II SA/Ka 2078/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący – Sędzia WSA Teresa Kurcyusz-Furmanik Sędzia NSA Szczepan Prax /spr./ Asesor WSA Beata Kalaga-Gajewska Protokolant referent Arkadiusz Kmiotek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 kwietnia 2005 r. sprawy ze skargi H. S. na decyzję Wojewody Ś. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zwrotu nienależnego świadczenia 1) stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ja decyzji Prezydenta Miasta C. z dnia [...] r. nr [...], 2) zasądza od Wojewody Ś. na rzecz skarżącego kwotę [...] /[...]/ zł tytułem zwrotu kosztów postępowania, 3) określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. Decyzją z dnia [...] r. Prezydent Miasta C. uznał H. S. z tym dniem za osobę bezrobotną i przyznał mu zasiłek dla bezrobotnych od dnia [...] r. W dniu [...] r. ten sam organ administracji publicznej wydał postanowienie o wznowieniu postępowania w powyższej sprawie. W tym samym dniu wydał też decyzję o uchyleniu decyzji z [...] r. i orzekł o obowiązku zwrotu nienależnie pobranych świadczeń w kwocie [...] zł. Rozstrzygnięcie to oparto na ustaleniu, że wyrokiem sądu powszechnego strona została przywrócona do pracy, w związku z czym nie może posiadać statusu osoby bezrobotnej i pobierać żadnych świadczeń z urzędu pracy. Na skutek odwołania strony decyzją z dnia [...] r. Wojewoda Ś. uchylił decyzję organu I instancji i przekazał mu sprawę do ponownego rozpatrzenia uznając, że wymaga ona przeprowadzenia dodatkowego postępowania wyjaśniającego Kolejną decyzją z dnia [...] r. Prezydent C. na podstawie art. 6 pkt 6 lit. a, b i c, art. 2 ust. 1 pkt 2 oraz art. 28 ust. 1 i ust. 2 pkt 5 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu /j.t. Dz.U. Nr 62 z 2001 r., poz. 56 z późn. zm./ oraz art. 104 Kpa orzekł o uchyleniu decyzji z dnia [...] r., o odmowie uznania H. S. za osobę bezrobotną z dniem [...] r., a także o obowiązku zwrotu przez niego nienależnie pobranych świadczeń w wysokości [...] zł. Wojewoda Ś., po rozpatrzeniu odwołania strony, decyzją z dnia [...] r. w trybie art. 138 § 1 pkt 2 Kpa uchylił powyższą decyzję w całości i umorzył postępowanie organu I instancji w tym zakresie. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie Wojewoda podniósł, że decyzja I instancji nie wskazała trybu uchylenia decyzji ostatecznej i formalnych przesłanek stanowiących podstawę wzruszenia tej decyzji. W świetle art. 16 Kpa niedopuszczalne jest uchylenie bądź zmiana prawomocnej i ostatecznej decyzji bez zastosowania się do zasad rządzących postępowaniem administracyjnym. Decyzja wydana bez zachowania określonego trybu wzruszenia decyzji ostatecznej w sposób rażący narusza prawo i jako taka nie powinna pozostawać w obrocie prawnym. Z tych przyczyn Wojewoda uznał, że należało uchylić decyzję organu I instancji, który ma obowiązek ponownego rozstrzygnięcia sprawy w sposób zlecony w poprzedniej decyzji Wojewody z dnia [...] r. Następnie Prezydent Miasta C. wydał dwie decyzje. Pierwszą z nich z dnia [...] r. w trybie art. 151 § 1 pkt 2 Kpa uchylił decyzję z dnia [...] r. i odmówił uznania H. S. za osobę bezrobotną z dniem [...] r. Natomiast drugą, z dnia [...] r., na podstawie art. 6 pkt 6 lit. c, art. 28 ust. 1 i ust. 2 pkt 5 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu oraz art. 104 Kpa orzekł o obowiązku zwrotu nienależnie pobranego świadczenia w wysokości [...] zł. W motywach tej ostatniej decyzji wskazano na wyrok Sądu Rejonowego w C. z dnia [...] r. o przywróceniu H. S. do pracy i przyznaniu mu wynagrodzenia za czas pozostawania bez pracy, tj. za okres od [...] do [...] r., które zostało mu wypłacone. Ponieważ okres ten obejmuje też czas, w którym strona pobierała zasiłek dla bezrobotnych /od [...] do [...] r./, dlatego według art. 28 ust. 2 pkt 5 