II SA/Ka 2164/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Korycińska Sędzia WSA Włodzimierz Kubik( spr.) Asesor WSA Krzysztof Targoński Protokolant aplikant radc. Tomasz Michalski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 października 2004 r. sprawy ze skargi A. C. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego oddala skargę. Skarga została złożona na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego utrzymująca w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ż. w dnia [...] r. nakazującą skarżącemu i jego małżonce O. C. rozbiórkę garażu dobudowanego do stodoły na działkach o numerach ewid. [...] i [...] w M. O. i A. C. w [...] r. nabyli powyższe działki w drodze darowizny od R. P. wraz z służebnością mieszkania na rzecz darczyńcy. Działki te były zabudowane budynkiem z bali drewnianych wybudowanym w [...] r. oraz stodołą i stajnią (starą szopą). We [...] r. skarżący rozebrał starą szopę i dobudował do ściany stodoły murowany garaż. Powyższe roboty budowlane połączone były z pracami zmierzającymi do wzmocnienia podmurówki budynku mieszkalnego, któremu jak twierdzi skarżący, bez tych prac groziło zawalenie w związku obsuwaniem się gruntu. W dniu [...] r. skarżący dokonał zgłoszenia zamiaru wykonania powyższych robót budowlanych Wójtowi Gminy C., a ten decyzją z dnia [...] r. wydaną na podstawie art. 30 ust. 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tekst jednolity obowiązujący w czasie wydawanych decyzji – Dz. U. z 2000 r. nr 106, poz. 1126 ze zm.) nałożył na skarżącego z uwagi na zakres i charakter planowanych robót budowlanych obowiązek uzyskania pozwolenia na budowę. W dniu [...] r. A. C. złożył wniosek o ustalenie warunków zabudowy i zagospodarowania terenu dla znacznie większej inwestycji polegającej nie tylko na dobudowie do ściany stodoły murowanego garażu, ale także na przebudowę stodoły na pomieszczenia mieszkalne oraz przystosowania dachu garażu do pełnienia przez niego funkcji tarasu. Decyzją z dnia [...] r. Wójt Gm. C. ustalił warunki dla tej inwestycji. W dniu [...] r. skarżący złożył wniosek o pozwolenie na budowę do którego dołączył projekt budowlany. W międzyczasie [...] r. do Urzędu Gminy w C. wpłynęło pismo, przekazane następnie Powiatowemu Inspektorowi Nadzoru Budowlanego w Ż., autorstwa R. P. (darczyńcy) zawiadamiające o samowolnym wybudowaniu przez małżonków C. garażu, częściowej rozbiórce stodoły, a także rozbiórce ubikacji. W oparciu o powyższe Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ż. [...] r., a więc przed złożeniem przez skarżącego wniosku o pozwolenie na budowę, wszczął postępowanie w sprawie samowolnie wykonanych robót budowlanych. W czasie prowadzonych przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego oględzin skarżący oświadczył, że podjął się prowadzenia robót budowlanych bez pozwolenia na budowę w celu zabezpieczenia budynku mieszkalnego przed zawaleniem. Oświadczył także, że jako obdarowany był zobowiązany zapewnić darczyńcy byt materialny i dach nad głową. Jak stwierdził organ nadzoru budowlanego poza pracami związanymi ze wzmocnieniem fundamentu budynku mieszkalnego, dobudowany został do stodoły garaż z pustaków przykryty zbrojonym stropem betonowym. Decyzją z dnia [...] r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ż. nakazał skarżącemu i jego małżonce dokonania rozbiórki samowolnie wykonanego garażu, stwierdzając jednocześnie, że odstępuje od wydania nakazu rozbiórki wykonanego wzmocnienia fundamentów budynku stajni, bowiem jego wykonanie mogłoby naruszyć strukturę gruntu i osłabionych fundamentów stodoły. