II SA/Ka 2277/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Łucja Franiczek Sędzia NSA Ewa Krawczyk (spr.) Asesor WSA Małgorzata Walentek Protokolant ref. staż. Ewa Jędrasik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 listopada 2004 r. przy udziale Prokuratora Prokuratury Apelacyjnej Anny Podsiadło sprawy ze skargi Z. S. i E. S. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego o d d a l a s k a r g ę Pismem z dnia [...] r. A. M. poinformował Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla Miasta R. o nielegalnej, jego zdaniem, lokalizacji garażu na nieruchomości stanowiącej własność E. i Z. S., położonej w R. przy ul. [...]. W dniu [...] r. przeprowadzono oględziny przedmiotowej nieruchomości w obecności E. S. i A. M. W trakcie oględzin ustalono, że na podstawie decyzji Prezydenta Miasta R. z dnia [...] r. Z. i E. S. uzyskali pozwolenie na "rozbudowę i nadbudowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego oraz zmianę konstrukcji dachu na parceli nr [...] położonej w R. przy ul. [...]". Równocześnie z ustaleń zawartych w protokole oględzin wynika, że inwestorzy dokonali rozbiórki istniejącego poprzednio budynku gospodarczego ( składu opału ) o wymiarach 3,50 m x 5,30 m, a na jego miejscu wznieśli garaż o wymiarach 3,70 m x 9,30 m i wysokości 2,00 – 2,15 m. Spadek dachu tego obiektu skierowany jest w stronę działki A. M., zaś sam budynek, w którego ścianie od strony granicy z sąsiednią działką umieszczono otwór okienny o wymiarach 1,45 m x 1,35 m, znajduje się w odległości około 1,0 m od granicy z sąsiednią nieruchomością. W trakcie oględzin właściciel działki przedstawił konces budowlany z 1948 r., w którym ujęto wspomniane wyżej pomieszczenie gospodarcze ( skład opału). Działając w oparciu o art. 48 oraz art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane ( tekst jednolity : Dz. U. z 2000 r. Nr 106 poz. 1126 ze zm.) Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla Miasta R. nakazał Z. i E. S. rozbiórkę samowolnie wykonanego murowanego budynku gospodarczego. W uzasadnieniu wskazano, iż w trakcie oględzin w sposób nie budzący wątpliwości ustalono, że na działce należącej do Z. i E. S. wzniesiono bez wymaganego pozwolenia na budowę obiekt budowlany. W związku z tym, zdaniem organu, zachodziły przesłanki do zastosowania art. 48 Prawa budowlanego. W odwołaniu od tej decyzji Z. i E. S. wnieśli o jej uchylenie w całości. Odwołujący się wskazali, iż roboty budowlane na należącej do nich działce wykonywali w oparciu o pozwolenie na rozbudowę i nadbudowę budynku mieszkalnego. W trakcie prowadzonych prac inwestorzy stwierdzili potrzebę zmian w dokumentacji oraz zmianę zaprojektowanej funkcji obiektu. Ponieważ nieruchomość inwestorów znajduje się w strefie objętej wpływami szkód górniczych II kategorii, wobec tego niezbędnym było zastosowanie określonych technologii. Wykonanie rozbiórki pociągnie dodatkowe prace budowlane oraz narazi ich na dodatkowe koszty. Po rozpatrzeniu odwołania [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] r. nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa oraz art. 48 ustawy Prawo budowlane utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Organ odwoławczy uznał za udowodnione, że właściciele działki [...] wznieśli samowolnie dobudówkę do istniejącego budynku. Wzniesienie obiektu budowlanego bez uzyskania wymaganego pozwolenia na budowę jest naruszeniem porządku prawnego w budownictwie i musi być potraktowane jako samowola budowlana. W skardze do Sądu Z. i E. S. wnieśli o uchylenie tej decyzji w całości. Skarżący wskazali, że znajdują się w posiadaniu dokumentacji zarówno budynku mieszkalnego jak i spornego budynku gospodarczego. W ich ocenie, w koncesie budowlanym z [...] r. jest uwidoczniony sporny budynek gospodarczy, trwale połączony z budynkiem mieszkalnym. Ponadto, w pozwoleniu na rozbudowę widnieje ów sporny budynek gospodarczy. Wykonanie robót budowlanych w budynku mieszkalnym pociągało za sobą wykonanie określonych prac w budynku mieszkalnym. Okoliczności te zostały podniesione w odwołaniu od decyzji I instancji, nie mniej jednak nie zostały uwzględnione przez organ odwoławczy. W odpowiedzi na skargę [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. wniósł o jej oddalenie. Uzasadniając swoje stanowisko organ odwoławczy przywołał co do zasady argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Ustosunkowując się do zarzutów zawartych w skardze wskazał, że pozwolenie na budowę z [...] r. nie mogło być ważne w roku [...], kiedy prowadzone były roboty budowlane. W pozwoleniu na rozbudowę i nadbudowę budynku mieszkalnego z [...] r. również nie przewidziano budowy spornego budynku gospodarczego. W piśmie procesowym z dnia [...] r. stanowiącym polemikę z odpowiedzią na skargę, skarżący zarzucili organowi odwoławczemu brak obiektywizmu i nieścisłości spowodowane sporządzeniem, ich zdaniem, nierzetelnego protokołu oględzin. Wskazali, że sporny budynek gospodarczy jest tym samym budynkiem, który uwidoczniony został w projekcie zezwolenia z [...] r. Obiekt ten nie został zbudowany od podstaw a jedynie remontowany, a jego kubatura w istocie uległa zmniejszeniu. Skład opału ( o wymiarach 3,5 m x 2 m ) znajdował się obok spornego budynku gospodarczego. Skarżący wskazali ponadto, iż wedle obowiązującego w 1948 r. stanu prawnego dopuszczalnym było usytuowanie obiektu budowlanego w odległości 1 m od granicy z sąsiednią nieruchomością. