II SA/Ka 2289/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący – Sędzia NSA Szczepan Prax Sędziowie WSA Teresa Kurcyusz-Furmanik Stanisław Nitecki /spr./ Protokolant ref. stażysta Agnieszka Janecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 września 2004 r. sprawy ze skargi W.M. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pieniężnego z tytułu pracy przymusowej o d d a l a s k a r g ę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. decyzją z dnia [...]r. Nr [...] wydaną na podstawie art. 2 pkt 1 lit. "a" ustawy z 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich /Dz.U. Nr 87, poz. 395 z późn. zm./ odmówił przyznania W.M. świadczenia pieniężnego przewidzianego wskazaną wyżej ustawą. Jako uzasadnienie podjętego rozstrzygnięcia organ administracji podał, że skarżąca nie była deportowana do pracy przymusowej jak również nie wykonywała takiej pracy w obozie pracy. Skarżąca zwróciła się do Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. o ponowne rozpatrzenie jej wniosku o przyznanie świadczenia pieniężnego. Organ ten decyzją z dnia [...]r. wydaną na podstawie art. 127 § 3 i art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego i art. 2 pkt 1 i 2 lit."a" oraz art. 4 ust. 1, 2 i 4 ustawy z 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich /Dz.U. Nr 87, poz. 395 z późn. zm./ utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...]r. W uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia organ ten przytoczył te same motywy, którymi kierował się przy podejmowaniu wcześniejszych decyzji. Skarżąca na tę decyzję wniosła skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego, który wyrokiem z dnia 4 kwietnia 2002 r. sygn. akt II SA/Ka 723/01 uchylił zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Sąd wskazał, że sprawa nie została dostatecznie wyjaśniona do podjęcia rozstrzygnięcia. W szczególności Sąd zwrócił uwagę na fakt, że nie została wyjaśniona sprawa wykonywania przez skarżącą pracy przymusowej w obozach pracy przymusowej, a uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie odpowiada wymogom wynikającym z postanowień art. 107 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego, ponieważ organ nie wskazał, którym dowodom przyznał moc dowodową, a którym takiej mocy odmówił. W następstwie tego wyroku Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. decyzją z dnia [...]r. Nr [...] wydaną na podstawie art. 127 § 3 i art. 138 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego i art. 2 pkt 1 i 2 lit. "a" oraz art. 3 ust. 1 a także art. 4 ust. 1, 2 i 4 ustawy z 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich /Dz.U. Nr 87, poz. 395 z późn. zm./ uchylił własną decyzję z dnia [...]r. Nr [...], przyznał uprawnienie do świadczenia pieniężnego przewidzianego w powoływanej ustawie z tytułu osadzenia w miejscach odosobnienia o charakterze obozów pracy, w okresie od [...]r. do [...]r. – łącznie [...] miesięcy oraz odmówił skarżącej przyznania uprawnienia do świadczenia pieniężnego za [...]r. oraz za okres od [...]r. do [...]r. W uzasadnieniu tej decyzji organ wskazał, że przyznał skarżącej uprawnienie do świadczenia pieniężnego z tytułu osadzenia w miejscach odosobnienia /C., H., Z. – rejon W./, które nie były zinstytucjonalizowaną formą obozów pracy, ale stanowiły miejsca represji zbliżone ich charakterem do obozów pracy. Nie zaliczono skarżącej miesiąca [...]r., ponieważ świadczenie przysługuje za pełny miesiąc trwania pracy, zaś z oświadczenia skarżącej wynika, że osadzenie w wyżej wymienionych obozach zakończyło się w dniu [...]r. Odmowa przyznania świadczenia za okres od [...]r. do [...]r. spowodowana została tym, że skarżąca wraz z rodziną wykonywała prace przymusowe u gospodarza niemieckiego w miejscowości M. koło W. tj. na terytorium II Rzeczypospolitej w jej granicach sprzed 1 września 1939 r., a uprawnienie przysługuje osobie deportowanej do pracy przymusowej z terytorium państwa polskiego, w jego granicach sprzed 1 września 1939 r. na terytorium III Rzeszy i terenów przez nią okupowanych w okresie wojny w latach 1939 – 1945. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego strona wyraziła swoje niezadowolenie z otrzymanej decyzji w części dotyczącej odmowy przyznania uprawnienia do świadczenia pieniężnego za okres od [...]r. do [...]r. W uzasadnieniu skargi wskazała, że zdaniem organu deportacja miała miejsce na terenie II Rzeczypospolitej, a z jej wiadomości wynika, że tereny te podlegały pod III Rzeszę, gdyż było to [...] kilometrów od jej rodzinnej miejscowości. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. w odpowiedzi na skargę wystąpił o oddalenie skargi z przyczyn podanych w zaskarżonej decyzji. W trakcie rozprawy sądowej skarżąca dołączyła do akt sprawy pismo z dnia [...]r., w którym wystąpiła o przyznanie jej świadczenia za pracę w rolnictwie i obozach pracy w okresie II Wojny Światowej. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Z dniem 1 stycznia 2004 r. uległ zmianie stan prawny i w myśl postanowień art. 97 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1271 z późn. zm./ sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1270/. W konsekwencji oznacza to, że stosownie do postanowień rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z 25 kwietnia 2003 r. w sprawie utworzenia wojewódzkich sądów administracyjnych oraz ustalenia ich siedzib i obszarów właściwości /Dz.U. Nr 72, poz. 652/ sprawa podlega rozpatrzeniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Kontrola legalności zaskarżonej decyzji w oparciu o postanowienia art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz.U. Nr 153, poz. 1269/ wykazała, że zaskarżona decyzja odpowiada wymogom prawa. Stosownie do postanowień art. 2 pkt 2 ustawy z 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich /Dz.U. Nr 87, poz. 395 z późn. zm./ represją w rozumieniu tej ustawy jest deportacja /wywiezienie/ do pracy przymusowej na okres co najmniej 6 miesięcy z terytorium państwa polskiego, w jego granicach sprzed dnia 1 września 1939 r. na terytorium: a) III Rzeszy i terenów przez nią okupowanych w okresie wojny w latach 1939 – 1945, b) Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich i terenów przez niego okupowanych w okresie od dnia 17 września 1939 r. do dnia 5 lutego 1946 r. oraz po tym okresie do końca 1948 r. z terytorium państwa polskiego w jego obecnych granicach. Jak wynika z akt sprawy, a w szczególności z wyjaśnień skarżącej złożonych przed organem administracji w dniu [...]r. jej rodzina na przełomie [...] i [...]r. była wywieziona z miejscowości zamieszkania M. do miejscowości K. leżącej w odległości około [...] km, a następnie do miejscowości M. w powiecie w., w której to przebywała do [...]r. i wykonywała prace przymusowe u niemieckiego rolnika. Z oświadczeń skarżącej wynika, że wyczerpana została pierwsza przesłanka umożliwiająca skuteczne ubieganie się o przedmiotowe świadczenie pieniężne a mianowicie miała miejsce deportacja /wywiezienie/ z miejsca zamieszkania do pracy przymusowej, jednakże nie została wyczerpana druga z przesłanek wymaganych do otrzymania tego świadczenia, a mianowicie wywiezienie to musi nastąpić z terytorium państwa polskiego w jego granicach sprzed dnia 1 września 1939 r. Skarżąca wyraźnie wymieniła miejscowości, w których wykonywała pracę przymusową. Obie te miejscowości tj. K. i M. leżały w granicach państwa polskiego sprzed 1 września 1939 r., a mianowicie w powiecie w. Zagadnieniem prawnym wymagającym odniesienia się jest treść art. 2 pkt 2 lit."a" przedmiotowej ustawy. Otóż w przepisie tym stanowi się, że deportacja ma nastąpić na terytorium III Rzeszy i tereny przez nią okupowane w okresie wojny w latach 1939 – 1945. Wyjaśnienia wymaga ta część tego przepisu, który mówi o terenach okupowanych. Otóż prawdą jest, że tereny państwa polskiego w granicach sprzed 1 września 1939 r. po tej dacie, w różnym okresie były okupowane przez III Rzeszę i w takim ujęciu skarżąca była deportowana z miejsca zamieszkania na tereny okupowane, jednakże wskazany przepis wyraźnie wskazuje, że wywiezienie musi nastąpić z obszaru państwa polskiego sprzed dnia 1 września 1939 r. na obszar okupowany przez III Rzeszę z wyłączeniem terenów, które do 1 września 1939 r. należały do państwa polskiego. W tym stanie faktycznym i prawnym twierdzenia skarżącej, jakoby Prezydent Rzeczypospolitej miał uznać te tereny za tereny podległe III Rzeszy nie znajdują umocowania i potwierdzenia oraz są sprzeczne z obiektywną wiedzą historyczną. W tej sytuacji skarżąca nie wypełniła przesłanek uzasadniających przyznanie jej wnioskowanego świadczenia, a tym samym decyzja organu administracji nie narusza norm prawa materialnego. Sąd działając na podstawie art. 134 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, stwierdził, że zaskarżona decyzja uwzględnia wskazania Naczelnego Sądu Administracyjnego zamieszczone w wyroku z dnia 4 kwietnia 2002 r. sygn. akt SA/Ka 723/01 oraz odpowiada wymogom przewidzianym w Kodeksie postępowania administracyjnego. Jak zostało to zaznaczone powyżej sąd administracyjny powołany został do kontroli legalności rozstrzygnięć podejmowanych przez organy administracji publicznej, skoro zaskarżona decyzja Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. odpowiada wymogom stawianym przez obowiązujące przepisy prawa i mając na uwadze postanowienia art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1270 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę. SJ/