II SA/Ka 2175/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Teresa Kurcyusz-Furmanik (spr.) Sędzia NSA Wiesław Morys Asesor WSA Beata Kalaga-Gajewska Protokolant referent Arkadiusz Kmiotek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 maja 2005 r. sprawy ze skargi J. C. na decyzję Kierownika Urzędu do spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie pozbawienia uprawnień kombatanckich o d d a l a s k a r g ę Decyzją Nr [...] z dnia [...] roku Kierownik Urzędu do spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych działając na podstawie przepisów art. 25 ust. 2 pkt 1 lit. "a" w związku z art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. "a" oraz art. 21 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 roku o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz.U. z 2002 roku Nr 42, poz. 371 z późn. zm.), pozbawił J. C. uprawnień kombatanckich. W uzasadnieniu wskazanej decyzji, Kierownik Urzędu do spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych podniósł, iż J. C. zatrudniony był w organach Bezpieczeństwa Publicznego, a zatem na mocy wskazanych przepisów należało go pozbawić uprawnień kombatanckich uzyskanych na podstawie decyzji Zarządu Wojewódzkiego ZBoWiD. W złożonym od powyższej decyzji odwołaniu J. C. podniósł, iż w organach Bezpieczeństwa Publicznego pracował tylko jako kierowca i nie działał przeciwko suwerenności i niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej. Traktując odwołanie J. C. jako wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy, Kierownik Urzędu do spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na podstawie art. 127 § 3 i art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 25 ust. 2 pkt 1 lit. "a" w związku z art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. "a" ustawy z dnia 24 stycznia 1991 roku o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz.U. z 2002 roku Nr 42, poz. 371 z późn. zm.) utrzymał w mocy decyzję własną z dnia 16 maja 2001 roku. Ustalając ponownie stan faktyczny Kierownik Urzędu do spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych uznał za bezsporne, iż J. C. był pracownikiem Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego w Katowicach, co po myśli art. 25 ust. 2 pkt 1 lit. "a" w związku z art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. "a" ustawy z dnia 24 stycznia 1991 roku o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego skutkować musi pozbawieniem go uprawnień kombatanckich. Organ administracji stwierdził, iż przepis ten nakazuje pozbawić uprawnień kombatanckich osoby, które pełniły służbę lub funkcje i były zatrudnione w strukturach Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego i Służby Bezpieczeństwa, chyba że osoby te wykażą zaistnienie przesłanek, o których mowa w treści art. 21 ust. 3 pkt 1 cytowanej ustawy poprzez przedstawienie dowodów na to, że do wymienionych służb i organów zostały skierowane przez organizacje niepodległościowe lub przez te organizacje zostały zwerbowane w celu udzielenia im pomocy. J. C. dowodów takich nie przedstawił. Ustosunkowując się do podniesionego przez J. C. argumentu, iż w organach Bezpieczeństwa Publicznego pracował tylko jako kierowca Kierownik Urzędu do spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych powołał się na jednolite stanowisko Trybunału Konstytucyjnego, Sądu Najwyższego i Naczelnego Sądu Administracyjnego w zakresie wykładni treści przepisu art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. "a" wskazując, iż dla oceny uprawnień osoby ubiegającej się o nadanie jej statusu kombatanta nie ma znaczenia kiedy i w jakich okolicznościach osoba ta znalazła się w strukturach Urzędu Bezpieczeństwa, a krąg osób objętych dyspozycją przywołanego przepisu nie może być sprowadzony tylko do funkcjonariuszy lecz dotyczy wszystkich osób związanych z tymi strukturami, jednostkami organizacyjnymi i stanowiskami bez względu na to jaki charakter miało zatrudnienie. J. C. nie godząc się zawartym w decyzji w dniu [...] roku rozstrzygnięciem Kierownika Urzędu do spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł do Naczelnego Sądu Administracyjnego skargę, w której domagał się przyznania uprawnień kombatanckich. W skardze tej oświadczył, iż niezrozumiałym jest traktowanie jego osoby jako pracownika Urzędu Bezpieczeństwa, wobec faktu, że praca jego polegała wyłącznie na wożeniu chorych ludzi sanitarką, której był kierowcą. W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu do spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł o jej oddalenie wskazując na tożsame co w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji argumenty. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W pierwszej kolejności wymaga wyjaśnienia, że z dniem 1 stycznia 2004 r. utraciła moc ustawa z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.), zaś sądownictwo administracyjne stało się dwuinstancyjne, przy czym w pierwszej instancji orzekają wojewódzkie sądy administracyjne jak stanowi art. 3 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych – Dz.U. Nr 153, poz. 1269). Stosownie do brzmienia art. 97 § 1 Przepisów wprowadzających ustawę Prawo o ustroju sądów administracyjnych i Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i § 1 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 25 kwietnia 2003 r. w sprawie przekazania rozpoznawania innym wojewódzkim sądom administracyjnym niektórych spraw z zakresu działania Kierownika Urzędu do spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych (Dz.U. Nr 72, poz. 653), sprawa niniejsza podlega rozpoznaniu przez tutejszy sąd. W drugim rzędzie należy podnieść, że wedle treści art. 1 prawa o ustroju sądów administracyjnych, sądy administracyjne sprawują kontrolę zgodności z prawem wykonywania administracji publicznej co uregulowane zostało przepisami ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) zwaną dalej p.p.s.a. W świetle brzmienia art. 145 § 1 p.p.s.a. sądy te badają czy decyzje będące przedmiotem skargi nie uchybiają przepisom prawa materialnego lub procesowego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy albo dającym podstawę do wznowienia postępowania bądź mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Nadto badają czy organ administracyjny nie dopuścił się uchybień skutkujących nieważnością decyzji. Przy czym, jak głosi art. 134 § 1 tej ustawy rozstrzygają w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związanymi zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, a zatem oceniają legalność decyzji również z urzędu. Przeprowadzając zatem ocenę zaskarżonej decyzji co do jej zgodności z prawem zarówno materialnym i procesowym, Wojewódzki Sąd Administracyjny doszedł do przekonania, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Podstawę prawną rozstrzygnięcia organu administracji publicznej stanowił art. 25 ust. 2 pkt 1 lit. "a" w związku z art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. "a:" ustawy z dnia 24 stycznia 1991 roku o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz.U. z 2002 r. Nr 42, poz. 371 z późn. zm.). Jak wynika z brzmienia przepisu art. 25 ust. 2 pkt 1 litera ‘a", wskazanej ustawy, pozbawia się uprawnień kombatanckich osoby, które w latach 1944-1956 pełniły służbę lub funkcję i były zatrudnione w strukturach Urzędów Bezpieczeństwa i Służby Bezpieczeństwa, bowiem po myśli jej art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. "a" uprawnienia te nie przysługują wymienionym osobom. Do dnia wejścia w życie nowelizacji przywoływanego przepisu art. 21 ustawy o kombatantach, która to nowelizacja nastąpiła ustawą z dnia 4 marca 1999 roku o zmianie ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz.U. Nr 77, poz. 862), osoba ubiegająca się o status kombatanta, mogła powołać się na okoliczności opisane w skreślonym wskazaną nowelą przepisie art. 21 ust. 3 pkt 2. Zgodnie bowiem z brzmieniem tej normy prawnej ustawodawca wyłączył z kręgu osób, które należało pozbawić uprawnień kombatanckich ze względu na pełnienie w latach 1944-1956 służby lub funkcji czy też posiadanie zatrudnienia w strukturach