II SA/Ka 2221/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Łucja Franiczek Sędziowie NSA Ewa Krawczyk Asesor WSA Małgorzata Walentek /spr./ Protokolant sekr. sąd. Elwira Massel po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 października 2004 r. przy udziale sprawy ze skargi J. P. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie nakazania rozbiórki obiektu budowlanego 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Z. z [...] r. nr [...] i orzeka, że zaskarżona decyzja nie może być wykonywana w całości, 2. zasądza od [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. na rzecz skarżącej kwotę [...] zł ([...] zł) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Decyzją z dnia [...] r. Burmistrz Miasta i Gminy O. nakazał rozbiórkę zbiornika na nieczystości płynne wraz z przyłączem kanalizacyjnym na działce o numerze ewid. [...], położonej w O. przy ul. [...], które zostało wybudowane w odległości 2 m od budynku mieszkalnego J. P. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Z., po rozpatrzeniu wniosku J. P., decyzją z dnia [...] r. nr [...] na podstawie art. 105 k.p.a. umorzył postępowanie w sprawie likwidacji zbiornika na nieczystości ciekłe na działce nr ewid. [...] stanowiącej własność E. i W. P. jako bezprzedmiotowe. W uzasadnieniu organ podał, iż zbiornik wybudowany w odległości 2 m od granicy z sąsiednią posesją i budynkiem mieszkalnym J. P.został zlikwidowany w następstwie decyzji z dnia [...] r. Natomiast w wyniku oględzin w terenie ustalono, że E. i W. P. użytkują zbiornik na nieczystości ciekłe zlokalizowany w odległości 6 m od granicy z posesją J. P. W odwołaniu J. P. zakwestionowała powyższą decyzję z uwagi na niedokładne zbadanie sprawy. Wskazała, iż od [...] r. wniosła szereg pism zarówno do organów gminy oraz powiatowego inspektora nadzoru budowlanego w sprawie przedmiotowego szamba, które, jej zdaniem, nie zostało zlikwidowane, a jedynie "ukryte". Zbiornik ten – jak twierdzi – podłączony do istniejącego szamba, a następnie przykryty płytami i zasypany ziemią nadal jest używany. Podniosła, iż sprawdzenie prawdziwości jej twierdzeń poprzez odkopanie zbiornika uzależniono od dokonania przez nią wpłaty kwoty [...] zł. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. decyzją z dnia [...] r., nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 oraz art. 105 § 1 k.p.a. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu podkreślił, że istniejący zbiornik na nieczystości ciekłe został wybudowany w ramach pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego z dnia [...] r., w odległościach zgodnych z obowiązującymi warunkami technicznymi, co zostało potwierdzone w czasie oględzin dokonanych przez organ nadzoru budowlanego pierwszej instancji w dniu [...] r. Dalej wskazał, iż z dokumentów dostarczonych zarówno przez strony oraz organy administracji wynika, że inwestor rozpoczął budowę zbiornika w innym miejscu, niezgodnym z warunkami technicznymi, w związku z czym została wydana decyzja nakazująca jego rozbiórkę. Fakt wykonania decyzji został potwierdzony przez pracowników Referatu Architektury i Budownictwa Urzędu Miasta i Gminy O. co wynika z protokołu z [...] r., w którym stwierdzono zasypanie zbiornika ziemią. W wyniku wykonania decyzji nakazującej rozbiórkę zbiornika Urząd Miasta i Gminy O. przyjął zgłoszenie nr [...] z [...] r. zakończenia budowy budynku mieszkalnego i przystąpienia do jego użytkowania, w związku z czym usankcjonowane zostały wszystkie urządzenia służące do użytkowania obiektu zgodnie z przeznaczeniem, w tym zbiornik na nieczystości w jego obecnym położeniu. Zatem, w ocenie organu odwoławczego, organ pierwszej instancji zasadnie umorzył postępowanie w sprawie likwidacji zbiornika na nieczystości jako bezprzedmiotowe. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego J. P. domagała się zlikwidowania nielegalnie wymurowanego zbiornika na nieczystości usytuowanego w odległości 1,5 m od jej domu poprzez jego rozbiórkę, a następnie zasypanie. Wskazała przy tym, że decyzja z [...] r. nie została wykonana. W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji i argumentację przedstawioną w jej uzasadnieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Na wstępie należy stwierdzić, że skarga została złożona do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Katowicach przed 1 stycznia 2004 r. Z tą datą uległ zmianie stan prawny i stosownie do art. 97 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi( Dz.U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.), sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Na podstawie § 1 pkt 4 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 25 kwietnia 2003 r. w sprawie utworzenia wojewódzkich sądów administracyjnych oraz ustalenia ich siedzib i obszarów właściwości (Dz.U. Nr 72, poz. 652), dla obszaru województwa śląskiego utworzony został Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, który w tej sytuacji jest właściwy do rozpoznania przedmiotowej skargi. Przepis art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej p.s.a.) stanowi, że Sąd w zakresie swojej właściwości sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej. W myśl art. 145 § 1 tej ustawy, w przypadku gdy Sąd stwierdzi naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenia prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź też inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć wpływ na wynik prawy – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Przy