II SA/Ka 2288/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz Michalik Sędziowie : NSA Szczepan Prax (spr.) WSA Teresa Kurcyusz - Furmanik Protokolant st. sekr. sąd. Alicja Sadowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 maja 2005 r. sprawy ze skargi I. T. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w C. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie przejazdu po drogach publicznych bez zaświadczenia 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w Z. z dnia [...] r., nr [...]; 2. zasądza od Dyrektora Izby Celnej w C. na rzecz skarżącego kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania; 3. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. Decyzją z dnia [...] r. Naczelnik Urzędu Celnego w Z. nałożył na I. T. karę pieniężną w kwocie [...] zł za wykonywanie międzynarodowego przewozu rzeczy na potrzeby własne bez wymaganego zaświadczenia, przewidzianego w art. 33 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym ( Dz. U. Nr 125, poz. 1371, ze zm.), co naruszyło obowiązek określony w art. 87 ust. 2 tej ustawy. Organ administracyjny ustalił w szczególności, że kontrola przeprowadzona w dniu [...] r. wykazała, iż strona wykonywała przedmiotowy przewóz zespołem pojazdów i samochodem ciężarowym o dopuszczalnej masie całkowitej [...] kg i przyczepą – o dopuszczalnej masie [...] kg. W odwołaniu I. T., powołując się na art. 2 pkt 54 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym ( Dz. U. Nr 98, poz. 602, ze zm.) oraz art. 3 pkt 2 ustawy o transporcie drogowym, zarzucił, że nałożenie kary było bezpodstawne. Zaskarżoną decyzją Dyrektor Izby Celnej w C. w trybie art. 138 § 1 pkt 1 kpa utrzymał w mocy decyzję pierwszoinstancyjną, podzielając przedstawione w niej ustalenia i wnioski. Organ odwoławczy stwierdził, że należy brać pod uwagę sumę dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu silnikowego oraz przyczepy. Zgodnie bowiem z art. 4 pkt 1 i 2 ustawy o transporcie drogowym za pojazd samochodowy uważa się również zespoły pojazdów składające się z pojazdu samochodowego i przyczepy lub naczepy. W tej sytuacji nie ma w sprawie zastosowania art. 3 ust. 1 tej ustawy, wyłączając, jej zastosowanie do przewozu drogowego wykonywanego pojazdami samochodowymi o dopuszczalnej masie całkowitej nieprzekraczającej 3,5 tony. Słusznie zatem nałożono na stronę karę pieniężną. Dokonywał on przewozu drogowego rzeczy na potrzeby własne w rozumieniu art. 4 pkt 4 wymienionej ustawy, a według art. 33 ust. 1 tej ustawy przewozy takie mogą być wykonywane po uzyskaniu stosownego zaświadczenia, wydawanego przez starostę. W myśl art. 87 ust. 2 ustawy kierowca winien posiadać owo zaświadczenie podczas przewozu drogowego. Wykonywanie przewozu na potrzeby własne bez zaświadczenia jest usankcjonowane karą pieniężną, której wysokość została określona w punkcie 1.3 załącznika do rozporządzenia z dnia 3 lipca 2002 r. w sprawie wysokości kar pieniężnych w transporcie drogowym ( Dz. U. Nr 115, poz. 999 ) na kwotę 2000 zł. W skardze I.T. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania. Skarżący powołał się na swoje zarzuty z odwołania podnosząc w szczególności, że Starosta w K. odmówił wydania zaświadczenia w oparciu o przepisy art. 2 pkt 54 Prawa o ruchu drogowym i art. 3 pkt 2 ustawy o transporcie drogowym. Odpowiadając na skargę organ odwoławczy postulował jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje : Skarga okazała się zasadna, bowiem wydane w sprawie decyzje administracyjne naruszają przepisy prawa materialnego. Otóż decyzje te zostały oparte na przepisach ustawy o transporcie drogowym i akcie wykonawczym do tej ustawy. Okoliczności sprawy wskazują na potrzebę rozważania w pierwszej kolejności, czy przepisy te mają w ogóle w niej zastosowanie. Artykuł 3 pkt 2 ustawy o transporcie drogowym, w brzmieniu obowiązującym w czasie wydawania decyzji, stanowił, iż przepisów tej ustawy nie stosuje się do