II SA/Ka 2047/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krzysztof Wujek, Sędzia WSA Małgorzata Jużków (spr.), Asesor WSA Małgorzata Walentek, Protokolant staż.ref. Magdalena Kurpis, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 sierpnia 2004 r. sprawy ze skargi A Sp. z o.o. w C. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję ją poprzedzającą Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w B. z dnia [...]r. nr [...], 2. zasądza na rzecz strony skarżącej od Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów sądowych. Sygn. akt 3 / II SA / Ka 2047 / 02 U Z A S A D N I E N I E Decyzją z dnia [...]r. nr [...] w oparciu o art. 1 pkt 2, art. 4 pkt 5, art.5 pkt 4a ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Inspekcji Sanitarnej (tekst jednolity Dz. U. z 1998 r. Nr 90, poz. 575 ze zm. ) oraz § 1, § 7 i 10 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 65, poz.294 ze zm.) Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w B. stwierdził u I.J. chorobę zawodową- ostre obturacyjne zapalenie oskrzeli w następstwie przypadkowej eksplozji na pary bromu w miejscu pracy, oparzenie chemiczne skóry twarzy i lewej kończyny górnej – wymienioną w pozycji 1 wykazu chorób zawodowych stanowiącego załącznik do powołanego rozporządzenia. Swoje rozstrzygnięcie oparł na orzeczeniu Szpitala Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. z dnia [...]r., która to placówka rozpoznała u badanej wskazaną wyżej chorobę zawodową. Dalej organ orzekający ustalił, iż I.J. pracuje w A Sp. z o.o. w C. w charakterze [...], w dniu [...]r. w trakcie przygotowania [...] uległa zatruciu i poparzeniu. Podczas wykonywania czynności zawodowych [...], w efekcie czego doszło do przypadkowej ekspozycji na pary bromu, które spowodowały ostre obturacyjne zapalenie oskrzeli i oparzenie chemiczne skóry twarzy i lewego ramienia.. Od powyższej decyzji odwołał się pracodawca. Podniósł, że decyzja narusza rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych oraz ustawę z dnia 12 czerwca 1975 r. o świadczeniach z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych (Dz. U Nr 30, poz. 144 ze zm.) przez zakwalifikowanie zdarzenia jako choroby zawodowej w sytuacji, kiedy za choroby wymienione w wykazie chorób zawodowych uważa się choroby, jeżeli zostały spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy, przy czym przy ocenie ich oddziaływania należy uwzględnić min. czas narażenia zawodowego. Wyraził wątpliwość, że zatrucie chemiczne, któremu uległa I.J., spowodowane kilkusekundową ekspozycją inhalacyjną na pary bromu skutkuje chorobą zawodową. W jego ocenie odpowiada definicji ustawowej wypadku przy pracy. Podkreślił, ze przedmiotowe zdarzenie za takowe zostało uznane przez Inspektora Pracy. Wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji, którą uznał za krzywdzącą w świetle poniesionych już konsekwencji wynikających z uznania zdarzenia za wypadek przy pracy. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. nie uwzględnił odwołania i decyzją z dnia [...]r. nr [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. Uzasadniając swoje stanowisko organ odwoławczy podzielił generalnie pogląd wyrażony w zaskarżonej decyzji o stwierdzeniu u I.J. ostrego zatrucia i oparzenia parami bromu. Podkreślił, że w toku postępowania odwoławczego uzyskał uzupełniającą opinię jednostki orzeczniczej, która nie znalazła podstaw do przeprowadzenia ponownych badań i wyjaśnienie, że warunkiem rozpoznania ostrego zatrucia zawodowego jest stwierdzenie objawów chorobowych, które odpowiadają działaniu biologicznemu substancji chemicznej występującej w środowisku pracy. Zatrucie zawodowe ostre z medycznego punktu widzenia może być jednocześnie rozpatrywane jako wypadek przy pracy, jeżeli czas działania czynnika szkodliwego nie przekraczał jednej zmiany roboczej. Rozpoznania dokonała kompetentna placówka diagnostyczna, a zdarzenie miało miejsce w czasie wykonywania obowiązków zawodowych na stanowisku pracy. Nadto w sprawie przeprowadzono dochodzenie epidemiologiczne i sporządzono trzy jednobrzmiące protokoły ustalenia okoliczności i przyczyny wypadku przy pracy. Zostały zatem, zdaniem organu spełnione wszelkie przesłanki do rozpoznania choroby zawodowej i jej stwierdzenia. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego A Sp. z o.o. zakwestionował legalność zaskarżonej decyzji wnosząc o jej uchylenie i podnosząc, że spełnienie przesłanek wypadku przy pracy wyklucza wystąpienie choroby zawodowej. W uzasadnieniu wskazała na tożsamy pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażony w wyroku z dnia 2 kwietnia 1999 r. sygn. akt II SA/Ka 1313/97 (publ. Pr.Pracy 2000/5/35). W odpowiedzi na skargą organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, nie znajdując podstaw merytorycznych i prawnych do uchylenia zaskarżonej decyzji. Dodatkowo wskazał, że na orzeczenie Sądu Najwyższego z dnia 18 marca 1999 r. sygn. akt II UKN 523/98 (publ. OSNAP 2000/10/396) wyrażające pogląd, że nie jest wypadkiem przy pracy zdarzenie, którego następstwa chorobowe występują po okresie znacznie przekraczającym jedną dniówkę roboczą w świetle którego uznanie schorzenia I.J. za następstwo wypadku przy pracy stałoby w jaskrawej sprzeczności z uregulowaniem art.6 ustawy o świadczeniach z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, które to naruszenie w istotny sposób mogło wpłynąć na wynik sprawy. Polegało ono na niedostatecznym wyjaśnieniu stanu faktycznego sprawy – art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego, a w konsekwencji mogło prowadzić do wadliwego zastosowania prawa materialnego. Zebrany materiał dowodowy nie dawał podstaw do formułowania tak kategorycznych twierdzeń jak uczyniły to organy obu instancji. Na wstępie należy zauważyć, że ustawa o Naczelnym Sądzie Administracyjnym utraciła moc 31 grudnia 2003 r. Z dniem 1 stycznia 2004 r. weszła w życie reforma sądownictwa administracyjnego i na podstawie art. 3 i art. 85 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr153, poz. 1271, zm. ) z tą datą w Warszawie i w miejscowościach w których miały siedziby ośrodki zamiejscowe Naczelnego Sądu Administracyjnego utworzono w ich miejsce, wojewódzkie sądy administracyjne. Stosownie do art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (...), sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270). Na podstawie §1pkt 4 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 25 kwietnia 2003 r. w sprawie utworzenia wojewódzkich sądów administracyjnych oraz ustalenia ich siedzib i obszarów właściwości (Dz. U. Nr 72, poz. 652) dla obszaru województwa śląskiego utworzony został Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach. Trafnie powiada organ odwoławczy, że materialnoprawne przesłanki stwierdzenia choroby zawodowej wyznaczał § 1 ust. 1 obowiązującego w dacie wydania zaskarżonej decyzji rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 294 ze zm.) W myśl tego przepisu przez choroby zawodowe rozumie się choroby wymienione w wykazie chorób zawodowych stanowiącym załącznik do wymienionego rozporządzenia, jeżeli zostały spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy. Wystąpienie tych przesłanek organ orzekający jest obowiązany ustalić zgodnie z wymogami procedury administracyjnej, a w szczególności art. 7 i 80 k.p.a. Istnienie choroby zawodowej określonej w wykazie tych chorób stwierdza upoważniona placówka diagnostyczno-lekarska. Takimi jednostką był orzekający w niniejszej sprawie Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. Związek doznanego uszczerbku na zdrowiu (zachorowania) z pracą może mieć charakter normatywny (miejscowy, czasowy, funkcjonalny) albo przyczynowy. Organ odwoławczy pominął jednak to, że opinia lekarska podlega jego ocenie jak każdy inny dowód, a zatem powinna