II SA/Ka 2170/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Adam Mikusiński Sędziowie NSA Wiesław Morys (spr.) Szczepan Prax Protokolant st. sekr. sąd. Alicja Sadowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 czerwca 2005 r. sprawy ze skargi T. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie uprawnienia do kierowania pojazdami o d d a l a s k a r g ę. Na skutek zawiadomienia Powiatowego Zespołu Do Spraw Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności w R. z dnia [...] o wydaniu orzeczenia o stopniu niepełnosprawności Panu T. P., Starosta Powiatowy w M. w dniu [...] wszczął postępowanie w przedmiocie służącego mu uprawnienia do kierowania pojazdami kategorii A i B. Decyzją z dnia [...] organ ten, na zasadzie art.122 ust.1 pkt 5 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. Nr 98, poz.602 ze zm.), skierował T. P. na badania lekarskie w zakresie sprawności do kierowania pojazdami kategorii A i B, ustalając termin badań do dnia [...]. W uzasadnieniu tegoż rozstrzygnięcia podał, iż skierowanie to jest wynikiem zawiadomienia o wydaniu orzeczenia uznającego stronę za niepełnosprawną. Nadto pouczył, iż w razie niepoddania się badaniom zostanie cofnięte uprawnienie do kierowania pojazdami. W odwołaniu od tej decyzji T. P. domagał się jej uchylenia, podnosząc, iż przeprowadzone w roku [...] badanie lekarskie przez lekarza uprawnionego do badań kierowców uprawniło go do nabycia bezterminowego prawa jazdy. W roku [...] przeszedł na [...] z powodu dolegliwości [...]. Badania lekarskie, jakim został poddany w roku [...] z powodu wymiany prawa jazdy, potwierdziły jego bezterminową zdolność do prowadzenia podjazdów. Z tych przyczyn kierowanie go na kolejne badania, z czym wiążą się dodatkowe koszty, uznał za nieuzasadnione. Argumentów tych nie podzielił organ odwoławczy i zaskarżoną decyzją, opartą m.in. o przepis art.138 §1 pkt 1 k.p.a., utrzymał w mocy powyższe rozstrzygnięcie. W uzasadnieniu decyzji wskazał, iż wydanie decyzji na podstawie art.122 ust.1 pkt 5 Prawa o ruchu drogowym ma charakter związany. Oznacza to, że w razie zawiadomienia przez organ orzekający o stopniu niepełnosprawności, właściwy starosta jest obowiązany skierować osobę objętą tym zawiadomieniem (co do której wydano orzeczenie o stopniu niepełnosprawności), i która posiada uprawnienia do kierowania pojazdami, na badania lekarskie w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. Zatem w bezspornym stanie faktycznym kwestionowana decyzja musiała zapaść, bo starosta nie jest upoważniony do badania meritum sprawy w zakresie stanu zdrowia kierowcy. Stąd odwołanie nie mogło odnieść skutku. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego skarżący domagał się uchylenia zaskarżonej decyzji, zarzucając jej naruszenie przepisów prawa materialnego. W szczególności uwypuklił okoliczności zaprezentowane już w odwołaniu, a zwłaszcza niezmienny stan zdrowia od [...]., w tym w dniu poprzedniego badania lekarskiego w [...].. Zaakcentował, iż w jego ocenie starosta winien sprawdzić przed wydaniem skierowania czy kierowca posiadający stopień niepełnosprawności utracił zdolność do kierowania pojazdem. W świetle badań przeprowadzonych przez upoważnionych lekarzy stwierdzających bezterminowo jego zdolność do prowadzenia pojazdów, kierowanie go na kolejne badania skarżący uznał za wadliwe. Odpowiadając na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga nie zawiera uzasadnionych zarzutów, przeto – przy braku zarzutów branych pod rozwagę z urzędu – nie mogła odnieść skutku. Na wstępie należy wyjaśnić, że z dniem 1 stycznia 2004 r. utraciła moc ustawa z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (p. art.3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.), zaś sądownictwo administracyjne stało się dwuinstancyjne. Przy czym