nowej opinii biegłego wydanej w oparciu o badania przeprowadzone nowoczesnymi metodami. Orzeczenie placówki diagnostycznej I stopnia budziło wątpliwości, bowiem chorobę zawodowa zdiagnozowano dopiero po 10 latach od ustania zatrudnienia, a przy jego wydaniu nie uwzględniono tego, czy przyczyną schorzenia nie mogły być inne pozazawodowe przyczyny. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. decyzją z dnia [...] nr [...] , na podstawie art. 138 §1, pkt 2 K.p.a. uchylił decyzję organu I instancji i stwierdził, że u p. H. B. brak było podstaw do rozpoznania choroby zawodowej - pylicy płuc. Uzasadniając swoje stanowisko organ odwoławczy uznał, że p. B. pracując w latach 1949 - 1982 w KWK "A" był narażony na działanie czynnika szkodliwego - pyłu węglowo - kamiennego. Zatem pracował w warunkach stwarzających ryzyko powstania choroby zawodowej. Dalej organ odwoławczy wskazał, że pracownik w toku postępowania administracyjnego był dwukrotnie badany. Poradnia Chorób Zawodowych Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w S. w orzeczeniu z dnia [...] rozpoznała u niego pylice punkcikowatą, rozproszoną, wyrównaną. Jednak lekarze orzecznicy Przychodni Chorób Zawodowych Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. w orzeczeniu z dnia [...] uznali, że w radiograficznym obrazie płuc pracownika brak było zmian uzasadniających rozpoznanie pylicy płuc. Podkreślił, z proces pyliczy przebiega powoli i nie wymaga weryfikacji radiologicznej w krótkim czasie. Dlatego zalecono kolejne badania za dwa lata. Wobec nie rozpoznania przez placówkę diagnostyczną pylicy płuc brak było podstaw do jej stwierdzenia. Skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł H. B. domagając się uchylenia decyzji organu odwoławczego. Domagał się dopuszczenia dowodu z opinii Akademii Medycznej, który rozstrzygnąłby wątpliwości, bowiem opinii Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego nie spełniała wymogów opinii. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie. Stwierdził, że decyzję wydano w oparciu o orzeczenie lekarskie Przychodni Chorób Zawodowych Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego, w którym nie zdiagnozowano u skarżącego choroby zawodowej. Podtrzymał argumenty przytoczone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie należy wyjaśnić, dlaczego skargę wniesioną do Naczelnego Sądu Administracyjnego rozpoznał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach. Otóż z dniem 1 stycznia 2004r. uległ zmianie stan prawny i stosownie do art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. nr 153 poz. 1271 ) sprawy w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sadu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie w nich nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W myśl art. 85 powołanej na wstępie ustawy z dniem 1 stycznia 2004r. utworzono w Warszawie i w miejscowościach, w których miały siedziby ośrodki zamiejscowe Naczelnego Sądu Administracyjnego wojewódzkie sądy administracyjne w rozumieniu ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. nr 153, poz. 1269 ) oraz zniesiono ośrodki zamiejscowe Naczelnego Sądu Administracyjnego. Zgodnie z § 1 pkt 4 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 25 kwietnia 2003r. w sprawie utworzenia wojewódzkich sądów administracyjnych oraz ustalenia ich siedzib i obszarów właściwości ( Dz. U. nr 72, poz. 652 ) dla obszaru województwa śląskiego utworzony został Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, który w tej sytuacji jest właściwy do rozpoznania niniejszej sprawy. Skarga jest zasadna, bowiem zaskarżoną decyzję wydano bez dostatecznego wyjaśnienia sprawy. Zgodnie z przepisem §1 ust.1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983r. w sprawie chorób zawodowych ( Dz.U. nr 65,poz.294 ze zm.) mającego zastosowanie w niniejszej sprawie za choroby zawodowe uważa się choroby określone w wykazie chorób zawodowych stanowiącym załącznik do rozporządzenia, jeżeli zostały spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy. Z tego przepisu wynika, że o uznaniu schorzenia za chorobę zawodową decydują dwa czynniki: zamieszczenie schorzenia w wykazie chorób