II SA/Ka 2115/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Szczepan Prax Sędziowie: WSA Teresa Kurcyusz-Furmanik Asesor WSA Beata Kalaga – Gajewska (spr) Protokolant: ref. staż. Daniel Dudys po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 maja 2005 r. sprawy ze skargi Z. B. na postanowienie Wojewody Ś. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie statusu bezrobotnego o d d a l a s k a r g ę . Prezydent Miasta T. postanowieniem z dnia [...] nr [...] wydanym na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 i art. 103 Kodeksu postępowania administracyjnego z urzędu zawiesił postępowanie w sprawie uznania Z.B. za osobę bezrobotną z dniem [...] do czasu rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego w kwestii jego podlegania ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu przez Kasę Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego w K. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazał, iż Z.B. zarejestrował się z tym dniem w Powiatowym Urzędzie Pracy w T., po rozwiązaniu z nim umowy o pracę z przyczyn leżących po stronie pracodawcy, ale ze względu na treść art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. d ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (Dz. U. z 2003 r., nr 58, poz. 514 z późn. zmianami) i okoliczność, iż żona Z.B. posiada gospodarstwo rolne o pow. [...] ha przeliczeniowe koniecznym było zawieszenie postępowania do czasu rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego i uzyskania informacji od Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego Oddziału Regionalnego K. W zażaleniu od powyższego postanowienia Z.B. wyraził niezadowolenie z jego treści i wnioskował o uznanie go za osobę bezrobotną z prawem do zasiłku. Poinformował, iż nie pracuje w gospodarstwie rolnym swojej żony oraz nie wyraża zgody na objęcie go ubezpieczeniem w KRUS-ie. Wojewoda Ś. postanowieniem z dnia [...], nr [...] w oparciu o art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 97 § 1 pkt 4 Kodeksu postępowania administracyjnego utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji. Zaakcentował, iż Z.B. jest współmałżonkiem rolnika i razem z nim pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym oraz nie przedłożył decyzji KRUS-u na okoliczność podlegania, bądź nie podlegania ubezpieczeniu rolniczemu. Natomiast z odpowiedzi uzyskanej z KRUS-u Oddziału Regionalnego K. z dnia [...] wynika, iż na podstawie nieprawomocnej decyzji nr [...] Z.B. od dnia [...] jest objęty ubezpieczeniem społecznym rolników, jako małżonek rolnika z gospodarstwa rolnego o pow. [...] ha fizycznego, co daje [...] ha przeliczeniowego. Organ odwoławczy podkreślił, iż w takiej sytuacji podjęcie zawieszonego postępowania może nastąpić dopiero po przedłożeniu przez Z.B. prawomocnej decyzji KRUS-u w tym zakresie. W skardze skierowanej do Naczelnego Sądu Administracyjnego skarżący uznał postanowienie organu odwoławczego za krzywdzące i wniósł o jego uchylenie. Podniósł, iż nie może podlegać podwójnemu ubezpieczeniu i dlatego obecnie powinien być uznany za osobę bezrobotną z prawem do zasiłku, a po okresie jego wykorzystania mógłby dopiero podlegać ubezpieczeniu w KRUS-ie. Nawiązał także do okoliczności swojej wcześniejszej rejestracji w [...], która doszła do skutku bez potrzeby odwoływania się do innych decyzji w zakresie ubezpieczenia społecznego. Zaznaczył, iż jego zdaniem organy administracji wydając zaskarżone postanowienie naruszyły zasady konstytucyjne określone w art. 2, art. 32 i art. 65 pkt 1 i 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. W odpowiedzi na skargę Wojewoda Ś. wniósł o jej oddalenie i powtórzył argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Dodał, iż skarżący z dniem [...] utracił tytuł do ubezpieczenia pracowniczego z tytułu zatrudnienia i z tym dniem, z mocy ustawy, został objęty ubezpieczeniem rolniczym, które następuje od pierwszego dnia po ustaniu innego tytułu ubezpieczenia. Zatem w dacie rejestracji w dniu [...] skarżący nie spełniał warunków określonych w art. 2 ust. 1 pkt 2 lit d ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu. Ponadto z powodu braku prawomocnego rozstrzygnięcia kwestii podlegania przez skarżącego ubezpieczeniu społecznemu rolników nadal brak jest możliwości uznania skarżącego za osobę bezrobotną z prawem do zasiłku. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżone postanowienie Wojewody Ś. odpowiada wymogom określonym zarówno w przepisach prawa materialnego, jak i procesowego, Przystępując do oceny zgodności z prawem zaskarżonych decyzji w pierwszej kolejności wyjaśnić trzeba, iż mimo, że skarga została wniesiona pod rządami ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz. U. nr 74, poz. 368 ze zm./, to jednak podlega rozpoznaniu w oparciu o przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. nr 153, poz. 1270 z późn. zm., zwanej dalej w skrócie:"ustawą p.p.s.a."/. Konsekwencja taka wynika z przepisu art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. nr 153, poz. 1271 z późn. zm./, który stanowi, że "sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi". Przepisy te mają zastosowanie do przedmiotowej skargi z uwagi na datę jej wniesienia do Naczelnego Sądu Administracyjnego tj. dnia [...] ( data nadania w Urzędzie Pocztowym I.). Na wstępie należy stwierdzić, iż stosownie do art. 1 powołanej wyżej ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych, sądy te sprawują wymiar sprawiedliwości w zakresie swojej właściwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem jej rozstrzygnięć. Z brzmienia art. 145 § 1 ustawy p.p.s.a. wynika natomiast, że sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla zaskarżoną decyzję lub postanowienie w przypadku, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wtedy, w zależności od rodzaju naruszenia - stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach, albo stwierdza ich wydanie z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach. Cytowana regulacja prawna nie pozostawia zatem wątpliwości co do tego, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Na mocy art. 134 § 1 ustawy p.p.s.a. sąd dokonuje z urzędu kontroli rozstrzygnięć administracji publicznej pod względem ich zgodności z prawem i nie jest związany w tym zakresie zarzutami, podstawą prawną i wnioskami sformułowanymi w skardze. Ustawa z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (Dz. U. z 2003 r., nr 58, poz. 514 z późn. zmianami), zwana dalej ustawą o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu w art. 2 określa wymogi jakie musi spełnić osoba ubiegająca się o status osoby bezrobotnej. Definicja takiej osoby, w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania zaskarżonego postanowienia zawarta została między innymi w przepisie art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. d ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu i wskazuje, że bezrobotną jest ta osoba, która jest niezatrudniona i niewykonująca innej pracy zarobkowej, zdolna i gotowa do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującego w danym zawodzie lub służbie, zarejestrowana we właściwym dla miejsca zameldowania powiatowym urzędzie pracy, jeżeli nie podlega ubezpieczeniu emerytalno –rentowemu z tytułu stałej pracy jako współmałżonek lub domownik w gospodarstwie rolnym o powierzchni użytków rolnych przekraczającej 2 ha przeliczeniowe. Takiej osobie, która spełnia łącznie wszystkie wyżej określone w tym przepisie warunki w dniu dokonania rejestracji, na podstawie art. 23 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, przysługuje prawo do zasiłku za każdy dzień kalendarzowy po upływie 7 dni od dnia zarejestrowania się we właściwym powiatowym urzędzie pracy. Skarżący Z.B. zarejestrował się w dniu [...] w Powiatowym Urzędzie Pracy w T. i przy uzupełnianiu kompletu dokumentów, do których złożenia był zobowiązany na podstawie art. 13 ust. 1 a ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu w związku z § 2 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 28 lutego 1997 r. w sprawie szczegółowych zasad prowadzenia rejestracji i ewidencji bezrobotnych oraz innych osób poszukujących pracy (Dz. U. nr 25, poz. 131 z późn. zm.) zostało ustalone, iż jest on małżonkiem wspólnie prowadzącym gospodarstwo domowe i zamieszkującym wraz z żoną na terenie gospodarstwa rolnego o powierzchni [...] ha przeliczeniowego, stanowiącego wyłączną własność żony skarżącego. Dlatego obowiązkiem organu orzekającego było zbadanie przesłanki negatywnej określonej w powołanym wyżej przepisie art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. d ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, polegającej na ustaleniu, czy skarżący nie podlega ubezpieczeniu emerytalno –rentowemu z tytułu stałej pracy jako współmałżonek w gospodarstwie rolnym żony o powierzchni użytków rolnych przekraczającej 2 ha przeliczeniowe. Od jej spełnienia zależy bowiem przyznanie skarżącemu statusu bezrobotnego i prawa do zasiłku dla bezrobotnych. W tym miejscu odwołać się