II SA/Ka 2219/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Szczepan Prax Sędzia WSA Teresa Kurcyusz-Furmanik (spr.) Asesor WSA Beata Kalaga-Gajewska Protokolant stażystka Agnieszka Zygmunt po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 września 2005 r. sprawy ze skargi A.N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B.-B. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie zasiłku stałego stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji Decyzją Nr [...] wydaną w dniu [...]r. na podstawie art. 34 ust. 4a, art. 40 ust. 1 w związku z art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (tekst jednolity Dz.U. z 1998 r. Nr 64, poz. 414 z późn. zm.), działając na mocy upoważnienia Rady Miejskiej w B.-B., Zastępca Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w B.-B. orzekł o uznaniu zrealizowanego na rzecz A.N. świadczenia w postaci zasiłku stałego wypłaconego w okresie od [...]r. do [...]r. w łącznej kwocie [...]zł jako świadczenie nienależnie pobrane. Organ wskazał, uzasadniając swoje stanowisko, iż zgodnie z treścią art. 2a ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (tekst jednolity Dz.U. z 1998 r. Nr 64, poz. 414 z późn. zm.) świadczenie nienależnie pobrane, to świadczenie uzyskane na podstawie przedstawionych nieprawidłowych informacji w dokumentach oraz nie poinformowanie o zmianie sytuacji materialnej i osobistej. W decyzji tej zobowiązano stronę do zwrotu pobranego świadczenia, wskazując termin i sposób zwrotu kwoty uznanej za nienależnie pobrane świadczenie. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B.-B. działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa, decyzją Nr [...] z dnia [...]r., utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. W uzasadnieniu organ II instancji wskazał, iż w pojęciu ustawy o pomocy społecznej dochodem rodziny jest każda pomoc finansowa bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania. W pojęciu tym mieszczą się też darowizny. A.N. nie godząc się ze stanowiskiem Samorządowego Kolegium Odwoławczego wniosła do Naczelnego Sądu Administracyjnego skargę. Domagała się uchylenia zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego jako naruszającej prawo. Wskazała, iż w jej rozumieniu nie nastąpiła zmiana sytuacji majątkowej i osobistej, gdyż syn, nad którym sprawuje pieczę nie wyzdrowiał ani też ona nie może podjąć pracy. Natomiast o zakupie domu i samochodu informowała pracownika socjalnego w czasie wywiadu środowiskowego. Odpowiadając na skargę A.N., organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując prezentowane dotychczas stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga w niniejszej sprawie została wniesiona do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone. Zatem zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) sprawa ta podlega rozpoznaniu przez właściwy wojewódzki sąd administracyjny na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) – zwanej dalej p.p.s.a. W konsekwencji oznacza to, że stosownie do postanowień rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z 25 kwietnia 2003 r. w sprawie utworzenia wojewódzkich sądów administracyjnych oraz ustalenia ich siedzib i obszarów właściwości (Dz.U. Nr 72, poz. 652) sprawa podlega rozpatrzeniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach. Stosownie do art. 3 § 1 p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, która przeprowadzona jest pod względem zgodności z prawem (art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych – Dz.U. Nr 153, poz. 1269). Powyższe oznacza konieczność przeprowadzenia przez sądy administracyjne kontroli zarówno co do zgodności stanowiska organów administracji przedstawionych w ich rozstrzygnięciach z przepisami prawa materialnego ale również w zakresie zgodności ze stosowanymi w toku postępowania przepisami postępowania administracyjnego. Rozpoznając przeto skargę A.N., Wojewódzki Sąd Administracyjny mając na względzie treść art. 134 p.p.s.a., a zatem nie będąc związany granicami skargi, co oznacza między innymi uprawnienia do jej uwzględnienia również ze względu na inne uchybienia niż te, które przytoczyła strona skarżąca, uznał, w ramach przeprowadzonej kontroli legalności zaskarżonej decyzji, iż skarga zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek z innych niż podniesione w niej przyczyny. Rozważania swoje oparł Sąd o zasadę związania organu decyzją od chwili jej doręczenia lub ogłoszenia (art. 110 k.p.a.) i zasadę trwałości decyzji ostatecznych (art. 16 k.p.a.). Wynika z nich jednoznacznie, iż bez wniesienia przez stronę odwołania, za wyjątkiem wymienionych w ustawie przypadków, nie ma podstaw prawnych do wszczęcia z urzędu postępowania odwoławczego. Z akt sprawy wynika, iż takie odwołanie od decyzji organu I instancji nie zostało złożone przez A.N. Nie zachodzą również okoliczności, o których mowa w treści art. 16 § 1 k.p.a. zd. drugie. Reasumując należy stwierdzić, iż rozstrzygnięcie w postępowaniu odwoławczym w przedmiocie decyzji ostatecznej, od której A.N. nie wniosła odwołania, stanowi o wadliwości decyzji organu II instancji, ujętej treścią art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Tym samym orzeczenie stanowiące przedmiot rozstrzygania w niniejszym postępowaniu sądowoadministracyjnym stanowi orzeczenie wydane z rażącym naruszeniem prawa, będącym podstawą stwierdzenia jego nieważności (art. 156 § 1 pkt 2 in fine kpa). Taki stan rzeczy zwalnia Wojewódzki Sąd Administracyjny od merytorycznego ustosunkowania się co do treści zaskarżonych orzeczeń. Wobec powyższego po myśli art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji. SW