być oceniana w aspekcie rozpatrzenia całego materiału dowodowego – art. 77 § 1 k.p.a.. Nadto, że w przypadku jej kwestionowania podlega ona kontroli przez inną uprawnioną jednostkę. W tej konkretnej sprawie z racji wydania pierwszego orzeczenia przez jednostkę II szczebla, inną równorzędną jednostkę orzeczniczą. Sąd zauważa, iż organ odwoławczy podjął taką próbę występując pismem z dnia [...]r do Instytutu Medycyny Pracy w Ł. za pośrednictwem Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S., które jednak nie dotarło do adresata. Opinię zastąpiono informacją uzupełniającą Dyrektora Szpitala Instytutu, który wydał wątpliwe orzeczenie a które zawierało kategoryczne stwierdzenie, że zatrucie zawodowe ostre może być jednocześnie rozpatrywane jako wypadek przy pracy, jeżeli czas działania czynnika szkodliwego nie przekraczał jednej zmiany roboczej. W sytuacjach tych rozpoznaje się zatrucie ostre, które jest jednocześnie wypadkiem przy pracy. Krótki czas ekspozycji na substancje szkodliwe nie stanowi zatem żadnego ograniczenia w rozpoznaniu ostrego zatrucia, a tym samym choroby zawodowej, jeżeli wystąpiły jakiekolwiek negatywne skutki zdrowotne zdarzenia. Słusznie podkreślił organ odwoławczy, że choroba zawodowa jest w istocie pojęciem prawnym oznaczającym, zachorowanie, kalectwo lub śmierć, które pozostają w związku przyczynowym z pracą. Przyczyna jej wystąpienia jest sama praca, jej rodzaj, warunki wykonywania. Nie mieści się w katalogu przyczyn zakłócenie procesu pracy, a z takie zdarzenie losowe wystąpiło w niniejszej sprawie i jak wynika z oświadczenia I.J. jego następstwa zdrowotne całkowicie ustąpiły umożliwiając jej powrót do pracy na zajmowanym stanowisku [...]. Sąd orzekający w niniejszej sprawie za zasadne uznał argumenty skarżącego, a w szczególności zarzut błędnego utożsamiania przez organy inspekcji sanitarnej pojęcia wypadku przy pracy z pojęciem choroby zawodowej. Podziela bowiem w całości pogląd wyrażony w powołanym w skardze wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 kwietnia 1999 r., sygn. akt II SA/Ka 1313/97, że za chorobę zawodową nie może być uznane schorzenie (wymienione w wykazie chorób zawodowych), wywołane nagłym i krótkotrwałym zdarzeniem mającym cechy wypadku przy pracy. Choroby zawodowe są przewidywalne, co oznacza, że z góry można przewidzieć, jakie skutki w organizmie człowieka (uszkodzenie zdrowia) wywołują określone czynniki. Zawodowe uszkodzenia zdrowia zebrane zostały w tzw. wykazie chorób zawodowych. Nie można utożsamiać pojęcia wypadku przy pracy i choroby zawodowej ze względu na różny charakter związku zachorowania z pracą. Jest bezsporne, że I.J. pracuje jako [...], a do przedmiotowego zdarzenia doszło w następstwie przypadkowego [...] co spowodowało rozlanie się cieczy i powstanie silnie egzotermicznej reakcji połączonej z wydzielaniem par bromu. Ze zgromadzonego materiału dowodowego nie wynika , aby I.J. narażona była na kontakt z parami bromu (w szkodliwym stężeniu) podczas wykonywania swojej pracy. Zdarzenie w którym uczestniczyła, miało przypadkowy, krótkotrwały charakter i było charakterystyczne dla wypadku przy pracy. Wobec uchybienia przez organy obu instancji wyżej opisanym obowiązkom na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 a i c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzająca ja decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w B.z dnia [...]r. nr [...]. O kosztach orzeczono stosownie do art.200 psa. Rozpoznając ponownie sprawę organ Inspekcji Sanitarnej uwzględni zalecenia wynikające z powyższych rozważań Sądu. Z uwagi na między czasowy przepis § 10 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznania i stwierdzenia chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach ( Dz. U. Nr 132, poz.1115 ), obowiązującego od dnia 3 września 2002 r. dalsze postępowanie będzie prowadzone na podstawie dotychczasowych przepisów.