II SA/Ka 2102/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Bonifacy Bronkowski Sędzia WSA Włodzimierz Kubik (spr.) Asesor WSA Rafał Wolnik Protokolant sekretarz sądowy Elwira Massel po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 maja 2005 r. sprawy ze skargi D.H. na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zwolnienia spod egzekucji składników majątku zobowiązanego 1. uchyla zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie Państwowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ż. z dnia [...] nr [...], 2. orzeka, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu w całości. Postanowieniem z dnia [...] [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ż. z dnia [...] w części orzekającej o nałożeniu na D.H. grzywny w celu przymuszenia do wykonania obowiązku rozbiórki nadbudowanej części domu mieszkalnego oraz przebudowanego ganku. Postanowieniem tym organ odwoławczy uchylił także decyzję organu I instancji w części ustalającej wysokość nałożonej grzywny i ustalił ją w wysokości [...] zł. Powyższe postanowienie uzyskało status prawomocności wobec odrzucenia skargi zobowiązanego przez Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy w Katowicach postanowieniem z dnia 26 sierpnia 2002 r. sygn. akt II SA/Ka 1513/02 w związku z nieuiszczeniem przez skarżącego wpisu od skargi. Podstawą wystawienia przez wierzyciela tytułu wykonawczego była decyzja ostateczna [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...]. Skarga została wniesiona na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego wydane w oparciu o art. 138 § 1 pkt 1 i art. 144 k.p.a. Orzeczeniem tym utrzymano w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ż. z dnia [...] nr [...], który na podstawie art. 17 w związku z art. 13 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2002 r. nr 110, poz. 968 ze zm.) odmówił wyłączenia spod egzekucji emerytury uzyskiwanej przez skarżącego. W skardze pełnomocnik skarżącego kwestionuje to postanowienie wskazując, na naruszenie art. 10 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez kontynuowanie postępowania egzekucyjnego mimo wcześniejszego zawieszenia tego postępowania na jeden rok przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w Ż.. W odpowiedzi na skargę [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu odpowiedzi wskazał on, że postanowienie organu I instancji zostało wydane w związku z pismem Naczelnika Urzędu Skarbowego w Ż. z dnia [...] przekazującym wniosek zobowiązanego D.H. o uchylenie zajęcia jego świadczenia emerytalnego w związku z prowadzoną egzekucją nałożonej na niego przez organ nadzoru budowlanego grzywny w celu przymuszenia. W piśmie tym Naczelnik Urzędu Skarbowego wezwał wierzyciela do zajęcia stanowiska w trybie art. 17 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, co do zwolnienia określonych składników majątku spod zajęcia. Stanowisko to zdaniem organu skarbowego winno mieć formę postanowienia na które zobowiązanemu przysługuje zażalenie. Akceptując ten tok postępowania Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ż. stwierdził brak podstaw do uwzględnienia wniosku zobowiązanego. Organ odwoławczy utrzymując w mocy to postanowienie powołał się na art. 10 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji i podkreślił w oparciu o art. 29 § 1 tej ustawy, że na tym etapie postępowania organ egzekucyjny nie może już badać zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym lecz bada tylko dopuszczalność egzekucji administracyjnej i prowadzenie jej zgodnie z przepisami tej ustawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W pierwszym rzędzie należy stwierdzić, że stosownie do art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270) – dalej zwanej Poppsa. Skarga jest zasadna, aczkolwiek z innych przyczyn niż wskazał skarżący. Zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 Poppsa Sąd rozstrzygał jednak sprawę w jej granicach nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W ocenie składu orzekającego zaskarżone postanowienie zostało wydane bez dostatecznego wyjaśnienia i rozważenia sprawy, a także nie zawiera precyzyjnych i jednoznacznych rozstrzygnięć, co skutkuje niemożnością stwierdzenia, iż odpowiada ono prawu. Jak wynika z akt sprawy postępowanie egzekucyjne zostało wszczęte przez Powiatowego Inspektora Nadzoru budowlanego w Ż., który doręczył w dniu [...] D.H. tytuł wykonawczy wydany w związku z niewykonaniem przez niego obowiązku o charakterze niepieniężnym nałożonego na niego decyzją Kierownika Urzędu Rejonowego w Ż. z dnia [...] i utrzymująca ją w mocy decyzją z dnia [...] wydaną przez [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego. Następnie Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ż. występujący