w pierwszej instancji orzekają wojewódzkie sądy administracyjne (p. art.3 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269). Stosownie do brzmienia art.97 §1 powyższej ustawy sprawa niniejsza podlega rozpoznaniu przez ten sąd na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270). W drugim rzędzie godzi się podkreślić, iż – w myśl art.1 §1 Prawa o ustroju sądów administracyjnych, sądy te powołane są do kontroli zgodności z prawem wykonywania administracji publicznej, w tym w zakresie legalności decyzji administracyjnych (p. art.1 i 3 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). W toku postępowania badają czy decyzje nie uchybiają przepisom prawa materialnego lub procesowego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy albo mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, bądź stanowiącym podstawę wznowienia postępowania, jak też badają czy owe decyzje nie są dotknięte kwalifikowaną wadą prawną uzasadniającą ich nieważność (p. art.145 ostatnio przywołanej ustawy). Jak głosi art.134 §1 tej ustawy sądy administracyjne nie są związane zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, przeto kontroli legalności dokonują również z urzędu. Przeprowadzona w wyniku takiej kontroli ocena legalności zaskarżonej decyzji wykazała, iż nie uchybia ona przepisom prawa materialnego ani procesowego. Zapadła bowiem na skutek pełnego wyjaśnienia sprawy, przeprowadzenia potrzebnych dowodów, poprawnej ich oceny i na skutek dokonania trafnych ustaleń faktycznych. Ustalenia te stały się podstawą do zasadnego zastosowania przepisów prawa materialnego. Podjęte rozstrzygnięcie organ w przepisany sposób umotywował. Dlatego nie naruszył przepisów postępowania administracyjnego. Nie dopuścił się także uchybienia przepisom prawa materialnego, gdyż prawidłowo zastosował przepis art.122 ust.1 pkt 5 Prawa o ruchu drogowym. Stanowi on, iż badaniu lekarskiemu przeprowadzanemu w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem podlega osoba niepełnosprawna posiadająca prawo jazdy lub pozwolenie do kierowania tramwajem, skierowana decyzją starosty na podstawie zawiadomienia powiatowego lub wojewódzkiego zespołu do spraw orzekania o stopniu niepełnosprawności. W przekonaniu obecnego składu Sądu rację ma organ odwoławczy twierdząc, że decyzja oparta o ten przepis ma charakter związany. Oznacza to, że właściwy organ ma obowiązek wydania takiego orzeczenia w razie wystąpienia wskazanych w cytowanej normie okoliczności. Zatem w przypadku otrzymania zawiadomienia organu właściwego w sprawach orzekania o stopniu niepełnosprawności starosta jest zobligowany do wydania skierowania na badania lekarskie osobie posiadającej prawo jazdy, która została uznana za niepełnosprawną. Starosta nie jest władny dokonywać żadnej oceny zasadności wspomnianego orzeczenia ani trafności skierowania. O tym bowiem czy dana osoba jest zdolna do kierowania pojazdami czy nie decyduje wynik badania lekarskiego. Poddanie się mu ma na celu sprawdzenie owej zdolności, gdyż stwierdzenie niepełnosprawności stwarza wątpliwości co do istnienia możliwości zdrowotnych sprostaniu wymogom stawianym kierowcom. Jest to efekt specyfiki przedmiotu regulacji, która dotykając uprawnień do kierowania pojazdami, w istotnym zakresie wpływa na bezpieczeństwo w ruchu drogowym. W obecnym stanie prawnym na obowiązek wydania przedmiotowej decyzji jednoznacznie wskazuje brzmienie §2 ust.4 pkt 3 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 7 stycznia 2004 r. w sprawie badań lekarskich kierowców i osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami (Dz. U. Nr 2, poz.15), posługując się zwrotem "...wydaje starosta...". Brak tego rodzaju regulacji w aktach wykonawczych poprzednio obowiązujących, zdaniem Sądu, nie przekreśla owego charakteru decyzji kierującej. Wynikł