trzeba do obowiązujących wówczas przepisów ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 1998 r. nr 7, poz./ 25 z późn. zmianami). Stosownie do jej art. 1 ust. 1 i art. 6 pkt 2 lit. b ubezpieczenie społeczne rolników obejmuje mających obywatelstwo polskie rolników i pracujących z nimi domowników, czyli osoby pozostające z rolnikiem we wspólnym gospodarstwie domowym lub zamieszkujące na terenie jego gospodarstwa rolnego. Tym samym skarżący, wobec ustaleń poczynionych w toku postępowania administracyjnego jest domownikiem w świetle przepisów tej ustawy. Ponadto jako do małżonka rolnika stosuje się wobec niego przepisy tej ustawy chyba, że nie pracuje w gospodarstwie rolnym ani w gospodarstwie domowym bezpośrednio związanym z tym gospodarstwem rolnym. Kwestia objęcia skarżącego ubezpieczeniem społecznym rolników podlega zatem rozstrzygnięciu przez właściwe organy tj. Zakład Ubezpieczeń Społecznych lub Kasę Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego, jako organy pierwszej instancji. Tym samym niezbędnym warunkiem uznania skarżącego za osobę bezrobotną było ustalenie czy na dzień rejestracji tj. [...] podlega on ubezpieczeniu społecznemu rolników. Odpowiedź na to pytanie stanowi zagadnienie wstępne, a przypadku, gdy w postępowaniu administracyjnym powstaje ono do rozstrzygnięcia, organ administracji państwowej zobowiązany jest do jego zawieszenia (art. 97 § 1 pkt 4 Kpa). Zawieszenie postępowania na tej podstawie uzależnione jest od wystąpienia łącznie trzech przesłanek - postępowanie administracyjne jest w toku, zagadnienie wstępne nie zostało jeszcze rozstrzygnięte oraz rozstrzygnięcie sprawy administracyjnej zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Wszystkie te przesłanki zaistniały w rozpatrywanej sprawie, a organy orzekające wykazały, że istnieje związek przyczynowy pomiędzy rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej a zagadnieniem wstępnym, bowiem rozpatrzenie sprawy skarżącego nie jest możliwe bez rozstrzygnięcia zagadnienia prejudycjalnego przez inny organ lub sąd. Trafnie zatem organ odwoławczy, jak i organ I instancji wykazał związek pomiędzy rozstrzygnięciem sprawy prowadzonej na podstawie ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, a prawomocnym rozstrzygnięciem Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego w K. W świetle przeprowadzonej analizy stanu prawnego obowiązującego w dniu wydania zaskarżonego postanowienia podnieść należy, że na wynik sprawy nie mogły wpłynąć okoliczności podnoszone przez skarżącego. Zarzuty skargi nie znajdują bowiem uzasadnienia prawnego z uwagi na zaistniały stan faktyczny sprawy. W sytuacji, gdy ustawa o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu zawiera regulację praw osób bezrobotnych, nie jest możliwe wywodzenie jakichkolwiek uprawnień wprost z postanowień Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Skład orzekający w niniejszej sprawie związany jest normą prawną wyrażoną w treści wskazanych wyżej przepisów prawa, które odzwierciedlają wolę ustawodawcy i nie może, przy ocenie legalności zaskarżonego postanowienia, brać pod uwagę innych okoliczności sprawy, w tym pokrzywdzenia skarżącego, jak i zgodności zaskarżonego postanowienia z zasadami współżycia społecznego. Na marginesie sprawy dodać należy, że dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy żadnego znaczenia nie miała okoliczność wcześniejszej rejestracji skarżącego w dniu [...], która nie stanowi samoistnej podstawy do podważenia trafności zaskarżonego postanowienia. Przedstawione powyżej ustalenia faktyczne i prawne wbrew zarzutom skarżącego wynikały z prawidłowej analizy zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego i były zgodne z przepisami prawa materialnego obowiązującymi w dacie wydania zaskarżonego postanowienia, które organy orzekające prawidłowo zastosowały i omówił w uzasadnieniu podjętych rozstrzygnięć. Mając na względzie przedstawione powyżej okoliczności sprawy - zdaniem Sądu - skarga nie zasługuje na uwzględnienie, z uwagi na cytowane na wstępie uregulowania ustawy p.p.s.a., ponieważ organy administracji rozpatrujące niniejszą sprawę nie dopuściły się naruszenia przepisów zarówno postępowania administracyjnego w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż prawidłowo oceniły zaistniały stan faktyczny, jak i prawa materialnego. W tym stanie rzeczy, na podstawie art.151 ustawy p.p.s.a. w związku z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153 poz. 1271 z późn. zm.) orzeczono, jak w sentencji.