II SA/Ka 2279/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Krzysztof Wujek Sędzia WSA Małgorzata Jużków Asesor WSA Małgorzata Walentek (spr.) Protokolant sekr. sąd. Beata Jacek po rozpoznaniu w dniu 18 marca 2005 r. przy udziale sprawy ze skargi A. W. na postanowienie Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...]r., nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia środka odwoławczego w sprawie choroby zawodowej uchyla zaskarżone postanowienie. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w G. decyzją z dnia [...] r. nr [...] orzekł, że u A. W. brak jest podstaw do rozpoznania zawodowego urazu akustycznego wymienionego w pozycji 15 wykazu chorób zawodowych stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. Nr 65, poz. 294 ze zm.). Decyzja ta została skierowania na adres C. ul. "a" i doręczona w dniu [...] 2003 r. Pismem z dnia [...] 2003 r. (data nadania w urzędzie poczty), skierowanym do Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. za pośrednictwem organu I instancji, A. W. złożył wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. W piśmie tym zawarł równocześnie odwołanie od powyższej decyzji. Podniósł, że niedotrzymanie terminu do złożenia odwołania było spowodowane tym, iż pod adresem na który została skierowana decyzja nie przebywa, zaś osoba, która tam zamieszkuje, przekazała mu przesyłkę dopiero [...] 2003 r. nie informując go wcześniej o jej nadejściu. Ponadto podał, że w [...] 2002 r. w piśmie, którego kopię przesłał do Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w S. podał adres do korespondencji, nie jest więc jego winą, że decyzja nie została przesłana na wskazany przez niego adres. Postanowieniem z dnia [...] r., nr [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K., na podstawie art. 58 i art. 59 § 2 k.p.a. stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania i odmówił przywrócenia terminu do jego wniesienia. W uzasadnieniu organ uznał, że A. W. nie uprawdopodobnił, iż przekroczenie terminu nastąpiło bez jego winy. Skoro o adresie do korespondencji strona poinformowała Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w S., to adres ten nie był znany organowi inspekcji sanitarnej, który wydał decyzje. Decyzja ta została zatem doręczona na adres domowy A. W. w dniu [...] 2003 r. co zostało potwierdzone podpisem osoby tam zamieszkującej na dowodzie doręczenia korespondencji. Zdaniem organu wskazane we wniosku okoliczności nie pozwalają uznać, by podane przez stronę przyczyny uchybienia terminu stanowiły ważny powód do jego przywrócenia. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego A. W. wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia, jako wydanego z naruszeniem przepisów art. 7, 8, 9, 12, 77, 124 § 2 k.p.a., poprzez niewyjaśnienie stanu faktycznego, naruszenia zasady pogłębiania zaufania do organów państw, niedokanania czynności w zakresie informowania i wyjaśniania przepisów prawa, prowadzenia postępowania w sposób przewlekły, brak zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego w sprawie oraz brak uzasadnienia faktycznego i prawnego rozstrzygnięcia. W szczególności zarzucił naruszenie art. 43 k.p.a. poprzez przyjęcie, iż w sprawie doszło do zastępczego doręczenia decyzji. W uzasadnieniu skargi wskazał, że nie posiadał wiadomości i informacji jakie organy będą rozstrzygać w jego sprawie. Żadna korespondencja między nim a Państwowym Powiatowym Inspektorem Sanitarnym w G. nie miała miejsca. Całe postępowanie, tj. zbieranie dokumentów, zaświadczeń, wykonanie badań było przeprowadzane przez Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w S., natomiast wywiad epidemiologiczny u ostatniego pracodawcy został przeprowadzony przez Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w S.. Te właśnie organy poinformował o aktualnym adresie do korespondencji pismem, którego kopię załączył do skargi. Zatem, jego zdaniem, o adresie powiadomił instytucje prowadzące postępowanie. Ponadto w opinii skarżącego nie doszło do doręczenia decyzji w dniu [...] 2003 r. w rozumieniu art. 43 k.p.a., o czym świadczy fakt, iż osoba, która odebrała przesyłkę nie jest jego domownikiem, nie pozostaje z nim w żadnym stosunku prawnym ani faktycznym, zamieszkuje ten lokal wraz z rodziną jako najemca, on zaś w tym lokalu nie zamieszkuje, na dowód czego dołączył do skargi kopie umowy najmu, oświadczenie najemców o odbiorze przesyłki oraz przekazaniu jej skarżącemu w dniu [...] 