II SA/Ka 2108/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Bonifacy Bronkowski Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska Sędzia WSA Włodzimierz Kubik( spr.) Protokolant referent Magdalena Jankowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 października 2004 r. sprawy ze skargi J. Ż. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości 1. uchyla zaskarżoną decyzję w części odmawiającej zwrotu nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] obręb P. i orzeka, że zaskarżona decyzja w tym zakresie nie może być wykonywana, 2. oddala skargę w pozostałym zakresie. Skarga została wniesiona na decyzję Wojewody [...] utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta Miasta K. z dnia [...] r. mocą której w oparciu o art. 229 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jedn. Dz. U. z 2000 r. nr 46, poz. 543 ze zm.) umorzono postępowanie administracyjne w sprawie zwrotu J. Ż. nieruchomości położonych w K. oznaczonych: numerem ewidencyjnym [...] o pow. 5170 m² karta mapy [...] obręb P. oraz nr [...] o pow. 7477 m² k.m. 11 obręb P. Wymienioną decyzją organu I instancji odmówiono także skarżącemu zwrotu nieruchomości oznaczonej jako działka [...] o pow. 10 m² k. m. 11 obręb P. - stanowiącej aktualnie w całości fragment drogi dojazdowej łącznika między ul. [...] a ul. [...] , której właścicielem jest Gmina K. Własność opisanych działek przysługująca J. i M. małżonkom Ż. została przeniesiona przez nich [...] r. na rzecz Skarbu Państwa umową zawartą w formie aktu notarialnego w trybie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1974 r. nr 10 poz. 64 w związku z planowaną budową bazy sprzętowo-transportowej. W oparciu o umowę kupna sprzedaży zawartą w dniu [...] r. prawo użytkowania wieczystego m.in. nieruchomości oznaczonych jako działki [...] i [...] wraz z zabudowaniami zakupiło od Wojewódzkiego Przedsiębiorstwa Wodociągów i Kanalizacji w K. Przedsiębiorstwo Eksportu Wewnętrznego "[...] " w W. Prawo użytkowania wieczystego wymienionych działek ujawniono na rzecz nabywcy w księdze wieczystej Kw [...] ( do tej księgi została przeniesiona m.in. Kw [...] w której wpisane były obie wymienione działki ) w dniu [...] r. Następnie aktem notarialnym z dnia [...] r. prawo użytkowania wieczystego wymienionych dwóch działek wraz z prawem własności posadowionych na nich budynków przeniesione zostało na rzecz "[...] " Holding S.A. w W. i ujawnione w księdze wieczystej K w [...] w dniu [...] r. Natomiast zajęta pod drogę działka [...] dla której założona została księga wieczysta Kw [...] przeszła w międzyczasie na własność Gminy K. na mocy decyzji Wojewody [...] z dnia [...] r. W skardze wniesionej jeszcze do NSA J. Ż. domaga się uchylenia decyzji Wojewody [...] . Podnosi, że wywłaszczona nieruchomość nie została wykorzystana na cel określony w wywłaszczeniu (baza KKIM ), nie było skierowanej do byłych właścicieli oferty pierwokupu zbywanych działek. Podnosi, że art. 222 ustawy o gospodarce nieruchomościami (prawdopodobnie chodzi o art. 229) nie powinien mieć zastosowania w sprawie, bowiem zgodnie z art. 136 ust. 3 tej ustawy poprzedni właściciel nieruchomości może żądać jej zwrotu jeśli stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie, podnosząc argumenty użyte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga musiała odnieść skutek w części dotyczącej odmowy zwrotu nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] obręb P. Wojewódzki Sąd Administracyjny właściwy do rozpoznania sprawy na mocy art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) dokonując kontroli zaskarżonej decyzji stwierdził bowiem naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na ostateczne rozstrzygnięcie, a także dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Stosownie do przepisu art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270) – dalej