II SA/Ka 2304/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Łucja Franiczek (spr.) Sędzia WSA Włodzimierz Kubik Asesor WSA Rafał Wolnik Protokolant stażystka Ewa Jędrasik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 maja 2004 r. sprawy ze skargi H. P. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Prezydenta Miasta T. z dnia [...] nr [...], 2) orzeka, że zaskarżona decyzja nie może być wykonywana w całości, 3) zasądza od Wojewody [...] na rzecz skarżącego kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Decyzją Prezydenta Miasta T., wykonującego zadania z zakresu administracji rządowej, z dnia [...] nr [...], orzeczono m.in. o odmowie zwrotu H. P. części wywłaszczonej nieruchomości, stanowiącej część działki nr [...] (pierwotnie – [...]), położonej przy ul. P. w T. Po rozpatrzeniu odwołania H. P. decyzją Wojewody [...] z dnia [...] nr [...] utrzymano w mocy powyższe rozstrzygnięcie. Jednakże wskutek skargi H. P. wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 lipca 2001 r. sygn.akt II SA/Ka 1986/99 uchylono decyzje organu obydwu instancji. W motywach Sąd wskazał na niewyjaśnienie okoliczności sprawy w zakresie wykorzystania spornej nieruchomości na cel wywłaszczenia, a mianowicie realizację osiedla mieszkaniowego "T" w T. zgodnie z planem, zatwierdzonym decyzją UM w T. z dnia [...] nr [...]. W toku postępowania administracyjnego nie ustalono bowiem położenia nieruchomości i nie zbadano, kiedy i na jakiej podstawie zrealizowano na niej urządzenia techniczne w postaci linii wysokiego i niskiego napięcia, wodociągu oraz sieci centralnego ogrzewania oraz nie rozważono, czy mimo założenia podziemnych przewodów, nieruchomość nadaje się do racjonalnego wykorzystania. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy decyzją z dnia [...] nr [...], podjętą z up. Prezydenta Miasta T. wykonującego zadania z zakresu administracji rządowej, orzeczono powtórnie o odmowie zwrotu części wywłaszczonej nieruchomości, składającej się obecnie z działki nr [...] oraz części działek nr [...] i [...], stanowiących własność Gminy T. zapisanych w KW [...], prowadzonej w SR w T. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia organ I instancji powołał przepisy art.136, art.137, art.142 i art.216 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jednolity Dz.U. z 2000 r. Nr 46, poz.543). W uzasadnieniu decyzji organ orzekający powołując się na stanowiska Przedsiębiorstwa A Sp. z o.o. w T., B SA w Z., Rejonowego Przedsiębiorstwa C wskazał, iż lokalizacja na spornej nieruchomości instalacji podziemnych ma charakter przesyłowy mediów (wody, ciepła i gazu) na rzecz osiedla mieszkaniowego "T" w T. Dodatkowo wybudowanie na tym terenie sieci ciepłowniczej i ułożenie kabla energetycznego, a także wymogi co do zachowania stref ochronnych sieci, wykluczają możliwość dalszego racjonalnego użytkowania nieruchomości. W tym stanie rzeczy organ administracji uznał, iż realizacja instalacji podziemnych jako infrastruktury technicznej osiedla oznacza, iż cel wywłaszczenia został zrealizowany, co uzasadnia odmowę zwrotu nieruchomości. W odwołaniu od decyzji H. P. zarzucił, iż położenie na działce instalacji co i kabla energetycznego, które nie są własnością gminy, nie może stanowić dowodu zagospodarowania, ani realizacji celu wywłaszczenia. Sporna działka w istocie od 20 lat stanowi nieużytek, lecz z uwagi na doskonałą lokalizację, istnieje możliwość jej przeznaczenia pod budowę salonu samochodowego bądź stacji paliw, co legło u podstaw decyzji odmownej. Zaskarżoną decyzją, podjętą z up. Wojewody [...], utrzymano w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. Zdaniem organu odwoławczego, sporna nieruchomość została zagospodarowana w związku z budową osiedla mieszkaniowego, stanowiąc istotny element jego infrastruktury, a zatem nie zachodzi przesłanka zwrotu wywłaszczonej nieruchomości z art.136 pkt 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami. W skardze do sądu administracyjnego H. P. wniósł o uchylenie decyzji organów obydwu instancji z powodu naruszenia art.136 ust.1 i 2 i art.137 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Nadto, skarżący domagał się zasądzenia zwrotu kosztów postępowania. Zdaniem skarżącego, uzbrojenie terenu w postaci instalacji co, wody, gazu i prądu, któremu nie sprzeciwia się, nie może stanowić podstawy uznania realizacji celu wywłaszczenia. Nadto, organy nie ustaliły proporcji pomiędzy rezerwą terenu na instalacje i strefę ochronną a pozostałą powierzchnią działki, a jego zdaniem, stanowi to znikomą jej część, zaś odmowa jej zwrotu spowodowała skutek w postaci braku dojazdu do nieruchomości już zwróconej. Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę wniósł o oddalenie z przyczyn wskazanych w motywach zaskarżonej decyzji. W dalszych pismach procesowych skarżący podniósł, iż w dniu [...] Prezydent Miasta T. wydał decyzję o pozwoleniu na budowę drogi, która przebiega przez sporną działkę, co oznacza, iż instalacje nie stanowią przeszkody w dalszym zagospodarowaniu działki. Nadto, skarżący zarzucił, że Gmina T. zbyła w dniu [...] część działki, będącej przedmiotem postępowania. W związku z nowymi okolicznościami sprawy, w toku rozprawy sądowej pełnomocnicy Wojewody pozostawili jej rozstrzygnięcie do uznania Sądu. Pełnomocnik Gminy T. w toku rozprawy sądowej domagał się oddalenia skargi i zaprzeczył, aby doszło do zbycia spornej nieruchomości, bądź ustanowienia na niej prawa użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest uzasadniona. Stanowisko organów obydwu instancji o realizacji na spornej nieruchomości celu wywłaszczenia z uwagi na zajęcie jej części pod infrastrukturę techniczną osiedla mieszkaniowego należy uznać za dowolne. W wyroku z dnia 23 lipca 2001 r. w sprawie II SA/Ka 1986/99 Naczelny Sąd Administracyjny wyraził pogląd, iż w sytuacji, gdy plan realizacyjny osiedla mieszkaniowego "T" nie przewidywał założenia podziemnych przewodów na spornej części wywłaszczonej nieruchomości, nawet jeżeli urządzenia te zrealizowano i są one niezbędne dla prawidłowego funkcjonowania inwestycji, taki stan rzeczy nie może stanowić podstawy odmowy zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, o ile nadaje się do racjonalnego wykorzystania. Tymczasem z uzupełnionego materiału dowodowego wynika, że w planie realizacyjnym osiedla "T" nie przewidziano na spornej nieruchomości budowy żadnych obiektów. Z naniesionego na mapę zasadniczą przebiegu przewodów (k. 10 akt adm,) wynika zaś, iż zajmują jedynie część wywłaszczonej nieruchomości. Aczkolwiek nie ustalono powierzchni wnioskowanej do zwrotu nieruchomości, a wiadomo jedynie, iż sama działka nr [...] ma obszar [...] m2, wydaje się oczywiste, iż nawet przy uwzględnieniu wymagalnych odległości od instalacji technicznych, istnieje możliwość racjonalnego wykorzystania przynajmniej jej części. Fakt, iż nieruchomość ta jest nadal przydatna na cele inwestycyjne gminy (budowa drogi), nie może zaś uzasadniać odmowy jej zwrotu w świetle art.137 ust.1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jednolity Dz.U. z 2000 r. Nr 46, poz.543 ze zm.). Wreszcie, wskazać należy, iż sprzeciw właścicieli sieci technicznych nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy. Tryb udostępnienia nieruchomości na cele remontu i konserwacji sieci reguluje przepis art.124 cyt. ustawy. Wydanie decyzji w tym przedmiocie nie jest jednak możliwe obecnie, kiedy urządzenia te założono. Nie ma też możliwości przymuszenia do zawarcia ugody w tym względzie. Ostatecznie, przyjąć więc należy, iż będąca obecnie przedmiotem postępowania o zwrot działka nr [...] i części działek nr [...] i [...], zostały jedynie częściowo zajęte pod realizację infrastruktury technicznej osiedla mieszkaniowego "T" (art.137 ust.2 cyt. ustawy). W takim zaś przypadku, brak podstaw prawnych do odmowy zwrotu niewykorzystanej części wywłaszczonej nieruchomości po wydzieleniu części wykorzystanych z zapewnieniem pasa umożliwiającego remont urządzeń. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, iż decyzje organów obydwu instancji zapadły z naruszeniem art.136 ust.3 w zw. z art.137 ustawy o gospodarce nieruchomościami i w tej sytuacji podlegały uchyleniu na podstawie art.145 § 1 pkt 1 lit.a) w zw. z art.135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270) oraz art.97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych oraz ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1271 ze zm.). Orzeczenie o niewykonalności zaskarżonej decyzji oparto na przepisie art.152 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Wobec uwzględnienia skargi należało na wniosek skarżącego orzec o zwrocie kosztów postępowania, obejmujących wpis sądowy i wynagrodzenie pełnomocnika w osobie adwokata na podstawie art.200 i art.205 § 1-3 tej ustawy. Nadto, wyjaśnić przyjdzie, iż Sąd nie uwzględnił wniosku o przeprowadzenie dowodu z przesłuchania Prezydenta Miasta T. oraz aktu notarialnego na okoliczność zbycia części spornej nieruchomości. Zgodnie z treścią art.106 § 3 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, dopuszczalne jest bowiem przeprowadzenie dowodu uzupełniającego z dokumentu. Brak natomiast podstawy prawnej do poszukiwania przez Sąd dokumentu, którego istnieniu pełnomocnik Gminy zaprzeczył. Sąd nie podzielił jednak argumentacji skarżącego, iż będąca obecnie przedmiotem skargi część wywłaszczonej nieruchomości nie została w ogóle wykorzystana na cele wywłaszczenia. Fakt, iż znajdująca się na niej infrastruktura techniczna służy nie tylko na cele zaopatrzenia w media osiedla mieszkaniowego "T", ale również innych osiedli mieszkaniowych, nie może bowiem prowadzić do wniosku, iż nie zrealizowano na niej celu wywłaszczenia. Przedłożona dokumentacja w sprawie pozwolenia na budowę drogi, zakłada zaś przełożenie sieci ciepłowniczej, co oznacza, iż nie jest możliwa budowa jakichkolwiek obiektów na terenie, zajętym pod instalacje podziemne. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy nieruchomość objęta żądaniem zwrotu – po wyjaśnieniu stanu prawnego – winna ulec podziałowi na działki zajęte pod realizację infrastruktury technicznej wraz z niezbędnym pasem, umożliwiającym dostęp, co do których brak podstaw do orzeczenia o zwrocie oraz część, na której nie zrealizowano żadnych urządzeń, podlegającą zwrotowi na rzecz poprzedniego właściciela. SW