zawodowych stanowiącym załącznik do wyżej wymienionego rozporządzenia i ustalenie, że schorzenie zostało spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy. Przy czym przy ocenie działania czynnika szkodliwego należy uwzględnić okoliczności wymienione w §1 ust.2 cytowanego rozporządzenia. Konstrukcja tego przepisu przemawia za tym, że w przypadku pozytywnego ustalenia obu przesłanek, istnieje domniemanie związku przyczynowego między chorobą zawodową, a warunkami narażającymi na jej powstanie. W celu spełnienia przesłanki określonej w §1 powołanego rozporządzenia wystąpienie szkodliwych czynników w środowisku pracy nie musi być zawinione przez pracodawcę i nie musi wynikać z przekroczenia norm. Wystarczy wystąpienie w środowisku pracy czynnika, który jest szkodliwy tylko dla jednego pracownika ze względu na jego osobniczą wrażliwość. Organ odwoławczy prawidłowo przyjął, że tym czynnikiem szkodliwym występującym w środowisku pracy skarżącego H. B. był pył węglowo - kamienny. Przepis §9 ust. 1 cytowanego rozporządzenia przyznaje pracownikowi, który nie zgadza się z treścią orzeczenia lekarskiego o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej prawo złożenia wniosku o przeprowadzenie ponownego badania przez właściwy instytut naukowo-badawczy resortu zdrowia i opieki społecznej. Takiego uprawnienia przepisy rozporządzenia nie przyznały pracodawcy. Nie oznacza to, że nie może on domagać się weryfikacji orzeczenia lekarskiego przez placówkę diagnostyczną II stopnia. Może to uczynić na podstawie art. 78 i 84 Kodeksu postępowania administracyjnego. Z tego uprawnienia skorzystała [...] Spółka Węglowa S.A. KWK "A". Jednak orzeczenie lekarskie Przychodni Chorób Zawodowych Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. z dnia [...] diametralnie różniło się od orzeczenia Poradni Chorób Zawodowych Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w S. z dnia [...] i nie spełniało wymogów opinii. Wprawdzie Kodeks postępowania administracyjnego nie określa wymagań, jakim powinna odpowiadać opinia biegłego, to jednak z istoty tego dowodu wynika, ze powinna mieć obok konkluzji także uzasadnienie poglądu wyrażonego przez biegłego, z odniesieniem się do innych wcześniejszych dowodów, zwłaszcza wcześniejszych opinii. Placówka diagnostyczna I stopnia rozpoznała u skarżącego pylicę płuc punkcikowatą, rozproszoną, wyrównaną. Placówka diagnostyczna II stopnia tej choroby nie rozpoznała. Stwierdzono, że płuca wykazują delikatne nieregularne zacienienia smużkowato - siateczkowe. W opinii nie wyjaśniono przyczyny tak odmiennej oceny stanu zdrowia skarżącego, czy tej oceny dokonano na podstawie tego samego zdjęcia, czy innych badań. Brak szerszego uzasadnienia stanowiska placówki diagnostycznej II stopnia uniemożliwia należytą ocenę zebranego w sprawie materiału, a w konsekwencji wszechstronne rozważenie sprawy. Na organach inspekcji sanitarnej ciąży obowiązek, w świetle art. 77 Kpa zebrania w sposób wyczerpujący materiału dowodowego i wszechstronnego rozpatrzenia go. Wobec niedopełnienia przez organ odwoławczy przed wydaniem zaskarżonej decyzji omówionego wyżej obowiązku na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 "c" ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należało uchylić zaskarżoną decyzję. Ponownie rozpoznając sprawę organ odwoławczy zwróci się do Przychodni Chorób Zawodowych Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. o wydanie nowej opinii, w której nie w formie jednego zdania lecz w sposób wszechstronny zostaną wyjaśnione przyczyny końcowego stanowiska tej placówki diagnostycznej, a zwłaszcza przyczyny tak odmiennej od orzeczenia Poradni Chorób Zawodowych Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w S. diagnozy, o ile ta różnica będzie nadal występować. Weźmie także pod uwagę i to, że w świetle § 10 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach ( Dz. U. nr 132, poz. 1115 ) sprawę należy rozpoznać. na podstawie dotychczasowych przepisów powołanego rozporządzenia 1983r. Jednocześnie Sąd nie znalazł podstaw do wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji na podstawie art. 152 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.