przewozu drogowego wykonywanego pojazdami samochodowymi o dopuszczalnej masie całkowitej nieprzekraczającej 3,5 t. W ustawie nie określono ogólnie pojęcie pojazdu samochodowego. Należy zatem sięgnąć do aktu prawnego, w którym pojęcie to zostało zdefiniowane. Jest nim ustawa – Prawo o ruchu drogowym, która w art. 2 pkt 33 stanowi, że pojazdem samochodowym jest pojazd silnikowy, którego konstrukcja umożliwia jazdę z prędkością przekraczającą 25 km/h, określenie to nie obejmuje ciągnika rolniczego. Tak więc wbrew poglądowi organów obu instancji za jeden pojazd samochodowy nie można uważać zespołu pojazdów, w tym takiego zespołu, który składa się z pojazdu samochodowego i przyczepy, niebędącej pojazdem samochodowym, lecz pojazdem bez silnika ( art. 2 pkt 50 Prawa o ruchu drogowym). Bezsporne było natomiast, że pojazd samochodowy, użyty przez skarżącego przy dokonywaniu przedmiotowego przewozu drogowego nie przekraczał mocy całkowitej [...]. Jednocześnie dodać należy, iż z art. 33 ust. 3 ustawy o transporcie drogowym wynika, że wymóg posiadania zaświadczenia odnosi się do wykonywania przewozów drogowych pojazdami samochodowymi. Z kolei błędne było powoływanie się przez organy celne na przepisy art. 4 pkt 1 i 2 ustawy o transporcie drogowym. Zawierają one wyjaśnienie znaczenia konkretnych określeń użytych w ustawie, a mianowicie : krajowego transportu drogowego ( pkt 1 ) i międzynarodowego transportu drogowego ( pkt 2 ). Definicja tych pojęć istotnie przewiduje, że za pojazd samochodowy należy uważać również zespół pojazdów składający się z pojazdu samochodowego i przyczepy lub naczepy, jednakowoż odnosi się to wyłącznie do tych dwóch rodzajów transportu drogowego. W definicji niezarobkowego przewozu drogowego ( art. 4 pkt 4 ), jaki dotyczy skarżącego, nie ma zarówno takiego rozszerzenia pojęcia pojazdu samochodowego, jak w punktach 1 i 2, ale nie ma też jakiegokolwiek odesłania do definicji sformułowanych w tych dwóch punktach. Nie wystąpiły więc żadne przesłanki do tego, by w przypadku przewozu na potrzeby własne za pojazd samochodowy można było uważać także zespół pojazdów. Taka możliwość jest tym bardziej wykluczona w sytuacji, gdy ze spełnieniem lub niespełnieniem konkretnych wymogów wiążą się określone konsekwencja prawne, w tym zwłaszcza o charakterze karnoadministracyjnym w postaci kary pieniężnej. Obowiązek administracyjny obywateli obłożony sankcjami pieniężnymi w demokratycznym państwie prawnym musi być wyraźnie ukształtowany w przepisach ustawowych, a nie może być nałożony przez rozszerzenie hipotezy normy prawnej w drodze analogii. Zakładając więc nawet racjonalność postulatu, by także w zakresie przewozów na własne potrzeby kryterium [...]t dopuszczalnej masy całkowitej odnosiło się również do zespołu pojazdów, to na gruncie stanu prawnego obowiązującego w czasie wydawania zaskarżonej decyzji postulat ten nie przybrał normatywnej postaci. Dopiero na mocy nowelizacji ustawy o transporcie drogowym ( Dz. U. Nr 149 z 2003 r., poz. 1452 ) od dnia 28 września 2003 r. w art. 3 ust. 1 ustawy wyraźnie określono, że jej przepisów nie stosuje się do przewozu drogowego wykonywanego pojazdami samochodowymi lub zespołami pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej nieprzekraczającej 3,5 tony w transporcie drogowym rzeczy oraz niezarobkowym przewozie drogowym rzeczy. Ta nowelizacja, która oczywiście wprost nie ma odniesienia do kontroli legalności wcześniej zapadłych decyzji administracyjnych, pośrednio jednak potwierdza przedstawioną wyżej argumentację. W tym stanie rzeczy, skoro słusznie zarzucał skarżący, że nie wystąpiły przesłanki do nałożenia na niego kary pieniężnej, z mocy art. 145 § 1 pkt 1 a, art. 135, art. 152, art. 200 i art. 205, § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 z 2002 r. poz. 1270, ze zm.), w zw. z art. 97 § 1 Przepisów wprowadzających ... ( Dz. U. Nr 153 z 2002 r., poz. 1271, ze zm.) orzeczono, jak w sentencji. su.