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje : Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż w toku rozpoznania sprawy Sąd nie dopatrzył się uchybień mogących skutkować uchyleniem zaskarżonej decyzji. Na wstępie zauważyć przyjdzie, że skargę wniesiono w dniu [...] r., a więc w czasie, gdy obowiązywała ustawa z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym ( Dz. U. Nr 74, poz. 368 ze zm.). Na mocy art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) ustawa o NSA utraciła moc. Zgodnie zaś z przepisem art. 97 § 1 ustawy Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sprawy, w których skargi wniesiono do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone podlegają rozpoznaniu przez właściwy wojewódzki sąd administracyjny na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 poz. 1270 – zwanej dalej ustawą p.s.a.). Na mocy art. 134 § 1 p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach sprawy nie będąc jednakże związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W przedmiotowej sprawie bezspornym jest, że skarżący dobudowali do istniejącego budynku mieszkalnego obiekt budowlany o wymiarach 3,70 m na 9,30 m. Przedmiotem prowadzonego przez organy nadzoru budowlanego postępowania administracyjnego było zatem ustalenie, czy przedmiotowa dobudowa została wzniesiona w oparciu o pozwolenie na budowę oraz ustalenie kiedy fakt ten nastąpił. W przypadku stwierdzenia, że realizacja inwestycji nastąpiła bez wymaganego pozwolenia na budowę, zastosowanie znajduje przepis art. 48 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane ( tekst jednolity : Dz. U. z 2000 r. Nr 106 poz. 1126 ze zm.), który stanowi, że "właściwy organ nakazuje, w drodze decyzji rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę albo zgłoszenia, bądź też pomimo wniesienia sprzeciwu przez właściwy organ". Decydujące znaczenie dowodowe ma w niniejszej sprawie protokół z oględzin budynku mieszkalnego z garażem, sporządzony w dniu [...] r. Stwierdzono w nim m.in. że " w trakcie robót w roku [...] w miejscu istniejącego składu opału o wymiarach ok. 3,50 m na 5,30 m wybudowano pomieszczenie gospodarcze o wymiarach 3,70 m na 9,30 m Protokół ten został podpisany, bez jakichkolwiek wyjaśnień lub uwag przez uczestniczącego w oględzinach E. S. Wobec tego zawarte w piśmie procesowym z dnia [...] r. zarzuty pod adresem rzetelności tego protokołu nie mogą zostać uznane za przekonywujące. Z zawartej w aktach sprawy dokumentacji wynika, że konces budowlany Nr [...] został wydany na budowę domu mieszkalnego i budynku gospodarczego. Z kolei decyzja nr [...] o pozwoleniu na rozbudowę i nadbudowę budynku mieszkalnego nie obejmowała budynku gospodarczego. Skarżący nie neguje faktu wykonania określonych robót budowlanych w budynku gospodarczym. Skoro zatem wykonał roboty budowlane wymagające pozwolenia na budowę, bez uzyskania tego pozwolenia, to tym samym zaistniały przesłanki na zastosowanie przepisu art. 48 Prawa budowlanego. Rozbiórce podlega bowiem obiekt budowlany wzniesiony poza obowiązującym porządkiem prawnym, czyli – jak wynika to z ukształtowanej linii orzecznictwa – bez pozwolenia na budowę. Analogiczne stanowisko, jednakże w odmiennym stanie faktycznym, przyjął Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 29 maja 1991 r. sygn. III AZP 3/91 ( Wokanda z 1992 r. Nr 3 poz. 11 ). Skarżącym należy wskazać, że zgodnie z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 26 marca 2002 r. sygn. SK 2/01 ( OTK-A 2002/2/15 ) "nakazu rozbiórki nie można traktować jako represji karnoadministracyjnej, lecz jako środek mający na celu zapewnienie stanu zgodnego z prawem. Naruszającego prawo obciąża ryzyko skutków w postaci przywrócenia stanu poprzedniego, czyli stanu poprzedzającego naruszenie prawa. Osoba dopuszczająca się naruszenia ustanowionych wymagań musi liczyć się z tym, że Państwo nie będzie respektować bezprawnych faktów dokonanych i legalizować naruszeń prawa, ale skutecznie wymusi restytucję stanu zgodnego z prawem". W ocenie Sądu w toku postępowania administracyjnego organy zarówno I jak i II instancji prawidłowo oceniły okoliczności faktyczne oraz prawne i na ich podstawie wydały swoje rozstrzygnięcia. Jedynie na marginesie Sąd pragnie wskazać, że odwołanie od decyzji organu I instancji obarczone było brakiem formalnym – brakiem podpisu odwołujących się. Nie wpływa to jednakże w sposób zasadniczy na treść wydanego przez organ II instancji rozstrzygnięcia, zaś uchylenie na tej podstawie decyzji organu odwoławczego musiałoby skutkować wydaniem, po uzupełnieniu tego braku, decyzji tożsamej co do rozstrzygnięcia z decyzją zaskarżoną. Mając na względzie powyższe Sąd na podstawie art. 151 ustawy p.s.a. orzekł jak w sentencji. su.