czym zgodnie z art. 134 § 1 p.s.a. Sąd kontroli dokonuje również z urzędu, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że skarga podlega uwzględnieniu, jeżeli niezależnie od zarzutów w niej podniesionych i wniosków w niej sformułowanych zaskarżony akt jest niezgodny z prawem. Skarga jest zasadna, aczkolwiek z innych względów niż podniesione przez skarżącego, a które Sąd, jak wyżej wskazano, nie będąc związany granicami skargi wziął pod rozwagę z urzędu. W pierwszej kolejności należy zauważyć, iż w przedmiocie samowoli budowlanej polegającej na wybudowaniu zbiornika na nieczystości ciekłe wraz z przyłączem kanalizacyjnym na działce o numerze ewid. [...] położonej w O. przy ul. [...] została wdana decyzja [...] r. nakazująca jego rozbiórkę do dnia [...] r. Zatem właściwy organ prowadził i rozstrzygnął sprawę w przedmiotowym zakresie. Wobec powyższego wszczęcie i prowadzenie postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną mogłoby nastąpić wyłącznie w trybach nadzwyczajnych określonych w przepisach k.p.a. Skarżąca, co wynika ze skargi, odwołania jak również wcześniejszych pism nie kwestionowała powyższej decyzji, domagała się natomiast wykonania obowiązków z niej wynikających, tj. faktycznej likwidacji zbiornika poprzez jego rozbiórkę, a następnie zasypanie. W jej ocenie samo zasypanie zbiornika nie doprowadziło do jego definitywnej likwidacji. Należy wskazać, że twierdzenia osoby zainteresowanej, iż decyzja nakładająca określone obowiązki nie została przez zobowiązanego wykonana, mogą stanowić wyłącznie podstawę do podjęcia czynności w trybie przepisów ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jednolity Dz.U. z 2002 r. Nr 110, poz. 968 z póżn. zm.). Zgodnie z art. 6 § 1 tej ustawy w razie uchylenia się zobowiązanego od wykonania obowiązku wierzyciel powinien podjąć czynności zmierzające do zastosowania środków egzekucyjnych. Wierzycielem w rozumieniu art. 1 pkt 13 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji jest podmiot uprawniony do żądania wykonania obowiązku lub jego zabezpieczenia w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym lub zabezpieczającym. Stosownie do art. 5 § 1 wskazanej ustawy uprawnionym do żądania wykonania w drodze egzekucji administracyjnej obowiązków, o których mowa w art. 2, (w tym o charakterze niepieniężnym) jest w odniesieniu do obowiązków wynikających z decyzji lub postanowień organów administracji rządowej i organów jednostek samorządu terytorialnego - właściwy do orzekania organ I instancji, z zastrzeżeniem pkt 4. Jeżeli wierzyciel jest jednocześnie organem egzekucyjnym przystępuje z urzędu do egzekucji na podstawie tytułu wykonawczego przez siebie wystawionego. W myśl z art. 83 ust. 1 ustawy Prawo budowlane powiatowy inspektor nadzoru budowlanego jest organem pierwszej instancji właściwym do wydawania decyzji w przedmiocie likwidacji samowoli budowlanej. Organ ten jest więc uprawniony do wszczęcia postępowania egzekucyjnego zmierzającego do wyegzekwowania obowiązków wynikających z decyzji podjętej w przedmiotowym zakresie. Natomiast zgodnie z art. 6 § 1a ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji na bezczynność wierzyciela w podejmowaniu czynności zmierzających do zastosowania środków egzekucyjnych, podmiotowi, którego interes prawny lub faktyczny został naruszony w wyniku niewykonania obowiązku oraz organowi zainteresowanemu wykonaniem obowiązku służy skarga. Postanowienie w sprawie skargi wydaje organ wyższego stopnia. Na postanowienie oddalające skargę służy zażalenie. Zatem w rozpoznawanej sprawie organ pierwszej instancji, w związku z pismami skarżącej, powinien był bądź wszcząć postępowanie egzekucyjne z urzędu, bądź też nie widząc podstaw do podjęcia czynności zmierzających do zastosowania środków egzekucyjnych przekazać je organowi wyższego stopnia celem ich rozpoznania jako skargi na bezczynność stosownie do wyżej cytowanego przepisu art. 6 § 1a. W tym stanie rzeczy należy stwierdzić, że nie było podstaw do wszczęcia i prowadzenia postępowania administracyjnego, a następnie jego umorzenia na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. Pisma skarżącej nie dotyczyły bowiem wydania decyzji w sprawie nałożenia obowiązku likwidacji szamba, a wyegzekwowania tego obowiązku wynikającego z decyzji ostatecznej z dnia [...] r. W tym zaś zakresie jak wyżej wskazano, zastosowanie mają przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Sąd uznał więc, że wydanie decyzji przez organ I i II instancji nastąpiło z rażącym naruszeniem prawa, to natomiast stanowi przesłankę nieważności rozstrzygnięcia wskazaną w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Stan wydania decyzji z rażącym naruszeniem prawa ma miejsce, gdy czynności zmierzające do wydania decyzji lub treść załatwienia sprawy w niej wyrażona stanowią zaprzeczenie stanu prawnego sprawy, taka zaś sytuacja, w ocenie Sadu, zaistniała w rozpoznawanej sprawie. Mając na uwadze przedstawiane wyżej argumenty Wojewódzki Sad Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku. Wskazania do dalszego postępowania wynikają z powyższych rozważań. Wobec uwzględnienia skargi Sąd zobowiązany był, zgodnie z art. 152 p.s.a., do określenia w wyroku czy i w jakim zakresie zaskarżony akt nie może być wykonywany. Rozstrzygnięcie w tym zakresie traci moc z chwilą uprawomocnienia się wyroku. Sąd działając na podstawie art. 200 p.s.a. orzekł o kosztach postępowania. Koszty te obejmują wpis od skargi w kwocie [...] zł.