Urzędów Bezpieczeństwa i Służby Bezpieczeństwa tych, którzy wykazali odpowiednimi dowodami, że podczas zatrudnienia, pełnienia służby lub funkcji w strukturach, jednostkach i na stanowiskach, o których mowa w ust. 2 w pkt 4 lit. "a", wykonywali wyłącznie zadania nie związane ze zwalczaniem organizacji oraz osób działających na rzecz suwerenności i niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej. Na skutek skreślenia zapisu zawartego w pkt 2 ustępu 3 art. 21 omawianej ustawy, co stało się w oparciu o wskazaną wyżej nowelizację, możliwość powoływania się, w celu uniknięcia pozbawienia uprawnień, na rodzaj wykonywanej w organach Służby Bezpieczeństwa pracy czy funkcji już nie istnieje. Kwestionowane może być jedynie wadliwe przypisanie funkcji służby lub zatrudnienia konkretnej osoby, połączone np. z uznaniem przez organ właściwy w sprawach kombatanckich, że pracowała w strukturach, jednostkach organizacyjnych lub na stanowisku związanym ze stosowaniem w/w represji, gdy w rzeczywistości tak nie było. Skarżący jednak nie zaprzeczał ustaleniom faktycznym dokonanym przez Kierownika Urzędu do spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych powołując się wyłącznie na rodzaj wykonywanych czynności, które jego zdaniem nie łączyły się z działalnością przeciwko niepodległości i suwerenności Polski. Wojewódzki Sąd Administracyjny zauważa, iż w świetle dokonanej zarówno przez Sąd Najwyższy jak i Trybunał Konstytucyjny wykładni, wskazanej w zaskarżonej decyzji, krąg osób objętych zakresem art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. "a" wyraźnie został określony i nie budzi wątpliwości, iż dotyczy wszystkich osób związanych z tymi strukturami, jednostkami organizacyjnymi i stanowiskami, bez względu na to jaki charakter miało zatrudnienie. Kwestie natomiast związane z przedmiotem konstytucyjności ustawy zmieniającej z dnia 4 marca 1999 r. w zakresie znoszącym m.in. możliwość "samooczyszczenia" były przedmiotem analizy w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 15 września 1999 r. sygn.akt K. 11/99 (OTK 1999, nr 6, poz. 116). Trybunał uznał (teza druga wyroku), że nowelizacja ustawy o kombatantach w tym zakresie jest zgodna z Konstytucją. Jest zatem oczywiste, iż rozpatrywany zarzut skarżącego Wojewódzki Sąd Administracyjny musiał uznać za bezzasadny, przeciwne zachowanie oznaczałoby bowiem, albo przeoczenie przez sąd orzekający jednoznacznego stanowiska Trybunału, albo jego zlekceważenie. Należy zatem przyjąć, iż zaskarżona decyzja, a w ślad za nią poprzedzająca ją decyzja własna organu administracji nie naruszają powołanych jako ich podstawa prawna przepisów prawa materialnego. Subiektywne odczucie skarżącego, iż został on zaskarżonym rozstrzygnięciem pokrzywdzony, nie mogło zostać wzięte pod uwagę. Należy zwrócić uwagę, że uprawnienia wynikające z powoływanego wcześniej aktu prawnego nie mają charakteru praw podmiotowych, a są dobrodziejstwem nadawanym osobom spełniającym kryteria ściśle sprecyzowane przez ustawodawcę. Przyznanie uprawnień nie następuje w drodze decyzji o charakterze uznaniowym lecz musi mieć za podstawę albo działalność, z którą ustawa łączy te uprawnienia, bądź też cierpienia zadane ofiarom represji w miejscach i z przyczyn określonych w tej ustawie (vide wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 10 października 2001 r. sygn.akt V SA 214/01 publ. LEX 79620). Oceniając nadto działanie organu administracji w zakresie obowiązujących przepisów postępowania administracyjnego nie budzi wątpliwości, iż zebrane w sprawie dowody zostały poprawnie ocenione i przyjęte za podstawę dokonanych ustaleń faktycznych. Te zaś organ administracji zasadnie rozważył, w konsekwencji czego wydał słuszną i prawidłowo umotywowaną decyzję, nie uchybiającą procedurze. W konsekwencji postępowanie administracyjne przeprowadzone zostało zgodnie ze standardami postępowania administracyjnego, wyznaczonymi przez art. 7 i 77 k.p.a. Wobec tego, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa, na podstawie art. 151 p.p.s.a. należało skargę oddalić.