na tym etapie postępowania w charakterze organu egzekucyjnego oraz wierzyciela nałożył na zobowiązanego grzywnę w celu przymuszenia do wykonania wyżej opisanego obowiązku. W wyniku wniesionego przez D.H. zażalenia [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego zmienił wysokość nałożonej grzywny utrzymując w mocy postanowienie w części orzekającej o jej nałożeniu. Z uwagi na nieuiszczenie w terminie nałożonej grzywny Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ż. wystąpił w trybie art. 124 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji do Naczelnika Urzędu Skarbowego w Ż. o wyegzekwowanie tej grzywny w trybie egzekucji należności pieniężnych. Odnosząc się do trybu ściągania nieuiszczonych grzywien wskazać przyjdzie, że ustawodawca traktuje sprawy ściągalności kwot z tytułu nieuiszczonych w terminie grzywien tak, jakbyśmy mieli do czynienia z nowym obowiązkiem podlegającym egzekucji. W związku z tym w miejsce Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ż. dotychczas będącego organem egzekucyjnym w oparciu o art. 20 § 1 pkt 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym, wszedł stosownie do przepisu art. 19 § 1 tej ustawy Naczelnik Urzędu Skarbowego w Ż. Organ nadzoru budowlanego I instancji na tym etapie egzekucji administracyjnej pełnił więc tylko rolę wierzyciela. W związku z wnioskiem skarżącego z dnia [...] skierowanym do Naczelnika Urzędu Skarbowego w Ż. o uchylenie zajętego świadczenia emerytalnego organ ten zasadnie wystąpił do wierzyciela o zajęcie stanowiska o jakim jest mowa w art. 13 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Stosownie do tego przepisu organ egzekucyjny, na wniosek zobowiązanego i ze względu na jego ważny interes, może zwolnić z egzekucji określone składniki majątkowe zobowiązanego, jeżeli zobowiązany uzyskał na to zgodę wierzyciela. Stanowisko wierzyciela winno mieć zgodnie z art. 17 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji formę postanowienia. Na postanowienie wierzyciela zajęte w przedmiocie zwolnienia z egzekucji określonych składników majątkowych zobowiązanego nie przysługuje zobowiązanemu zażalenie. Zgodnie bowiem z wymienionym art. 17 § 1 zdanie drugie zażalenie na postanowienia organu egzekucyjnego lub wierzyciela zawierające rozstrzygnięcia i stanowiska zajmowane w sprawach dotyczących postępowania egzekucyjnego służy zażalenie, jeżeli niniejsza ustawa lub Kodeks postępowania administracyjnego tak stanowi. Przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji jak i Kodeks postępowania administracyjnego nie przewidują możliwości wniesienia zażalenia na wydawane w tym przedmiocie postanowienia wierzyciela. W szczególności art.13 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji stanowi, że zażalenie służy zobowiązanemu i wierzycielowi niebędącemu jednocześnie organem egzekucyjnym na postanowienie w sprawie zwolnienia spod egzekucji składników majątkowych zobowiązanego, w przepisie tym nie wymieniono postanowienia wierzyciela wydanego w przedmiocie zgody na takie wyłączenie. Przenosząc powyższe rozważania na grunt kontrolowanego postępowania przyjdzie stwierdzić, że postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ż. powinno wyraźnie rozstrzygać kwestię zgody na zwolnienie spod egzekucji emerytury zobowiązanego czy też jej braku. Tymczasem w analizowanej sprawie prawdopodobnie potraktowane ono zostało jako zażalenie na stanowisko wierzyciela w sprawie zarzutu na zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego o czym jest mowa w art. 34 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, na które to postanowienie stosownie do art., 34 § 2 przysługuje zażalenie. W tym stanie rzeczy zaskarżone postanowienie podlegać musi uchyleniu. Kierując się wskazaniami zawartymi w art. 135 Poppsa Sąd uchylił także postanowienie organu I instancji z uwagi na nieprecyzyjne określenie przedmiotu rozstrzygnięcia oraz błędne pouczenie zobowiązanego o prawie wniesienia zażalenia. Ponownie rozpoznając sprawę Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ż. zastosuje się do wyżej wskazanej drogi postępowania i po zajęciu stanowiska w przedmiocie wyłączenia spod egzekucji emerytury zobowiązanego przekaże sprawę do dalszego prowadzenia Naczelnikowi Urzędu Skarbowego w Ż.. Wobec powyższego w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit a i c Poppsa w związku z art. 97 § 1 cytowanych Przepisów wprowadzających orzeczono jak w sentencji. Rozstrzygnięcie o wstrzymaniu wykonania zaskarżonego postanowienia Sąd oparł na przepisie art. 152 Poppsa. O kosztach postępowania Sąd nie rozstrzygał kierując się normą zawartą w art. 210 § 1 Poppsa wobec braku stosownego wniosku skarżącego.