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał w mocy powyższą decyzję podzielając w całości stanowisko organu I instancji. W skardze wniesionej jeszcze do Naczelnego Sądu Administracyjnego A. C. podnosi argumenty zgłoszone wcześniej w odwołaniu od decyzji organu I instancji. W szczególności przystąpienie do robót budowlanych bez stosownego pozwolenia na budowę uzasadnia złym stanem budynku mieszkalnego i opieszałością urzędników Gminy C. w załatwianiu sprawy pozwolenia na budowę, a także nadmierną biurokracją w załatwianiu sprawy. Wybudowany garaż (w skardze określa go jako szopę) pełni rolę elementu wzmacniającego konstrukcje budynku mieszkalnego i stodoły i jego rozbiórka grozi naruszeniem całości konstrukcji. Dodaje także, że "z przyczyny biurokracji stał się ofiarą prawa budowlanego". W odpowiedzi na skargę [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie wskazując, że wydana decyzja jest zgodna z prawem. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270) – dalej zwanej ustawą Poppsa. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji Sąd nie stwierdził bowiem - wbrew stanowisku skarżącego - naruszenia prawa procesowego, jak i przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na ostateczne rozstrzygnięcie. W tym miejscu należy wyjaśnić skarżącemu, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, kontrola ta jak stanowi art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269) sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Odnosząc się do oceny legalności decyzji organów I i II instancji należy stwierdzić, że zgodnie z art. 28 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - w brzmieniu obowiązującym w czasie wydawania kontrolowanych decyzji (Dz. U. z 2000 r. nr 106, poz. 1126 z późn. zm.) - roboty budowlane można było rozpocząć jedynie na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę, z zastrzeżeniem art. 29 i art. 30. Zakres prowadzonych przez skarżącego robót budowlanych polegających na wzmocnieniu fundamentów istniejącego budynku, częściowego wybudowania nowych i przebudowy szopy na garaż nie mieścił się w zakresie budowy i robót budowlanych objętych zwolnieniem od uzyskania pozwolenia na budowę o jakim jest mowa w art. 29 ust. 1 i 2 tej ustawy. Do prowadzenia przedmiotowych robót budowlanych nie można było też przystąpić -co uczynił skarżący - po dokonaniu zgłoszenia właściwemu organowi o jakim jest mowa w art. 30 ust. 1 Prawa budowlanego. Zasadnie tym samym Wójt Gminy C. w decyzji z dnia [...] r. stwierdził, iż projektowane przez inwestora roboty budowlane wymagają uzyskania pozwolenia na budowę. Wskazać też przyjdzie, że wymieniona decyzja Wójta wydana została w terminie przewidzianym do zgłoszenia sprzeciwu przez organ administracji architektoniczno-budowlanej o jakim jest mowa w art. 30 ust. 2 Prawa budowlanego i oznaczała brak zgody tego organu na przystąpienie przez inwestora do realizacji zamierzonych robót budowlanych. Co prawda organ ten wadliwie oparł swoją decyzję o przepis art. 30 ust. 3, zamiast na art. 30 ust. 2 cyt. ustawy, uchybienie to należy jednak uznać za nieistotne, gdyż opisana decyzja miała w gruncie rzeczy postać sprzeciwu, a zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego ważna jest treść aktu, a nie jego nazwa. Na marginesie wskazać przyjdzie, że w ówczesnym stanie prawnym brak było przepisu odpowiadającego swoją treścią aktualnie obowiązującemu art. 30 ust. 6 pkt 1 ustawy Prawo budowlane (Dz. U. z 2003 r. nr 207, poz. 2016 z późn. zm.) zgodnie z którym właściwy organ wnosi sprzeciw, jeżeli zgłoszenie dotyczy budowy lub wykonywania robót budowlanych objętych obowiązkiem uzyskania pozwolenia na budowę. Skarżący nie bacząc jednak na treść doręczonej mu decyzji Wójta Gminy C., która z uwagi na nie wniesienie od niej