II SA/Ka 2113/03

Dnia 16 czerwca 2005 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Ewa Krawczyk Sędziowie: WSA Włodzimierz Kubik Asesor WSA Rafał Wolnik – spr. Protokolant: sekr. sądowy Beata Malcharek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 czerwca 2005 roku, sprawy ze skargi C.S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...] roku, Nr [...] w przedmiocie przywrócenia stosunków wodnych na gruncie uchyla zaskarżoną decyzję i orzeka, że nie podlega ona wykonaniu Decyzją z dnia [...] roku Wójt Gminy W., działając na podstawie art. 105 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 29 ust. 3 ustawy z dnia 18 lipca 2001 roku – Prawo wodne (Dz.U. Nr 115, poz. 1229), umorzył postępowanie administracyjne w sprawie żądania skarżącego C.S. w przedmiocie przywrócenia stosunków wodnych. W uzasadnieniu wskazano, że w wyniku przeprowadzonego postępowania, w tym wizji w terenie, nie stwierdzono zmian stanu wody, ani też zmiany kierunku odpływu wody opadowej, a zatem nie zostały spełnione przesłanki określone w art. 29 ust. 3 Prawa wodnego. W takiej sytuacji, zdaniem organu nie można było wydać decyzji zgodnej z żądaniem strony, a postępowanie stało się bezprzedmiotowe. W odwołaniu od tej decyzji skarżący zarzucił rozbieżności pomiędzy stanem faktycznym opisanym w protokole z wizji, a ustaleniami poczynionymi w zaskarżonej decyzji. Wskazał, że wody opadowe z sąsiedniej posesji, na skutek dokonanych zmian przez jej właścicielkę J.K., powodują zagrzybienie, zawilgocenie i zalewanie fundamentów jego domu. Rozpoznając to odwołanie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. zaskarżoną w niniejszej sprawie decyzją uchyliło decyzję organu pierwszej instancji i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania przez ten organ. Jako podstawę rozstrzygnięcia wskazano art. 138 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego. W uzasadnieniu organ odwoławczy stwierdził, iż ustalone w toku postępowania przed organem pierwszej instancji okoliczności nie mogły stanowić o bezprzedmiotowości postępowania administracyjnego w rozumieniu art. 105 § 1 Kpa. W ocenie organu odwoławczego rozpoznanie sprawy w oparciu o przepis art. 29 Prawa wodnego powinno nastąpić co do meritum, gdyż przepis ten nie zawiera przesłanek umorzenia postępowania. Nie wskazano natomiast jakichkolwiek innych uchybień w przedmiocie ustaleń postępowania prowadzonego przed organem pierwszej instancji. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego skarżący powtórzył swoje wcześniejsze twierdzenia i argumenty na ich poparcie. Zakwestionował również kompetencję osób prowadzących postępowanie, jak i nieznajomość prawa. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, powołując się na argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie, jednakże z odmiennych przyczyn, aniżeli te, które zostały w niej podniesione. W pierwszej kolejności należy wskazać, że zgodnie z przepisem art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Kontrolowana w niniejszej sprawie decyzja nie jest w ocenie składu orzekającego zgodna z prawem, albowiem narusza art. 138 § 2 k.p.a. Zgodnie z treścią art. 138 § 2 k.p.a. organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji, gdy rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części. Przekazując sprawę organ ten może wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Z kolei obowiązek zastosowania instytucji reformacji i orzeczenia co do istoty sprawy zamiast uchylenia decyzji organu pierwszej instancji i przekazywania do ponownego rozpoznania, w sytuacji stwierdzenia jej wadliwości, w świetle powołanego przepisu, istnieje wówczas, gdy dokonujący kontroli instancyjnej organ odwoławczy nie ma wątpliwości co do stanu faktycznego i nie stwierdził potrzeby dodatkowego postępowania w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie. Wyjaśnienia powyższe należało poczynić z tego względu, że badający zgodność z prawem zaskarżonej decyzji Sąd Administracyjny w przypadku decyzji kasacyjnej (a tego rodzaju decyzją jest decyzja zaskarżona) ocenia jej legalność w zakresie ograniczającym się do wystąpienia przesłanek z powołanego art. 138 § 2 k.p.a. Kontrolując decyzję organu drugiej instancji w powyższym zakresie Sąd nie mógł odnieść się do merytorycznych zarzutów podniesionych w skardze, jako że zaskarżona decyzja będąc orzeczeniem typu kasacyjnego, nie rozstrzyga tych zarzutów. Skoro zatem organ odwoławczy nie wskazał w zaskarżonej decyzji, że sprawa wymaga wyjaśnienia w całości lub w znacznej części, to nie miał podstaw do zastosowania art. 138 § 2 k.p.a., a więc winien był rozstrzygnąć sprawę w oparciu o art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. Zwrócić przyjdzie także uwagę na stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażone w wyroku z dnia 25 listopada 2003 roku, sygn. akt IV SA 1496/02 (Monitor Prawniczy z 2004 roku, Nr 2, poz. 60), zgodnie z którym przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji w trybie art. 138 § 2 k.p.a. jest wyjątkiem od zasady merytorycznego rozpatrzenia sprawy przez organ odwoławczy i niedopuszczalne jest wykładnia rozszerzająca tego przepisu. Rozpoznając sprawę ponownie organ odwoławczy weźmie pod uwagę przedstawione powyżej rozważania, a w szczególności doprowadzi do rozstrzygnięcia zgodnego z art. 138 k.p.a. Wobec powyższego Sąd uznając zaskarżoną decyzje za wydaną z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy orzekł o jej uchyleniu na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), w związku z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 z późn. zm.). W przedmiocie wykonalności zaskarżonej decyzji Sąd orzekł na podstawie art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. O kosztach postępowania nie orzeczono, a to wobec braku zgłoszenia wniosku w tym przedmiocie (art. 210 § 1 p.s.a.).