zwanej Poppsa - Sąd rozstrzygał w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Z tych też względów, skład orzekający w niniejszej sprawie wziął pod uwagę nie podnoszone przez skarżącego, a dostrzeżone przez Sąd uchybienia proceduralne w toku postępowania przed organami obu instancji. W pierwszym rzędzie wskazać należy, że uzasadnienia decyzji organów obu instancji nie spełniają wymogów art. 107 § 1 i 3 kpa . Zgodnie z wymienionymi przepisami uzasadnienie decyzji organu I instancji winno m.in. zawierać uzasadnienie faktyczne, a w szczególności wskazywać fakty, które organ uznał za udowodnione, dowody, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodów których innym dowodom odmówił wiarygodności dowodowej. Na mocy zaś art. 140 kpa do uzasadnienia decyzji organu II instancji odpowiednie zastosowanie mają przepisy odnoszące się do decyzji organów I instancji. Tymczasem uzasadnienie zaskarżonej decyzji Wojewody [...] , jak i decyzji Prezydenta Miasta K. poza ogólnym, jednakowo brzmiącym stwierdzeniem, że działka nr [...] będąca aktualnie własnością Gminy K. i stanowiąca w całości drogę dojazdową łącznik pomiędzy ul. [...] , a ul. [...] , nie odnosi się merytorycznie do rozstrzygnięcia w części odmawiającej zwrotu wymienionej działki. Wymienione braki uzasadnienia decyzji organów obu instancji mają swoje źródło w istotnych brakach tej części postępowania. W szczególności w toku postępowania administracyjnego nie ustalono, czy wymieniona działka została wykorzystana , czy też stała się zbędna na cel określony w jej nabyciu przez Skarb Państwa na podstawie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości. Tymczasem zgodnie z art. 136 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami mającym odpowiednie zastosowanie w niniejszej sprawie na mocy art. 216 tej ustawy, dopiero ustalenie powyższej okoliczności stanowi podstawę odmowy zwrotu nieruchomości jej poprzedniemu właścicielowi lub jego spadkobiercy. Z kolei ustalenie wystąpienia jednej z przesłanek zbędności nieruchomości w rozumieniu art. 137 cytowanej ustawy winno skutkować wydaniem decyzji o jej zwrocie. Wobec powyższego Sąd stwierdził, że zaskarżoną decyzją jak i poprzedzającą ją decyzją organu I instancji naruszono art. 7, 77 § 1, i 80 kpa. Należy w tym miejscu wreszcie przypomnieć także treść uchwały 7 sędziów NSA z dnia 19 maja 2003 r. sygn. akt OPS 1/03 (publ. ONSA z 2003 r. z. 4, poz. 115), w której stwierdzono, że "w sprawie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, która jest własnością miasta na prawach powiatu, prezydent tego miasta jako organ wykonawczy miasta i reprezentujący je na zewnątrz oraz także jako pracownik urzędu miasta, a jednocześnie sprawujący funkcję starosty, podlega wyłączeniu na podstawie art. 24 § 1 pkt 1 i 4 kpa, co w konsekwencji wyłącza możliwość upoważnienia przez niego do załatwienia tej sprawy jego zastępców i pozostałych pracowników urzędu miasta". Tezę tę winien uwzględnić organ I instancji i wyłączyć się od udziału w sprawie orzekania o zwrocie działki stanowiącej własność gminy, zapobiegając w ten sposób możliwości zaistnienia konfliktu interesów. Z powyższych względów orzeczono na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit b) i c) oraz art. 135 i 152 Poppsa, jak w punkcie 1 sentencji. Ponownie zaś rozpoznając sprawę w tej części, Prezydent Miasta K. wyłączy się od udziału w sprawie rozpoznania wniosku o zwrot działki nr [...] , a wyznaczony w jego miejsce inny organ zastosuje się do wskazań zawartych w niniejszym uzasadnieniu. Sąd nie uzasadniał wyroku w części orzekającej o oddaleniu skargi w związku z brakiem wniosków stron o których jest mowa w art. 141 § 2 Poppsa. O kosztach postępowania sądowego nie podjęto rozstrzygnięcia z uwagi na brak stosownego wniosku pełnomocnika skarżącego zgłoszonego zgodnie z art. 210 § 1 Poppsa.