odwołania stała się ostateczną, przystąpił do realizacji zaplanowanych robót budowlanych. Powyższe musiało skutkować wydaniem przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego decyzji opartej na art. 48 Prawa budowlanego w jego ówczesnym brzmieniu. Zgodnie z nim właściwy organ nakazuje, w drodze decyzji, rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę albo zgłoszenia, bądź też pomimo wniesienia sprzeciwu przez właściwy organ. W świetle zacytowanego przepisu obowiązek rozbiórki obiektu lub jego części, wybudowanego bądź będącego w budowie bez wymaganego pozwolenia, powstaje z mocy samego prawa. Organ nadzoru budowlanego orzekając o rozbiórce stwierdza jedynie, że w danej sprawie zachodzą okoliczności przewidziane hipotezą normy rekonstruowanej w oparciu o art. 48 Prawa budowlanego. W założeniu przepis art. 48 Prawa budowlanego jest wymierzony przeciwko tym, którzy przystępują do budowy nie poddając się zasadom procedury ustalonej przez Prawo budowlane. Odnosząc się do zgłoszonych przez skarżącego zarzutów należy wskazać na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 26 marca 2002 r. sygn. SK 2/01 (publ. OTK-A z 2002 r. nr 2, poz. 15). W uzasadnieniu tego wyroku Trybunał ocenił treść art. 48 Prawa budowlanego z punktu widzenia konstytucyjnie dopuszczalnych ograniczeń wolności i praw. Stanął on na stanowisku, że "wynikający z art. 48 prawa budowlanego wymóg bezwzględnego przestrzegania obowiązku uzyskania pozwolenia budowlanego, w pełni odpowiada sformułowanym w art. 31 ust. 3 Konstytucji warunkom ograniczenia praw obywatelskich jako "koniecznych w demokratycznym państwie dla (...) porządku publicznego, (...) ochrony środowiska, (...) wolności i praw innych osób". Należy dodać, że w pojęciu "ograniczenia koniecznego" zawarte jest nie tylko prawno-materialne określenie treści ograniczenia, ale również dopuszczalność stosowania środków, które są niezbędne dla zapewnienia respektowania owego ograniczenia przez adresatów normy ograniczającej. Może wprawdzie podlegać ocenie, czy zastosowany środek zmierzający do wymuszenia pożądanego zachowania nie jest zbyt daleko idący, ale w ocenie uciążliwości zastosowanego środka należy przyjmować, że naruszający prawo winien liczyć się z faktem, że minimalną konsekwencją naruszenia prawa jest (o ile faktyczne okoliczności i charakter naruszenia na to pozwalają) przywrócenie stanu poprzedniego". W świetle powyższych wyjaśnień, nie zasługuje na uwzględnienie podniesiona przez skarżącego okoliczność, iż do robót budowlanych musiał przystąpić nie czekając na udzielenie pozwolenia na budowę, gdyż staremu budynkowi z uwagi na stan jego fundamentów groziło zawalenie. Wskazać tutaj przyjdzie, że po pierwsze samowolnie wykonane roboty budowlane nie sprowadziły się tylko do zabezpieczenia fundamentów starego budynku, a po drugie organy nadzoru budowlanego orzekające w sprawie nie obięły wydanym nakazem rozbiórki wykonanych wzmocnień kamiennego budynku stajni, co groziłoby osłabieniem konstrukcji istniejącej wcześniej stodoły. Odnosząc się wreszcie do podniesionego przez skarżącego zarzutu opieszałości działania organu administracji architektoniczno - budowlanej należy stwierdzić, że jest on nieuzasadniony. Wójt Gminy C. działający w oparciu porozumienie zawarte ze Starostą Powiatu [...] nie naruszył bowiem w swoich działaniach dyspozycji art. 35 kpa. Dodatkowo w tym miejscu należy też dodać, że nawet gdyby ta okoliczność została zasadnie podniesiona, w świetle wyżej przeprowadzonych rozważań nie mogła ona mieć wpływu na treść zaskarżonej decyzji. W tym stanie rzeczy Sąd na mocy art. 151 Poppsa w związku z art. 97§1 cytowanej ustawy przepisy wprowadzające(...), skargę oddalił.