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu ten wypłacony zasiłek jest nienależnie pobranym świadczeniem podlegającym zwrotowi. W odwołaniu H. S. zarzucił, że art. 28 ust. 2 pkt 5 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu nie może mieć w sprawie zastosowania, gdyż przepis ten zaczął obowiązywać dopiero z dniem 1.I.2002 r., a więc nawet już po jego powrocie do pracy. Zwrócił też uwagę na to, że decyzją Wojewody z dnia [...] r. postępowanie organu I instancji zostało umorzone. Zaskarżoną decyzją Wojewoda Ś. w trybie art. 138 § 1 pkt 1 Kpa utrzymał w mocy decyzję pierwszoinstancyjną, podzielając przedstawione w niej ustalenia i wnioski. Zdaniem organu odwoławczego wymieniony art. 28 ust. 2 pkt 5 nabył moc obowiązującą od dnia 1.I.2002 r., a zatem ma zastosowanie do postępowania wszczętego i prowadzonego po tej dacie. Nie doszło też do naruszenia przepisów proceduralnych, gdyż decyzją I instancji rozstrzygnięto wyłącznie sprawę zwrotu nienależnie pobranego zasiłku, która nie była poprzednio rozstrzygnięta decyzją ostateczną. W skardze H. S. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji lub stwierdzenie jej nieważności oraz zasądzenie kosztów postępowania. Skarżący powtórzył zasadniczo zarzuty i argumenty odwołania odnoszące się do kwestii naruszenia zasady lex retro non agit. Z ostrożności procesowej podniósł też, że pobrany zasiłek zużył na bieżące potrzeby, w związku z czym obowiązek jego zwrotu wygasł stosownie do przepisów art. 410 i 409 Kc. Odpowiadając na skargę organ odwoławczy postulował jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja organu podstawowego stopnia zostały wydane w warunkach określonych w art. 156 § 1 pkt 3 Kpa. Mianowicie o obowiązku zwrotu nienależnie pobranego zasiłku dla bezrobotnych za okres do [...] r. Prezydent Miasta C. orzekł już w decyzji z dnia [...] r., w której uchylił też decyzję z dnia [...]r. i odmówił uznania skarżącego za osobę bezrobotną. Decyzję tą Wojewoda Ś. uchylił w całości decyzją z dnia [...] r. którą jednocześnie umorzył postępowanie organu I instancji. Niezależnie od prawidłowości tej decyzji należy stwierdzić, że postępowanie w przedmiocie zwrotu świadczenia zakończyło się ostateczną decyzją organu odwoławczego. Jest to decyzja reformatoryjna, na co zresztą wskazuje wprost zastosowana w niej podstawa prawna z art. 138 § 1 pkt 2 Kpa. Zawarte w niej rozstrzygnięcie o uchyleniu zaskarżonej decyzji spowodowało eliminację decyzji I instancji, natomiast dalsza część rozstrzygnięcia – o umorzeniu postępowania I instancji – zlikwidowało samo postępowanie w przedmiocie określonym w decyzji I instancji. Art. 156 § 1 pkt 3 Kpa nie wyłącza ze swojej hipotezy decyzji ostatecznych o umorzeniu postępowania. Jeżeli więc taka decyzja funkcjonuje w obrocie prawnym, to nowa decyzja w tej samej sprawie wydana w zwyczajnym trybie jest nieważna /por. wyrok NSA z 20.IV.1998 r. sygn. akt I SA/Gd 1279/96 – wyd. LEX 35931/. Dopóki zatem w trybie nadzwyczajnym nie zostanie wzruszona decyzja Wojewody Ś. z dnia [...] r. dopóty nie jest możliwe ponowne rozpatrywanie przez organy administracyjne kwestii zwrotu przez skarżącego zasiłku dla bezrobotnych pobranego w omawianym okresie. Dodać należy, że postępowanie w przedmiocie zwrotu świadczenia od początku toczyło się w postępowaniu zwyczajnym, gdyż postępowanie wznowieniowe z natury rzeczy mogło się odnosić tylko do statusu osoby bezrobotnej i prawa do zasiłku dla bezrobotnych, gdyż tylko taki był przedmiot pierwotnej decyzji z dnia [...] r. W tym stanie rzeczy na podstawie art. 145 § 1 pkt 2, art. 135, art. 152 oraz art. 200 i art. 205 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153 z 2002 r., poz. 1270 ze zm./, w zw. z art. 97 § 1 Przepisów wprowadzających... /Dz.U. Nr 153 z 2002 r., poz. 1271 ze zm./ orzeczono, jak w sentencji. SJ/