on z zaniechania nowelizacji poprzednich rozporządzeń. Jednakowoż brzmienie omawianego przepisu ustawy jest wystarczające dla wysnucia przytoczonego wniosku. W niniejszej sprawie podstawą wszczęcia postępowania była informacja Powiatowego Zespołu Do Spraw Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności w R. z dnia [...] Oparcie dla takiego działania tego organu znajduje się w treści art.6c ust.7 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz.U. Nr 123, poz.776 ze zm.). Stanowi on o obowiązku zawiadamiania właściwego organu w sprawach wydawania uprawnień do kierowania pojazdami o orzeczeniu o niepełnosprawności osoby, która posiada prawo jazdy lub pozwolenie do kierowania tramwajem. Zarówno ten przepis, jak też skorelowany z nim art.122 ust.1 pkt 5 Prawa o ruchu drogowym, uzyskały takie brzmienie i moc od dnia 1 stycznia 2002 r.. W tej sytuacji nie ma znaczenia fakt, że skarżący od [...] był [...]. Nawet gdyby dotknięty był tymi samymi dolegliwościami, niepodobna z tej przyczyny nie wykonywać dyspozycji przywołanych norm, a przed dniem 1 stycznia 2002 r. taki obowiązek nie istniał. Poza tym wypadnie stwierdzić, że poprzednie orzeczenia dotyczące inwalidztwa miały charakter czasowy, stąd zakładały możliwość poprawy stanu zdrowia. Natomiast orzeczenie z dnia [...] wydano na stałe, określając lekki stopień niepełnosprawności jako trwały. Przeto, zwłaszcza jeśli zważyć na jedną z przyczyn niepełnosprawności, a to schorzenia układu [...](oznaczone "[...]"), które mogą mieć wpływ na prowadzenie pojazdów, skierowanie skarżącego na badania lekarskie należy uznać za celowe. Wbrew bowiem twierdzeniu skarżącego uzyskał on stopień niepełnosprawności nie tylko na skutek schorzeń gastrycznych ( w orzeczeniu zespołu oznaczono dolegliwości układu [...]-[...] - "[...]"). Należy także zwrócić uwagę, że z treści wspomnianego orzeczenia wynika potrzeba korzystania przez skarżącego z systemu środowiskowego wsparcia w samodzielnej egzystencji oraz pomocy w celu pełnienia ról społecznych, wreszcie spełnienie przez skarżącego przesłanek z art.8 Prawa o ruchu drogowym. Ten ostatni przepis przyznaje osobom o obniżonej sprawności ruchowej udogodnienia w ruchu drogowym, m.in. w zakresie parkowania. Przemawia to dodatkowo za stanowiskiem o konieczności poddania się skarżącego przedmiotowym badaniom. One to określą zdolność, bądź niezdolność do wykonywania uprawnień wynikających z prawa jazdy kategorii A i B. W ocenie Sądu wynik badania przeprowadzonego w dniu [...] nie ma znaczenia dla sprawy, gdyż zdarzenie to miało miejsce w innym stanie prawnym (przed wejściem w życie wspomnianych powyżej przepisów). Nadto w innym stanie faktycznym, gdyż nie można wykluczyć, a w świetle powyższych ustaleń nawet jest podstawa do pozytywnego twierdzenia, zmiany (pogorszenia) stanu zdrowia skarżącego po tej dacie. Skarżący legitymując się orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności musi ponosić wszelkie tego konsekwencje, a nie tylko pozytywne skutki. Wyczerpując obowiązek omówienia wszelkich zarzutów skarżącego należy odeprzeć ostatni z nich, a mianowicie ten, że dwukrotnie prawo jazdy otrzymywał "bezterminowo". Oto bowiem trzeba mu zwrócić uwagę, iż tego rodzaju przymiot nie jest dany "raz na zawsze" i może ulegać zmianie w zależności od modyfikacji odpowiedniego stanu faktycznego. Stała i trwała niepełnosprawność stwarza właśnie takie zastrzeżenia, które powodują potrzebę zbadania wpływu zmian w sferze zdrowotnej osoby uprawnionej do kierowania pojazdami na tę zdolność. Przy czym nie jest ona negowana, a jedynie eksponuje się celowość jej zbadania. W konsekwencji przytoczonych wywodów zaskarżona decyzja okazała się zgodna z prawem, co uzasadniało oddalenie skargi po myśli art.151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.