2003 r., wniosek o udostępnieniu danych osobowych ze zbiorów meldunkowych z adnotacją Urzędu Miasta C. z dnia [...] 2003 r. zaświadczenie z dnia [...] 2003 r. "A" w C., z którego wynika, że skarżący zamieszkuje w lokalu nr [...] przy ul. "b". Podkreślił, że osoba, która odebrała przesyłkę jest dla niego osobą obcą, tymczasem w orzecznictwie podkreśla się konieczność bycia domownikiem. W tym zakresie przytoczył pogląd Sądu Najwyższego wyrażony w postanowieniu z dnia 13 listopada 1996 r. sygn akt III RN 27/96 oraz w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w wyroku z 24 marca 1999 r. sygn. akt I S.A./Lu 151/98. Natomiast organ w tej kwestii nie przeprowadził żadnego postepowaia wyjaśniającego, co więcej nie dokonał nawet analizy przepisów. W opinii skarżącego doręczenie decyzji nastąpiło faktycznie w dniu [...] 2003 r., a zatem składając odwołanie 22 kwietnia 2003 r. nie uchybił terminowi do jego wniesienia. W odpowiedzi na skargę [...] Wojewódzki Inspektor Sanitarny wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumenty przytoczone w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sad Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie należy stwierdzić, że skarga została złożona do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Katowicach przed 1 stycznia 2004r. Z tą datą uległ zmianie stan prawny i stosownie do art. 97 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. Nr 153, poz. 1271, ze zm.), sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Na podstawie § 1 pkt 4 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 25 kwietnia 2003 r. w sprawie utworzenia wojewódzkich sądów administracyjnych oraz ustalenia ich siedzib i obszarów właściwości (Dz.U. Nr 72, poz. 652), dla obszaru województwa śląskiego utworzony został Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, który w tej sytuacji jest właściwy do rozpoznania przedmiotowej skargi. Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) "Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie." Natomiast według art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), kontrola (...) sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Tylko zatem stwierdzenie, iż zaskarżony decyzja lub postanowienie zostały wydane z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub z innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, może skutkować ich uchyleniem przez Sąd (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a, b, c tej ustawy). Skarga zasługuje na uwzględnienie. W rozpoznawanej sprawie zasadniczo należało rozważyć, czy doszło do prawidłowego doręczenia decyzji przez organ, który ją wydał, bowiem tylko w tym przypadku czynność ta mogła wywołać skutek prawny, polegający na rozpoczęciu biegu terminu do wniesienia odwołania przez stronę postępowania. Czynności doręczania pism z racji ich doniosłych dla strony skutków prawnych zostały szczegółowo uregulowane w przepisach ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm., zwanego dalej k.p.a.). W myśl art. 42 § 1 k.p.a. pisma doręcza się stronom - osobom fizycznym w ich mieszkaniu lub miejscu pracy. Pisma mogą być doręczane również w lokalu organu administracji publicznej, jeżeli przepisy szczególne nie stanowią inaczej. W razie niemożności doręczenia pisma w sposób wyżej wskazany, a także w razie koniecznej potrzeby, pisma doręcza się w każdym miejscu, gdzie się adresata zastanie. Natomiast strona w toku postępowania ma obowiązek zawiadamiania o każdej zmianie adresu, a zaniechanie tego obowiązku powoduje, że doręczenie pisma pod adres dotychczasowy ma skutek prawny (art. 41 k.p.a.). Doręczenie pisma adresatowi, w trybie określonym w art. 42 k.p.a. jest tzw. doręczeniem właściwym, bowiem odbiór pisma następuje osobiście przez adresata. W niniejszej sprawie zarówno z twierdzeń skarżącego jak i z dowodu doręczenia decyzji, znajdującego się w aktach administracyjnych sprawy, wynika że nie została ona odebrana przez skarżącego - adresata przesyłki - osobiście. W tej sytuacji ocena prawidłowości doręczenia decyzji powinna nastąpić zgodnie z art. 43 k.p.a. określającym tryb doręczenia zastępczego. W myśl wskazanego przepisu, w przypadku nieobecności adresata pismo doręcza się, za pokwitowaniem, dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, jeżeli osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi. O doręczeniu pisma sąsiadowi lub dozorcy zawiadamia się adresata, umieszczając zawiadomienie w skrzynce na korespondencje lub, gdy to nie jest możliwe, w drzwiach mieszkania. Doręczenie zastępcze opiera się więc na domniemaniu, że osobom, którym pismo doręczono zastępczo, oddały pismo adresatowi i że w ten sposób doręczenie zostało prawidłowo dokonane. Przy czym domniemanie to może zostać obalone w sytuacji gdy adresat wykaże, iż doręczenie takie nie nastąpiło lub też nastąpiło w terminie późniejszym, gdyż osoby, którym pismo doręczono, tego pisma mu nie oddały, albo oddały w innym terminie. Z potwierdzenia odbioru przesyłki wynika, że decyzja Powiatowego Inspektora Sanitarnego w G. adresowana do A. W. na adres zamieszkania, tj. C. ul. "a", doręczona została osobie o nazwisku K., co potwierdził w piśmie z dnia [...] 2003 r. znak [...] Kierownik Kontroli, Skarg i Reklamacji Rejonowego Urzędu Poczty. Przy czym na potwierdzeniu odbioru przesyłki nie zaznaczono w jakim charakterze osoba ta odbiera przesyłkę. Z twierdzeń skarżącego wynika natomiast, iż osoba ta jest dla niego osobą obcą, zamieszkującą na podstawie umowy najmu wraz z rodziną w lokalu przy ul "a", którego skarżący jest właścicielem. Na potwierdzenie powyższego skarżący załączył do skargi kopię umowy najmu. Zatem przesyłka, nie została doręczona domownikowi w rozumieniu art. 43 k.p.a. Słusznie bowiem zauważył skarżący, odwołując się do orzecznictwa sądowego, że pojecie "domownik" odnosi się do krewnych i powinowatych zamieszkujących w tym samym co adresat mieszkaniu lub też osób (bez względu na pokrewieństwo czy powinowactwo) prowadzących z adresatem wspólne gospodarstwo domowe. Taka sytuacja nie miała miejsca w rozpoznawanym przypadku, wobec tego nie mogło dojść do doręczenia zastępczego skoro osoba, której doręczono pismo nie była uprawniona do jego odbioru. W takim zaś przypadku, zgodnie z art. 44 k.p.a. obowiązującego na dzień wydania zaskarżonego postanowienia, pismo powinno zostać złożone na okres siedmiu dni w placówce pocztowej lub w urzędzie gminy, a zawiadomienie o tym winno być umieszczone w skrzynce na korespondencję lub, gdy to nie jest możliwe, na drzwiach mieszkania adresata. Organ natomiast nie przeprowadził żadnego postępowania wyjaśniającego w przedmiotowym zakresie, nie ustalił, czy osoba odbierająca przesyłkę była do tego uprawniona w rozumieniu art. 43 k.p.a, tym bardziej, że z dowodu doręczenia przesyłki nie wynikało w jakim charakterze osoba ta potwierdziła jej odbiór. W tej sytuacji nie można zaakceptować stanowiska organu, że decyzja została prawidłowo doręczona, skoro jej odbiór potwierdziła osoba zamieszkująca w przedmiotowym lokalu. Również należy wskazać, że skarżący w toku postępowania podał adres do korespondencji w piśmie z dnia [...] 2002 r. skierowanym do Powiatowego Inspektora Sanitarnego w S., które przesłał także do Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w S.. Pismo to z potwierdzeniem wpływu Poradni Chorób Zawodowych, datowanym na dzień [...] 2003 r., znajduje się w aktach administracyjnych sprawy. Zatem twierdzenie organu odwoławczego, iż adres do korespondencji nie był znany organowi I instancji nie znajduje potwierdzenia. Ponadto z akt nie wynika, aby strona, zgodnie z wymogami wynikającymi z art. 9 k.p.a., została powiadomiona przez organ prowadzący postępowanie w sprawie o obowiązku zawiadomienia tego organu o każdej zmianie adresu oraz o skutkach niedopełnienia tegoż obowiązku (art. 41 § 1 i 2 k.p.a.). W tak ustalonym stanie faktycznym przyjdzie stwierdzić, że doręczenie decyzji przez organ w dniu [...] 2003 r. było nieprawidłowe, to zaś oznacza, że nie mogło ono wywrzeć z tym dniem skutku prawnego. Za dzień doręczenia decyzji należało bowiem uznać dzień, w którym skarżący faktycznie decyzję tą otrzymał. Z załączonego do skargi oświadczenia J. K., podpisanego również przez jego żonę, wynika że odebrana przez nią w dniu [...] 2003 r. przesyłka polecona, adresowana na nazwisko A.W. została przekazana adresatowi w dniu [...] 2003 r., a zatem od tego dnia rozpoczął bieg termin do wniesienia odwołania. Skoro więc skarżący w dniu [...] 2003 r. (data nadania w urzędzie poczty) wniósł odwołanie, zachował tym samym ustawowy termin do jego wniesienia. Wobec tego organ winien był rozpoznać odwołanie, zaś wniosek o przywrócenie terminu złożony w tym samym dniu uznać za przedwczesny. Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.